Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Phys.org isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Önyargılı olduğumuz insanların tümünü aynı görmeye meyilliyizdir. Onlar, "o insanlar"dır. İnsanları kendine özgü bireyler olarak düşünmek yerine, çeşitli gruplara dahil ederiz.

Uluslararası bir araştırma ekibi çocuklardaki ırkçı önyargıları azaltmanın yollarından birinin, onlara farklı ırklardan yüzleri ayırt etmeyi/tanımayı öğretmek olduğunu öne sürüyor. Child Development dergisinde yayınlanmış olan araştırma, henüz önyargıların tam olarak kemikleşmediği küçük çocuklarla yapılmış, uzun süreli etkileri olduğu düşünülen ilk araştırma.

Araştırma, San Diego Üniversitesi, Toronto Üniversitesi, Delaware Üniversitesi, Fransa'daki Grenoble Alpes Üniversitesi ve Çin'deki Hangzhou ve Zhejiang Eğitim Üniversitelerinden araştırmacılar tarafından yürütülmüştür.

4- 6 yaş arası Çinli çocuklarla yapılan araştırmada çocukların siyah erkeklere ait yüzleri birey olarak/tek tek tanımaları için eğitildikleri 20 dakikalık 2 oturum yapılmış, çocuklardaki örtük önyargının en az iki ay boyunca azaldığı görülmüştür.

Önyargıyı azaltmanın püf noktası? Tekrarlanan oturumlar. Kaliforniya Üniversitesi San Diego Sosyal Bilimler Bölümünde psikoloji profesörü ve çalışmanın kıdemli yazarlarından biri olan Gail Heyman şunları söylüyor:

Tek bir oturumun çabuk geçen anlık ve küçük etkileri oldu. Pek ders verici değildi. Ancak bir hafta sonra yapılan ikinci oturumun, 60 gün sonrasında örtük önyargıda kayda değer farklılıkları ortaya çıkaran destekleyici bir etki yarattığı gözlendi.

Yine çalışmanın kıdemli yazarlarından olan Toronto Üniversitesinden Kang Lee’nin sözleri ise şöyle:

Kendi ırkınıza atfettiğiniz üstünlüklerin erken çocuklukta ortaya çıktığını diğer araştırmalardan biliyoruz. Bizimki çok küçük çocuklar için uygun olma avantajına sahip ve aynı zamanda önemli bir sosyal beceri olarak çocukların yüzleri tanıma kabiliyetlerini geliştirmektedir.

Araştırmanın ilk yazarı, hem Hangzhou Eğitim Üniversitesi hem de Toronto Üniversitesinden Miao K. Qian’dır.

Araştırmacılar ırkçı önyargıların karmaşık olduğunun farkındadır ve çok dikkatli yaklaşmaktadırlar. Öncelikle psikologlar en az iki farklı önyargı türü olabileceğini düşünmektedirler: Birincisi, örtük önyargı, yani bilinçaltımızda farklı ırklarla yaptığımız olumlu ve olumsuz bağdaştırmaların ulaştığı derece ve ikinci olarak da açık önyargı, yani daha çok farkında olduğumuz ve (eğer dikkat etmezsek) açıkça söyleyebildiğimiz üstünlük tutumlarımız.

Örtük önyargı, kendi insanlarımız arasında olmaktan gelen algısal nedenlere dayanır. Açık önyargı ise yetişkinlerden ve akranlardan toplumsal olarak öğrenilir. Böylece davranış sorunlarıyla karşılaşırız. Örtük ve açık önyargının önyargılı davranışa nasıl dönüştüğü ise henüz araştırılmayı bekleyen bir konudur. Heyman bu konuda şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çocuklardaki ırkçı önyargıların azaltılması zorlu bir toplumsal sorunun belirlenmesinde ancak çıkış noktası olabilir. Irk ayrımcılığına veya sistemin getirdiği yapısal ırkçılığa çözüm sağlayacak bir cevap değildir.

Araştırmacılar Çin’in doğusundaki bir şehirde 95 çocukla çalışmışlardır. Bütün çocuklar Han soyundandır ve velilerin belirttiklerine göre hiçbirisi çalışmadan önce Asyalı olmayan bir insanla doğrudan etkileşime girmemiştir. Çoğu uzun süreli çalışmada olduğu gibi, birtakım sebeplerden dolayı katılımcılarda eksilme yaşanmış, 70. günde geriye 50 çocuk kalmıştır.

