Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

"Clickbait" (Tık Tuzağı) Nedir? Ne Değildir?

"Clickbait" (Tık Tuzağı) Nedir? Ne Değildir? Medium
11 dakika
8,540
  • Gazetecilik (Habercilik)

Türkçeye "tık tuzağı" olarak çevirebileceğimiz "clickbait" kavramı, bir internet sitesinin belirli bir bağlantıya tıklamanızı sağlamak için abartılı, dikkat çekici ve/veya yanıltıcı şekilde atılmış başlıklar veya bu şekilde kullanılan tanıtım görselleri anlamına gelmektedir. Bu basit tanımdan da anlayacağımız üzere, bir başlığın veya görselin tık tuzağı olabilmesi için, içinde bir miktar yalancılık faktörü bulunmalıdır. Merriam-Webster Sözlüğü, bu sözcüğü şöyle tanımlamaktadır:

Özellikle de bilgi değeri veya ilgi çekiciliği şüpheli olan içeriklere yönlendirmek amacıyla atılan, kişilerin bir bağlantıya tıklamasını sağlayan şey.

Dictionary.com sözlüğü ise şöyle tanımlamaktadır:

Bu Reklamı Kapat

Bir diğer internet sitesindeki içeriğe yönlendirmek adına atılmış sansasyonelleştirilmiş bir başlık veya metindir.

Buradaki kalın yazdığımız kısımlar önemlidir; çünkü az önce de söylediğimiz gibi, bir başlığın tık tuzağı olabilmesi için belli bir miktar yalancılık veya aldatıcılık faktörü bulunması gerekmektedir. Fakat az sonra da görebileceğimiz gibi, başlıkta verilen vaadi tam ve doyurucu olarak karşılayan başlıkların ilgi çekici şekilde atılması, onları "tık tuzağı" kategorisine sokmamaktadır.

Bu tarz başlıklarda genellikle "inanamayacaksınız", "asla tahmin edemezsiniz", vb. vaatler veya "gördüğünüz en tatlı", "duyduğunuz en güzel", vb. "enli nitelemeler" bulunur; ancak bu vaatler içerikte tatmin edilmez. Çünkü genellikle içeriğin inanılmayacak veya tahmin edilmeyecek bir tarafı bulunmaz. Öte yandan, örneğin "5 Yaşındaki Bir Kız Çocuğu Ölüm Yatağındaki Kanserli Babasını Disney World'e Götürecek Parayı Topladı!" şeklindeki bir başlık, ilk etapta "tık tuzağı" gibi gelse de, içeriğinde gerçekten de bu olayı ve arka planını anlattığı müddetçe tık tuzağı değildir. Bir diğer deyişle başlık, vaadini karşıladığı müddetçe, nasıl atıldığı tamamen editöryal bir tercihtir ve tık tuzağı olarak görülemez diyebiliriz. Bir diğer şekilde özetlemek gerekirse tık tuzağı, fazla vaadedip, daha azını veren başlıktır.

Bu Reklamı Kapat

Bu tarz başlıkların en önemli ortak noktası, içeriklerinde aynı bilgiyi tekrar tekrar vermeleri, aynı cümleyi birden fazla defa kullanmaları, bilgi vermekten ziyade metni şişirme amacıyla hazırlanmış olmalarıdır. Bir diğer deyişle, bir içeriğin tık tuzağı olup olmadığını sadece başlık değil; içeriğin yapısı da belirler! Genellikle tık tuzağı olan içerikler 300 kelimenin altındadır, orijinal bir fikir veya bilgi vermez. Daha ziyade, başka kaynaklarda bulunabilecek veya daha uzun metinlerin bir özeti gibidirler. Bol bol görsel ve video kullanımıyla kişilerin sitede daha uzun kalması hedeflenir; çünkü amaç bilgi vermek değil, reklam göstererek gelir elde etmektir.

Aslında tık tuzağını tespit etmenin en kolay yolu, istenmeyen posta (spam) ile kıyaslamaktır. Eğer bir içeriği okuduktan sonra, o içeriği aslında "istemediğinizi" hissediyorsanız, bir tık tuzağına düşmüş olabilirsiniz. Ancak eğer okuduktan sonra, aldığınız bilgilerden tatmin olduğunuzu hissediyorsanız, sizi oraya yönlendiren başlık veya tanıtım görseli tık tuzağı değil, kaliteli bir şekilde atılmış bir başlıktır.

Merak Uyandırıcılık ile Tık Tuzağını Karıştırmak

İnsanların en sık düştüğü hatalardan birisi, meraklarını uyandıran ama bu meraka başlıktan cevap vermeyen içeriklerin "tık tuzağı" olduğunu düşünmeleridir. Unutmayın: Tık tuzağından söz edebilmemiz için, atılan başlığın verilen içerikle uyumsuz bir şekilde abartılı veya yanıltıcı olması gerekir. Bir başlığın, merakı gidermeksizin merak uyandırması, başlığın başarısını gösterir; ucuz bir numara olduğunu değil!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Film fragmanlarını düşünün: Neden filmin en can alıcı noktasını değil de, en merak uyandırıcı noktaları gösterilir? Çünkü filmi yapanların amacı "Evet, bu filmde de böyle bir şey oldu." demek değil; tam tersine, filme gidilip, para harcanıp, izlenmesini sağlamaktır. Ne var ki bu bir "tuzak" olarak görülmez, çünkü sinema izleyicisi ile film yapımcısı bu konuda aynı noktada hemfikirdir: Film deneyimini kaliteli yapan, baştan sona hikayeyi deneyimlemektir. Dolayısıyla merak uyandırıcı bir fragman, potansiyel izleyiciler tarafından "kaliteli" bulunur; "tuzak" olarak görülmez.

Dijital içerik üreticileri ile tüketicileri arasındaysa bu ortak fikir birliği çok daha muğlaktır. Birçok tüketicinin amacı en kısa yoldan cevaba ulaşıp, gününe devam edebilmektir. Çünkü sosyal medyada bir içeriğe harcadıkları zaman, o zamanın özellikle planlanmasının bir ürünü değildir. Sinemaya plan program yaparak, hazırlıklı gideriz. Sosyal medyada ise bir yandan kuzenlerimizin tatil fotoğraflarını görürken, bir yandan kuantum mekaniğinin neden kütleçekimi ile uyumsuz olduğuna dair bir paylaşım görebiliriz. Bu hazırlık evresi sosyal medya tüketiciliğinde bulunmadığı için, kısa yoldan cevaba ulaşamamak rahatsızlık uyandırmaktadır.

Halbuki bir bilim içeriğinde kurgu, gelişim, verilen örnekler, anlatılan detaylar, arka plan bilgisi, ek bilgiler, vb., çoğu zaman konunun özünden bile önemlidir! Tıpkı filmde sonunun söylenmesini "fragman" olarak değil de, "spoiler" olarak görüyorsak; bilim içeriklerinde de ana fikrin veya en can alıcı noktanın başlıktan verilmesini aynı şekilde değerlendirebilmeliyiz. Çünkü bu içeriklerin üreticileri, özellikle de özgün içeriklerse, sizi sonuca götüren yolculuğu titizlikle planlamakta, saatlerce ve günlerce üzerinde çalışmakta, sayısız kaynaktan faydalanarak doğru örnekleri tespit etmekte, bunları belli bir kurgu içinde derlemekte, editöryal denetim sırasında tespit edilen hataları düzeltmekte ve nihayetinde tüketiminize sunmaktadır. Bu emeğin karşılığı, en azından içeriğin tamamını tüketebilmek olmalıdır. Nasıl ki fragmanı fazlasıyla güzel, kendisi izlenemeyecek kadar kötü filmlerin yarısında çıkma hakkınız var; aynı şekilde, beğenmediğiniz bir içeriğin de yarısında bırakma hakkınız var. Ancak içerik, başlıkta vaadettiği detayları verdiği müddetçe, başlığı veya tanıtım görselini ilginizi kabartmakla suçlamak hatalı olacaktır.

