Clarence Dally: Thomas Edison'ın Radyasyon Nedeniyle Hayatını Kaybeden Asistanının Öyküsü...

Clarence Dally: Thomas Edison'ın Radyasyon Nedeniyle Hayatını Kaybeden Asistanının Öyküsü...
Clarence Dally’ye ait olduğu iddia edilen radyasyon dermatitisi ve ülserasyonları olan el görseli
Medizzy
Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
3 dakika
7,031 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

1895’te Wilhelm Conrad Roentgen’in X-ışınlarını tesadüfen keşfi, dünyanın birçok yerinde yankı uyandırmıştı. West Orange, New Jersey’deki laboratuvarında Thomas Edison, floroskop üzerine çalışıyor ve vakumlu bir cam tüp içerisinde bulunan tungsten filamentinin (lamba telinin) X-ışını elektrotları ile etkileşimi sonucu binlerce mumdan daha güçlü ışık yayabilen bir lamba geliştirmeye çalışıyordu. Edison, güçlü bir lamba yapmak istiyordu ve belki de bu yeni keşfedilen ışınları kullanarak bunu başarabilirdi. X ışınının flüoresan özelliği esasına dayanan bu lamba için asistanı Clarence Madison Dally ile birlikte çalışıyorlardı.

Clarence Dally, New Jersey’nin küçük bir kasabasında, dört çocuklu bir ailenin oğluydu. Amerikan İç Savaşı’nın sonlarında doğmuş, 17 yaşında orduya katılmıştı ve 24 yaşında ordudan ayrılarak babası ve diğer üç kardeşi gibi Edison’un Harrison’daki fabrikasında çalışmaya başlamıştı. Clarence de diğer kardeşleri gibi babasından “cam üfleyiciliği” öğrenmişti ve hayatını bu şekilde kazanıyordu ki çalışkanlığı ve başarılı olması erken fark edilmesini sağladı. Bu sayede 1890’da Edison’un deneylerini ve ürün geliştirmelerini yaptığı New Jersey’deki laboratuvara terfisi gerçekleşti. Kardeşi Charles da beş yıl sonra onu izledi ve ikisi Edison’un en güvenilir iki asistanı oldular.

Thomas Edison ve Clarence Dally floroskop üzerinde çalışırken (Edison, Dally’nin elini inceliyor)
Thomas Edison ve Clarence Dally floroskop üzerinde çalışırken (Edison, Dally’nin elini inceliyor)
Science Source

Flüoresan lamba üretiminde X-ışınları ile çalışan ekip, henüz ne radyumun ne de polonyumun tehlikesinin farkında değildi; fakat radyasyon, çalışırken büyük dikkat gerektiriyordu. Clarence Dally’nin maruz kaldığı toplam radyasyon dozu, muazzam derecede büyüktü. Önce parmak uçlarında ülserler oluşmaya başladı. Kendini işine adamış olan Dally içinse bu, ciddi bir sorun değildi. 1902’nin sonlarında sol elinin dört parmağını kaybetti, ellerinde oluşan ülserler yüzünde ve vücudunun farklı yerlerinde oluşmaya başladı, saçları döküldü. Yüzündeki derin ülserler bacağından alınan deri grefti ile kapatıldı; ancak vücudu bu grefti canlı tutamadı ve nekroz (doku ölümü) ile sonuçlandı.

Reklamı Kapat

Dally, çalışmasına engel olacak derece yoğun ağrılarına rağmen yalnızca birkaç gün ara vererek çalışmaya devam etti. Dinlendiğinde geçeceğine, iyileşeceğine inanıyordu. Sol kolu ampüte edildiğinde çalışmalarına sağ elini kullanarak devam etti. Çalışamayacağı kadar ilerleyen cilt ve kemik karsinomları sonucu çalışırken çok zorlanıyordu.

Edison’un bu süreçte Dally’yi muhasebe ile alakalı bir departmanda görevlendirdiği ve çalışamasa bile hayatının sonuna kadar ona bakacağını söylediği biliniyor. Edison, asistanının gözlerinin önünde bu denli harap olması sonucu floroskop çalışmalarını bıraktı. Edison, bu süreci tarif ederken şöyle diyordu:

X-ışınları, asistanımı yavaşça ve sinsice zehirledi.

Dally'nin vücudundaki mevcut kanserler, uzak metastazlar yapmaya başladı. Tedavi denemeleri maalesef başarılı olmadı ve Dally, radyasyona ilk maruz kaldığı andan 8 yıl sonra 1904’te, henüz 39 yaşındayken, radyasyon nedeniyle ölen ilk bilim insanı oldu. Edison, Clarence Dally’nin ölümünden sonra şunları söyledi:

Bana X-ışınlarından bahsetme, onlardan korkuyorum.

Radyasyonun stokastik ve deterministik etkileri, maruz kalınan doza ve radyasyonun etki ettiği dokuya bağlıdır. Çernobil Nükleer Santrali’nin patlaması gibi bir anda çok yüksek doz radyasyona maruz kalındığında Akut Radyasyon Sendromu gelişir. Daha düşük dozlarda maruz kalındığında oluşan birçok etki geri dönüşümlüdür. Fakat Clarence Dally gibi küçük dozlara uzun süre ve devamlı maruz kalındığında geri dönüşümlü olan cilt bulguları geri döndürülemez hale gelir ve ilerler; organlar ve sistemler etkilenmeye başlar. Gastrointestinal sistemin (sindirim ve boşaltım sistemlerinin) etkilenmesini takiben, kardiyovasküler sistemin (kalp-damar sisteminin) ve sinir sisteminin de etkilenmesi ile ölüm gerçekleşir.

Radyoloji Nedir?

Radyoloji, canlıların vücudundaki hastalıkları ve deformasyonları görüntüleme amacı güden bir tıbbi bilimler dalıdır. Radyologlar, günümüzde birçok farklı yöntem kullanırlar. X-Işınları, Ultrason, Bilgisayarlı Tomografi, Nükleer Tıp, Pozitron Yayılımı Tomografisi, Manyetik Rezonans Görüntüleme, vb. yöntemler, en sık kullanılan yöntemlerdir. Radyolojinin güçlü yanı, tıp bilimlerinin en az istilacı (invasive: canlı vücudunun bütünlüğünü bozacak şekilde yapılan müdahaleler) yöntemlerden biri olmasıdır. Neredeyse hiçbir zaman canlının acı çekeceği veya bütünlüğünün bozulacağı bir müdahale içermez.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonuç

X-ışınları, keşfinden henüz birkaç yıl sonra savaş sanayinde kullanılmaya başlanmış olsa bile, tıbba ve bilime katkıları yadsınamayacak kadar fazladır. Bugün hayatlarımızı borçlu olduğumuz diyagnostik (tanılayıcı) tıbbın vazgeçilmezi olan X-ışınlarının keşfinde ve geliştirilmesinde emeği olan tüm radyasyon emekçilere minnettarız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 24
  • Üzücü! 12
  • Korkutucu! 8
  • Umut Verici! 6
  • İnanılmaz 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/10/2021 03:32:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8623

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Covıd-19
Avrupa
Toplum
Bakteriler
Orman
Atmosfer
Yiyecek
Biyolojik Antropoloji
Beslenme Davranışı
Lgbt
İklim Değişimi
Sağlık
Kanıt
Diş Hekimliği
Tedavi
Tıp
Hayatta Kalma
Moleküler Biyoloji
İnsanın Evrimi
Köpekler
Evrim Ağacı
Protein
Evrimleşme
Wuhan
Çeşitlilik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın