Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Clarence Dally: Thomas Edison'ın Radyasyon Nedeniyle Hayatını Kaybeden Asistanının Öyküsü...

Clarence Dally: Thomas Edison'ın Radyasyon Nedeniyle Hayatını Kaybeden Asistanının Öyküsü...
Clarence Dally’ye ait olduğu iddia edilen radyasyon dermatitisi ve ülserasyonları olan el görseli
Medizzy
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

1895’te Wilhelm Conrad Roentgen’in X-ışınlarını tesadüfen keşfi, dünyanın birçok yerinde yankı uyandırmıştı. West Orange, New Jersey’deki laboratuvarında Thomas Edison, floroskop üzerine çalışıyor ve vakumlu bir cam tüp içerisinde bulunan tungsten filamentinin (lamba telinin) X-ışını elektrotları ile etkileşimi sonucu binlerce mumdan daha güçlü ışık yayabilen bir lamba geliştirmeye çalışıyordu. Edison, güçlü bir lamba yapmak istiyordu ve belki de bu yeni keşfedilen ışınları kullanarak bunu başarabilirdi. X ışınının flüoresan özelliği esasına dayanan bu lamba için asistanı Clarence Madison Dally ile birlikte çalışıyorlardı.

Clarence Dally, New Jersey’nin küçük bir kasabasında, dört çocuklu bir ailenin oğluydu. Amerikan İç Savaşı’nın sonlarında doğmuş, 17 yaşında orduya katılmıştı ve 24 yaşında ordudan ayrılarak babası ve diğer üç kardeşi gibi Edison’un Harrison’daki fabrikasında çalışmaya başlamıştı. Clarence de diğer kardeşleri gibi babasından “cam üfleyiciliği” öğrenmişti ve hayatını bu şekilde kazanıyordu ki çalışkanlığı ve başarılı olması erken fark edilmesini sağladı. Bu sayede 1890’da Edison’un deneylerini ve ürün geliştirmelerini yaptığı New Jersey’deki laboratuvara terfisi gerçekleşti. Kardeşi Charles da beş yıl sonra onu izledi ve ikisi Edison’un en güvenilir iki asistanı oldular.

Thomas Edison ve Clarence Dally floroskop üzerinde çalışırken (Edison, Dally’nin elini inceliyor)
Thomas Edison ve Clarence Dally floroskop üzerinde çalışırken (Edison, Dally’nin elini inceliyor)
Science Source

Flüoresan lamba üretiminde X-ışınları ile çalışan ekip, henüz ne radyumun ne de polonyumun tehlikesinin farkında değildi; fakat radyasyon, çalışırken büyük dikkat gerektiriyordu. Clarence Dally’nin maruz kaldığı toplam radyasyon dozu, muazzam derecede büyüktü. Önce parmak uçlarında ülserler oluşmaya başladı. Kendini işine adamış olan Dally içinse bu, ciddi bir sorun değildi. 1902’nin sonlarında sol elinin dört parmağını kaybetti, ellerinde oluşan ülserler yüzünde ve vücudunun farklı yerlerinde oluşmaya başladı, saçları döküldü. Yüzündeki derin ülserler bacağından alınan deri grefti ile kapatıldı; ancak vücudu bu grefti canlı tutamadı ve nekroz (doku ölümü) ile sonuçlandı.

Dally, çalışmasına engel olacak derece yoğun ağrılarına rağmen yalnızca birkaç gün ara vererek çalışmaya devam etti. Dinlendiğinde geçeceğine, iyileşeceğine inanıyordu. Sol kolu ampüte edildiğinde çalışmalarına sağ elini kullanarak devam etti. Çalışamayacağı kadar ilerleyen cilt ve kemik karsinomları sonucu çalışırken çok zorlanıyordu.

Edison’un bu süreçte Dally’yi muhasebe ile alakalı bir departmanda görevlendirdiği ve çalışamasa bile hayatının sonuna kadar ona bakacağını söylediği biliniyor. Edison, asistanının gözlerinin önünde bu denli harap olması sonucu floroskop çalışmalarını bıraktı. Edison, bu süreci tarif ederken şöyle diyordu:

X-ışınları, asistanımı yavaşça ve sinsice zehirledi.

Dally'nin vücudundaki mevcut kanserler, uzak metastazlar yapmaya başladı. Tedavi denemeleri maalesef başarılı olmadı ve Dally, radyasyona ilk maruz kaldığı andan 8 yıl sonra 1904’te, henüz 39 yaşındayken, radyasyon nedeniyle ölen ilk bilim insanı oldu. Edison, Clarence Dally’nin ölümünden sonra şunları söyledi:

Bana X-ışınlarından bahsetme, onlardan korkuyorum.

Radyasyonun stokastik ve deterministik etkileri, maruz kalınan doza ve radyasyonun etki ettiği dokuya bağlıdır. Çernobil Nükleer Santrali’nin patlaması gibi bir anda çok yüksek doz radyasyona maruz kalındığında Akut Radyasyon Sendromu gelişir. Daha düşük dozlarda maruz kalındığında oluşan birçok etki geri dönüşümlüdür. Fakat Clarence Dally gibi küçük dozlara uzun süre ve devamlı maruz kalındığında geri dönüşümlü olan cilt bulguları geri döndürülemez hale gelir ve ilerler; organlar ve sistemler etkilenmeye başlar. Gastrointestinal sistemin (sindirim ve boşaltım sistemlerinin) etkilenmesini takiben, kardiyovasküler sistemin (kalp-damar sisteminin) ve sinir sisteminin de etkilenmesi ile ölüm gerçekleşir.

Radyoloji Nedir?

Radyoloji, canlıların vücudundaki hastalıkları ve deformasyonları görüntüleme amacı güden bir tıbbi bilimler dalıdır. Radyologlar, günümüzde birçok farklı yöntem kullanırlar. X-Işınları, Ultrason, Bilgisayarlı Tomografi, Nükleer Tıp, Pozitron Yayılımı Tomografisi, Manyetik Rezonans Görüntüleme, vb. yöntemler, en sık kullanılan yöntemlerdir. Radyolojinin güçlü yanı, tıp bilimlerinin en az istilacı (invasive: canlı vücudunun bütünlüğünü bozacak şekilde yapılan müdahaleler) yöntemlerden biri olmasıdır. Neredeyse hiçbir zaman canlının acı çekeceği veya bütünlüğünün bozulacağı bir müdahale içermez.

Sonuç

X-ışınları, keşfinden henüz birkaç yıl sonra savaş sanayinde kullanılmaya başlanmış olsa bile, tıbba ve bilime katkıları yadsınamayacak kadar fazladır. Bugün hayatlarımızı borçlu olduğumuz diyagnostik (tanılayıcı) tıbbın vazgeçilmezi olan X-ışınlarının keşfinde ve geliştirilmesinde emeği olan tüm radyasyon emekçilere minnettarız.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Üzücü! 9
  • Korkutucu! 8
  • Umut Verici! 6
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/10/2020 11:39:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8623

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Bilim İnsanı
Uterus
Habercilik
Su Ayısı
Sars Virüsü
Müzik
Yaşlılık
Robot
Bakteri
Biliş
Maskeler
Mars
Korku
Atom
Diyet
Zihin
Kalp
Mers
Evrimsel Süreç
Savunma
Kedi
Gezegen
Oyun Teorisi
Bilim Felsefesi
Müfredat
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hata yapan insan, bunu söylemekten asla utanmamalıdır. Çünkü bu, düne göre bugün daha bilge olduğunu söylemenin bir diğer yoludur.”
Alexander Pope
Geri Bildirim Gönder