Başlıklarda Soru Formatının Kullanımı ve Tık Tuzağı

Tık tuzaklarında sıklıkla karşılaştığımız bir durum soru formatının kullanımıdır. "O isim gerçekten bunu yaptı mı?" tarzı başlıklara, özellikle magazinsel içeriklerde sıkça rastlamak mümkündür. Fakat soru

Tık tuzağıyla hazırlanmış içeriklerin en önemli ortak noktası, aktarmak istedikleri bilginin çok kısıtlı olmasıdır. Örneğin Prof. Dr. Aziz Sancar'ın Nobel Ödülü aldığının duyurulması, çok kısa bir cümleyle aktarılabilecek bir bilgidir. Bu tür bir içerikte, "O ismin Nobel Ödülü aldığına inanamayacaksınız!" veya "Aziz Sancar Nobel Ödülü Aldı mı?" tarzı bir başlık yersiz ve anlamsızdır. Çünkü zaten verilmek istenen bilgi birkaç kelimeden ibarettir. Aziz Sancar'ın bu ödülü nasıl aldığı ve geçmişiyle ilgili bilgilere yer veren bir içerik bile hazırlamış olsanız, bu iki başlık anlamsız olacaktır.

Bu Reklamı Kapat

Öte yandan, Schrödinger'in Kedisi düşünce deneyinin hatalı olduğuna yönelik bir makale yayınlandığında "Schrödinger'in Kedisi Nihayet Çürütüldü mü?" gibi bir başlık atmakta o kadar ciddi bir problem bulunmamaktadır. Çünkü bu tarz bir gelişmede aktarılması istenen ana bilgi, bilim insanlarının ne tarz bir süreçten geçerek bu çürütmeyi yaptıklarıdır. Zaten bilimde çoğu zaman "nihai cevaplar" bulunmadığı için, aslolan düşünce adımlarını ve bu süreçte karşımıza çıkan kavramları anlamaktır. Eğer amaç kısa yoldan nihai cevaba ulaşmaksa, zaten muhtemelen bilimsel içerikleri takip etmeye vakit harcanmamalıdır; çünkü söz konusu arayış, bilimsel metodolojiyle uyumlu veya dürüst bir arayış değildir.

Hepsinden önemlisi, bilimde soru sormak hayati bir öneme sahiptir. Bilimsel bir sorgulama, bir soru ile başlar. Dolayısıyla birçok bilim makalesinde soru formatı son derece uygun bir başlık seçeneğidir. Örneğin ortada "Darwin'in Evrim Teorisi'ne güvenmediği" iddiası varsa, bu konuyu ele alacak başlık son derece normal bir şekilde "Darwin, Evrim Teorisi'ne Güvenmiyor muydu?" şeklinde atılabilir. Bu başlık, "Darwin, Evrim Teorisi'ne Güveniyordu!" başlığından hem daha etkilidir hem de daha anlamlıdır. Çünkü Evrim Teorisi'ni ileri süren kişi olarak Darwin'in teorisine güvenmesi zaten varsayılan durumdur. Fakat başlık soru formatına sokulduğunda, aksi yönde bir iddia olduğuna dair alt bilgiyi de verebilmiş olursunuz. Yani bilimsel sorgulamalarda ele alınacak konuyu soru formatına sokmak sadece merakı tetiklemeye yaramaz; aynı zamanda ek bilgi verilmesini de sağlar!

Zaten sayısız akademik makalenin soru formatında başlıklara sahip olması tesadüf değildir. Bunun sayısız örneğinden sadece birkaçını, bu cümledeki herhangi bir kelimeye tıklayarak görebilirsiniz.

