Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?

COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?
3 dakika
4,164
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Son günlerde bilim insanları yoğun bir şekilde koronavirüse karşı etkili olabilecek bir aşı üzerinde çalışmaktalar ve ilk insan deneylerinden elde ettikleri büyük miktarda veri ortaya çıkmış bulunmaktadır. Bulgular, dört adet umut vaat eden aşı çalışmasının faz I ve II deney sonuçlarından gelmektedir.

Bu aşamada aşıların güvenliği ve dozları üzerine odaklanıldığı için, aşıların hastalıktan kesin olarak koruyup korumayacağı konusunda bilgi edinmek olası değildir. Bunun araştırılması için geniş ölçekli etkinlik deneylerine gereksinim bulunmaktadır. Ancak bulgular, aşı adaylarının güvenli oldukları ve virüsün yaratmış olduğu bağışıklık yanıtını oluşturabileceklerini göstermektedir. Elde edilen veriler etkililik deneylerinin düzenlenmesine ve gönüllü bireylerin aşı ve plasebo almak üzere kontrollü gruplarda karşılaştırılmalarına izin vermektedir. Ancak elde edilen verilerin aşırı yorumlanmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Mevcut veri setleri aşılar arasında karşılaştırma yapmaya olanak tanımamaktadır.

Dört aşı üreticisinin tamamı aşılarının virüs benzeri bağışıklık yanıtı oluşturduğunu bildirmişlerdir. Deneylerde kas ağrısı, ateş ve baş ağrısı gibi yan etkilere rastlanmıştır, ancak ciddi yan etkiler gözlenmemiştir. Aşıların güvenli oldukları tahmin edilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

  • Oxford Üniversitesi, İngiltere, AstraZeneca ile birlikte, genetik olarak modifiye edilmiş şempanze nezlesi yaratan adenovirüs aracılığıyla COVID-19 benzeri bağışıklık yanıtı oluşumuna neden olan bir aşı üretmişlerdir.[5]
  • Cansino Biologics, Tianjin, Çin aşısında ise modifiye insan adenovirüsü kullanılmaktadır.[6]
  • BioNTech, Mainz, Almanya, Pfizer ile RNA-aşısı geliştirmektedirler. Bu aşı S proteinin reseptör bağlama alanına ilişkin RNA talimatları içermektedir.[7]
  • Moderna, Cambridge, Massachusetts ise NIAID ile iş birliği içinde tüm S proteinini içeren bir RNA aşısı geliştirmişlerdir.[8]

Mevcut veriler bağışıklık yanıtı mekanizmaları konusunda bilgi verse de, etkinlik deneyi olmadığı için elde edilen aşıların insanlarda gerçekten işe yarayıp yaramayacağı konusunda bilgi verememektedir.

Aday aşıların önemli bir kısmı S proteininin yaratacağı bağışıklık yanıtı reaksiyonunun etkisine dayanmaktadırlar. Deneylerde iki farklı bağışıklık yanıtı incelenmiştir. Birincisi viral partikülleri tanıyacak ve bazen de inaktive edecek antikor gelişimi, ikincisi ise enfekte hücreleri öldüren ya da T hücreleri aracılığı ile antikor üretimi gibi farklı bir bağışıklık yanıtı oluşumudur. Özellikle dolaşımda nötralize edici antikorlar üzerine odaklanılmıştır. Aşı adayları gönüllülerde, COVID-19 geçirmiş hastaların antikorlarına benzer antikorların gelişimini sağlamışlardır. COVID-19 benzeri bir yanıt oluşturabilmek için birden fazla, en az iki doz aşılamanın gerekli olabileceği düşünülmektedir.

T-hücresi yanıtı aşı geliştiriciler tarafından daha az ilgi görmüştür. T-hücresi yanıtını ölçmek daha zor olmaktadır ve deneye katılması gereken gönüllü sayısının binden fazla olması gerekmektedir. Ancak doğal enfeksiyonlarda yapılan gözlemler, T-hücrelerinin COVID-19’un kontrolünde önemli rolü olduğunu düşündürmektedir. Bu bağlamda bir aşının hem nötralize edici antikor, hem de T-hücresi yanıtı geliştirici özelliklerinin bulunmasının ideal olacağı düşünülmektedir.[9]

Oxford aşısının etkinliği Birleşik Krallık, Brezilya ve Güney Afrika’da denenmektedir. Moderna-NIAID aşısının faz III deneyi ABD’de bu ay başlayacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Tüm bu çalışmaların barındırdığı birtakım sorunlar bulunmaktadır. Yapılan farklı deneylerin ölçüm sonuçlarının karşılaştırılmaları konusunda zorluklar vardır. Sonuçlar ölçüm yapan laboratuvara ya da ölçümün yapıldığı güne göre değişkenlik arz etmektedir. Bu nedenle, ölçümlerin aynı laboratuvardan çıkması ve aynı kişiler tarafından yapılması tavsiye edilmektedir. ABD kökenli Warp Speed Projesi grubu ve Dünya Sağlık Örgütü ile Oslo, Norveç’te bulunan Coalition for Epidemic Preparedness grubu bu beklentiyi karşılamak için çalışmalarda bulunmaktadır.

Diğer bir kaygı nedeni ise aşı üretime hazır olduğunda, aşının üretim ve dağıtım kapasitesi konusunun henüz dikkate alınmamış olmasıdır. En iyi aşıyı bulan üreticinin, aşısını ihtiyaç sahiplerine ulaştırmaları konusundaki beklentiler büyüktür. Bu konuda dev bir lojistik hizmete gereksinim duyulacaktır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
21
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Bilim Budur! 7
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • N. V. Doremalen, et al. (2020). Chadox1 Ncov-19 Vaccination Prevents Sars-Cov-2 Pneumonia In Rhesus Macaques. bioRxiv. doi: 10.1101/2020.05.13.093195. | Arşiv Bağlantısı
  • University of Oxford. Trial Of Oxford Covid-19 Vaccine In South Africa Begins. (27 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 27 Temmuz 2020. Alındığı Yer: University of Oxford | Arşiv Bağlantısı
  • Elsevier BV. (2020). Race For A Covid-19 Vaccine. Elsevier BV, sf: 102817. doi: 10.1016/j.ebiom.2020.102817. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Kluger. Oxford's Covid-19 Vaccine Takes Big Leap Forward. (20 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 27 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Time | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. M. Folegatti, et al. (2020). Safety And Immunogenicity Of A Candidate Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus Viral-Vectored Vaccine: A Dose-Escalation, Open-Label, Non-Randomised, Uncontrolled, Phase 1 Trial. The Lancet Infectious Diseases, sf: 816-826. doi: 10.1016/S1473-3099(20)30160-2. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Zhu, et al. (2020). Immunogenicity And Safety Of A Recombinant Adenovirus Type-5-Vectored Covid-19 Vaccine In Healthy Adults Aged 18 Years Or Older: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled, Phase 2 Trial. The Lancet, sf: 479-488. doi: 10.1016/S0140-6736(20)31605-6. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ U. Sahin, et al. (2020). Concurrent Human Antibody And Th1 Type T-Cell Responses Elicited By A Covid-19 Rna Vaccine. medRxiv, sf: 2020.07.17.20140533. doi: 10.1101/2020.07.17.20140533. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. A. Jackson, et al. (2020). An Mrna Vaccine Against Sars-Cov-2 — Preliminary Report. New England Journal of Medicine. doi: 10.1056/NEJMoa2022483. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Grifoni, et al. (2020). Targets Of T Cell Responses To Sars-Cov-2 Coronavirus In Humans With Covid-19 Disease And Unexposed Individuals. Cell, sf: 1489-1501.e15. doi: 10.1016/j.cell.2020.05.015. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/06/2024 14:24:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9048

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Uterus
Göç
Evrenin Genişlemesi
Sağlık Personeli
Fizyoloji
Ara Tür
Deri
Kimyasal Bağ
Allah
Şeker
Lazer
Kalp
İletişim
Tekillik
Doku
Özel Görelilik
Plastik
Primatlar
Diş Hekimliği
Hastalık Yayılımı
Tohum
Karbonhidrat
Yörünge
Doğal
Kamuflaj
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Callaway, et al. COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?. (29 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9048
Callaway, E., Yaman, P. D. H., Bakırcı, Ç. M. (2020, September 29). COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?. Evrim Ağacı. Retrieved June 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9048
E. Callaway, et al. “COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 29 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9048.
Callaway, Ewen. Yaman, Prof. Dr. Hakan. Bakırcı, Çağrı Mert. “COVID-19 Aşıları Konusundaki Yeni Gelişmeler: Hangi Aşı Etkin Olacak?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 29, 2020. https://evrimagaci.org/s/9048.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close