Araştırmacılar önyargıyı ölçmek için, daha önce Çin ve Kamerun’dan deneklerle doğruladıkları ve kendilerine ait olan Örtük Irkçı Önyargı Testini (Implicit Racial Bias Test-IRBT) kullanmışlardır. IRBT, örtük çağrışım testinin okul öncesine uyarlanmış halidir. Bu iki testin mantığı aynıdır: İnsanlar, olumlu yönleri kendi ırklarının üyeleriyle bağdaştırırken başka ırktan insanlara bunları aynı hızla atfetmezler. Yanıt süresindeki farklılılık, örtük önyargı için ölçüt olarak alınmıştır. Araştırmacılara göre, IRBT’nin avantajı kelimeler yerine sadece görseller kullanıyor olmasıdır: Deneklerden, kendi ırklarından veya başka ırklardan ifadesiz yüzlerle basit gülen ve somurtan yüz ifadelerini eşleştirmeleri istenir.

Somurtan ve gülen yüzlerle Siyah ve Asyalı erkek yüzlerini eşleştirirkenki hızlarını hesaplayarak çocukların Asyalı yanlısı / Siyah karşıtı önyargı seviyelerini ölçtükten sonra, araştırmacılar çocukları rastgele üç farklı eğitim grubuna yerleştirirler. Bir gruba siyah erkek yüzleri, diğer gruba beyaz erkek yüzleri ve üçüncü gruba da Asyalı erkek yüzleri gösterilir. Bu son iki grup, kendi ırkından ya da başka ırktan yüzler arasında ayrım yapabilmeyi öğrenmenin üçüncü bir gruba genellenebilecek sonuçlar ortaya koyup koymadığını kontrol etmek içindir.

Bireyleştirme eğitimi, sadece iki yüzle başlayıp beşe çıkan, 1-5 arasında numaralandırılmış beş farklı yüzü tanımayı kapsamaktadır. Eğitim, çocuk beş farklı yüzü ve onlara verilen sayısal “isimleri” doğru bir şekilde eşleştirene kadar devam eder. Bu işlem ortalama olarak 20 dakika sürmüştür.

Bir hafta arayla iki eğitim oturumu yapılır. Her eğitim gününün ardından çocuklar örtük ırkçı önyargı testini tekrar ederler. İkinci eğitimden 60 gün sonra önyargı testini son kez alırlar.

Sonuçlar: Siyah yüzleri tanıyıp ayırt edebilme eğitimi Asyalı yanlısı / Siyah karşıtı önyargıları azaltmıştır. Beyaz yüzlerle Asyalılar üzerine yapılan eğitim herhangi bir fark yaratmamıştır. Önyargıda azalma en çok ikinci oturumdan sonra gerçekleşmiş ve bunun etkisi, daha önce belgelenenden daha uzun sürmüştür.

Araştırmacılar şu an, Toronto’da daha büyük ve daha kapsamlı bir çocuk grubuyla daha uzun süreliğine çalışmaktadırlar. Eğer örtük ırkçı önyargıları azaltmak için yaptıkları çalışmalar bu yeni ortamda da başarılı olursa, eğitim oturumlarının daha kolay kullanılabilecek bir sürümünü geliştirmeyi umuyorlar: okullarda ve evde kullanılabilecek eğlenceli, oyunlaştırılmış bir uygulama.

Teşekkür: Bu yazıyı çeviren Hüseyin Ülker'e teşekkür ederiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
  • M. K. Qian, et al. (2017). A Long‐Term Effect Of Perceptual Individuation Training On Reducing Implicit Racial Bias In Preschool Children. Child Development, sf: 290-305. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2020 00:04:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5286

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Devir
Hastalık Kataloğu
Köpekler
İklim Değişimi
Eğitim
Hidrotermal Baca
Epistemik
Zihin
Evren
Neandertaller
Mistik
Rna
Kafatası
Hasta
Saç
Dinozor
Çocuk
Kertenkele
Deprem
Albert Einstein
Ses Kaydı
Onkoloji
İklim
Kuşlar
Zehir
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Doğanın gizemleri ve tasarımlarını keşfetmeye başlayan, insanlığın erken dönem cehaletine korkusuzca karşı koyan insanlar, bizlerin övgüsüne layıktır.”
Giordano Bruno
Geri Bildirim Gönder