Düşünülmesi Gereken Diğer Kriterler

Ancak dijital dünyada bir başlığın niteliklerini belirleyen tek şey ilgi çekicilik değildir. İnternet dünyasının gerçekleri de göz önüne alınmalıdır:

Bu Reklamı Kapat

İçerik üreticileri, daha önce de sözünü ettiğimiz gibi, ürettikleri içeriklere samimiyetle vakit ayıran, çok zorlu bir işin üstesinden gelmeyi başaran ve bunu çoğu zaman hiçbir maddi beklenti olmaksızın yapan kişilerdir. Ancak eğer yazdığınız bir içerik, hedef kitlenize ulaşmıyor veya onlarca tüketilmiyorsa, bu her zaman sizin kötü bir yazar olduğunuz anlamına gelmeyebilir. Çünkü internet, kalite üzerine değil, dikkat üzerine inşa edilmiş bir mekanizmadır. Bir içeriğin erişilebilirliğiyle ilgili olarak şu faktörler de hesaba katılmalıdır:

Sosyal Medyadaki Diğer İçeriklerle Rekabet

Sosyal medyada adeta kendinizi kaybetmiş bir şekilde zaman geçirdiğiniz bir ânı düşünün. Ne tür içeriklere tıklıyorsunuz? İlginizi cezbedebilenleri, öyle değil mi? Elbette şu veya bu zamanda, bilinçli olarak bir konuyu arayıp okuyor olabilirsiniz. Ancak sosyal medya tüketiminin ezici bir çoğunluğu, sosyal medya platformlarının kullandıkları algoritmaların sizin tıklama ihtimalinizin daha yüksek olduğunu düşündüğü içeriklerden yapılan seçki arasından ve bu seçki dahilinde sizin ilginizi en çok cezbedenler üzerinden ilerliyor.

İşte başlıkların ilgi çekiciliği de burada devreye giriyor. Tık tuzağı yapan birçok sitenin bu kadar başarılı olabilmesinin ardındaki sır, tık tuzağının sağladıkları ile sosyal medya algoritmalarının hedeflediklerinin örtüşüyor olması: Sosyal medya algoritmaları, size bir dizi içerik sunup, bunlar arasından en çok tıkladıklarınızı "olumlu" olarak değerlendiriyor ve daha çok kişiye sunuyor. Buna click-through rate (CTR) adı veriliyor. Daha çok CTR değeri olan bir içerik, daha çok kişiye gösteriliyor, çünkü o, daha önceden gösterildiğinde daha çok tık almıştı! Bir diğer deyişle, sosyal medya açıktan açığa tık tuzağına teşvik ediyor!

Ancak elbette bu tık tuzağını bir metot olarak seçmek için yeterli bir gerekçe değil. Yine de ilgi çekici başlık atmaktaki önemi anlamanızı sağlayabilir. Bu konuda aşağıdaki videomuzu izlemenizi tavsiye ederiz:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Java: Bilgisayar Programlamaya Giriş
  • Boyut: 17 X 24
  • Sayfa Sayısı: 296
  • Basım: 2
  • ISBN No: 9789944341578
Devamını Göster
₺108.00
Java: Bilgisayar Programlamaya Giriş

Arama Motoru Optimizasyonu

Birçok içerik üreticisinin okurlarının büyük bir çoğunluğu arama motorları (özellikle de Google) üzerinden gelmektedir. Dolayısıyla insanların ne tür aramalar yapıp, ne tür sonuçlara ulaştıkları büyük önem arz etmektedir. Çünkü az önce sosyal medya için anlattığımız mekanizma orada da aynen geçerlidir: Kullanılan arama sözcüklerine bağlı olarak Google size en ilgili olduğunu düşündüğü içerikleri getirir. Ancak ilk sayfada her zaman 10 içerik vardır ve bunlar arasından sadece en üstteki 2-4 siteye sıklıkla tıklanır. Google, belli arama sözcüklerine yönelik getirdiği içeriklerden hangisine daha çok tıklanıp, hangisinde daha çok zaman geçirildiğine bağlı olarak sıralamaları günceller. Dolayısıyla başlığınızın iyi olması yetmez, içeriğinizin de kaliteli ve doyurucu olması gerekir.

