Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Primatlarda İri Beyinler: Sosyal Hayat mı, Beslenme mi Daha Etkili?

Primatlarda İri Beyinler: Sosyal Hayat mı, Beslenme mi Daha Etkili? San Diego Zoo
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Sosyal beyin hipotezine göre, sosyal gelişmişlik düzeyi primatlarda kavramları öğrenme ve tanımlama yetenekleri için en önemli faktördür. Bu hipoteze göre sosyal baskılar, insan beyninin evrimsel süreçte giderek daha da büyümesine neden olmuştur. Bu fikir birçok çalışma ile de destekleniyor olmasına rağmen, konu hakkında yapılan araştırmalar sıklıkla bu hipotezle uyumsuz olan verileri de ortaya koymaktadır. Bunlardan en önemlisi de, beslenme ile beyin boyutu arasındaki ilişkiye yönelik çalışmalardan gelmektedir.

Biliyoruz ki, primatlar diğer memelilerle karşılaştırıldığında nispeten daha büyük beyinlere sahiptir. Geçmişten günümüze antropologlar ve evrimsel biyologlar çok sayıda farklı metot kullanarak primatların beyinlerinin boyutlarının artmasının arkasında yatan nedenleri evrimsel olarak açıklamaya çalışmışlardır. Sahada yapılan ilkin araştırmalarda ekolojik faktörleri daha öncelikli olarak baz alınmaktaydı. Örneğin beslenmenin rolü ve önemi gibi konular fazlasıyla ön plandaydı. Bu araştırmalarda sıklıkla insan harici primatlar incelenmekteydi.

Daha sonraları yapılan karşılaştırmalı araştırmalardan gelen güncel istatistiksel veriler sayesinde, sosyal faktörlerin rolünün de bu süreçte büyük bir öneme sahip olduğu fark edilmeye başlanmıştır. Peki bunlardan hangisi daha önemlidir ve iri beyinlere kavuşmamızda daha büyük rol oynamıştır?

Alex R. DeCasien ve ekibinin, Nature Ecology and Evolution dergisinde Mart 2017'de yayınladıkları araştırma, bu soruya ışık tutmaya çalışıyor. Yaptıkları incelemede evrimsel olarak yakın akraba olan çok sayıdaki primatı kullanan ekip, beynin gelişiminin primatların sosyal aktivitelerinden ziyade, beslenme tipine bağlı olarak irileştiğini ortaya koymuşlardır. Özellikle meyve ile beslenen primatların beyinlerinin, yaprak ile beslenenlere göre daha büyük beyinlere sahip oldukları tespit edilmiştir. 

Çalışmanın sonuçlarından yola çıkarak, primatlarda büyük beyinlerin evriminin arkasında yatan nedeni açıklamak için geçmişte sıklıkla kullanılan ekolojik açıklamalardan ziyade, yakın dönemde araştırmacıların çalışmaya başlamış olduğu topluma yönelik mevcut vurguyu sorgulamaktadırlar.

DeCasien ve ekibinin bulgularına göre mekânsal bilgi depolama, yiyecekleri arayarak bulma, beslenme, metabolik kısıtlamaların üstesinden gelme gibi meyve ile beslenen primatlarda gözlenen davranışlardan yola çıkarak, daha iri bir beynin evrimleşmesinin arkasında yatan nedenin ekoloji ve gelişime dayalı hipotezlerle açıklanabileceğini iddia etmişlerdir.

Bu çalışmaya bakarak anlayabiliriz ki, sosyal karmaşıklık beynin gelişimi ve boyutu üzerindeki etkisini açıklamak konusunda tek başına yeterli değildir. En temel ihtiyacımız olan beslenmenin tercih ve tipi, canlıların evrimsel değişimi üzerinde ciddi bir rolü bulunmaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Tebrikler! 1
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. Venditti. Evolution: Eating Away At The Social Brain. (2017, Ocak 22). Alındığı Tarih: 20 Şubat 2019. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/07/2020 08:11:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5095

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Paleontoloji
2019-Ncov
Epidemik
Bilgisayar
Farmakoloji
Okyanus
Korku
Uyku
Hormon
Kimyasal Evrim
İlaç
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Galaksi
Mantar
Sağlık
Ortak Ata
Evrimsel Antropoloji
Alkol
Uzay
Molekül
İhtiyoloji
Yaşam
Fotosentez
Göz
Zaman
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim insanları olarak, keşiflerimizin toplumsal ve politik sonuçlarının farkında olmak zorundayız. Bilimin apolitik, akültürel ve asosyal olması asil bir hedeftir. Ancak bilim bunların hiçbiri olamaz. Çünkü bilimi icra eden insanlar olarak bizler, bunların hiçbiri değiliz.”
Mae Jamison
Geri Bildirim Gönder