İşte bu nedenle içerik üreticileri belirli kuralları takip edip, sitelerinin arama motorlarında en üst sıralarda çıkması için gerekli adımları atarlar. Bu, kimi zaman açıktan açığa tık tuzakları kurmak şeklindedir. Ancak birçok saygın site, başlıklarını yeterince ilgi çekici yapıp da, bütün detayları vermeyen şekilde seçerek bu rekabetin parçası olmaya çalışır. Yani tıpkı bir film yapımcısının bir "fragman" yayınlaması gibi...

Tık Tuzaklarını Ayırt Etmek Neden Önemli?

Günümüzde internet kullanıcıları arasında hangi tür başlıkların tık tuzağı olup, hangilerinin olmadığı yönünde ciddi bir anlaşmazlık söz konusudur. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte giderek kısalan dikkat süreleri nedeniyle insanlar, hiçbir ek siteye gitmeksizin ve hiçbir çaba sarf etmeksizin, halihazırda bulundukları platformlar üzerinden bilgiye ulaşmak istemektedirler. Örneğin Facebook gibi bir sosyal medya aracında zaman geçiren bir kişi, ilgisini çeken bir konuda bir paylaşım yapıldığında, bu paylaşımın bütün detaylarını başlıkta veya kısa tanıtım metninde bulmayı beklemektedir. Eğer bilgiye ulaşmak için Facebook'tan bir bağlantıya tıklayıp, bir diğer siteye gidip, buradaki içeriğe zaman ayırması gerekiyorsa, bu çabanın bilerek ve isteyerek üretildiği, kendisiyle bilgi arasına bir engel konulduğu gibi bir algıya neden olmaktadır. Bu da, internette gördüğünüz içeriklerin %99'unu üreten içerik üreticilerinin, ürettikleri içeriklerden ötürü adeta suçlanmasına neden olmaktadır.

Bunun bir uzantısı, kişilerin bir paylaşım eğer içeriğin en önemli detayını başlıkta vermiyorsa, o başlığın tık tuzağı olduğu yanılgısına düşmesidir. Halbuki haber verme amacı gütmeyen, bunun yerine bilgi vermeyi hedefleyen bir içeriğin başlığının "iyi atılmış" olarak nitelendirilebilmesi için, okurların ilgisini çeken nitelikte olması gerekmektedir. İyi bir başlığın amacı bilgiyi aktarmak değil, bilgi aktarılacak olan içeriğe yönelik ilgiyi kabartmaktır. Hele ki bilim yazarlığında bütün içeriğin başlığa sığdırılmasını beklemek abesle iştigaldir.

Daha da önemlisi, en kritik detayın başlıkta verilmesi bilim yazarlığı için bir hata bile olabilir! Çünkü bilimsel gelişmeler, parlak, nihai ve abartılı sonuçlar üretmek için değil, bir olguya veya sürece yönelik bilgimizi derinleştirmek adına yapılmaktadır. Buna bağlı olarak, konunun arka planı ve detayları bilinmeksizin, sadece en parlak ve can alıcı noktasına odaklanmak, okurların bilimden uzaklaşmasına neden olabilecektir. "Ha, tamam, bu bulunmuş." diyerek başlığı görüp geri kalanını es geçen kişiler, bilimden haberdar oldukları yanılgısına düşebilirler. Unutmamak gerekir ki bilim yazarlığında amaç, kavramları öğretmek olmalıdır, bilgiyi en kısa yoldan satmak değil.

***

Bu konudaki bir duyurumuzu buradan okuyabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Grrr... *@$# 2
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/06/2022 17:51:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/822

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Yağ
Entomoloji
Yeme
Göğüs Hastalığı
Yas
Karar Verme
Teknoloji
Araştırma
Entropi
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Çalışma
Kalori
Sağlık Personeli
Elementler
Ağız Sağlığı
Deniz
Güneş Sistemi
Akciğer
Mühendislik
Kimyasal Bağ
Uluslararası Uzay İstasyonu
Kuantum Fiziği
Işık
Yangın
Sperm
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.