Çingene güvesi (Lymantria dispar)

Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Halk arasında Çingene güvesi olarak bilinen Lymantria dispar türüne ait erişkin ve tırtılları 19 Temmuz 2019 tarihinde Sakarya'nın Karasu ilçesinde gözlemledik. İngilizce ''gypsy moth'' olarak bilinir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Erişkin erkekler de kanat üstü açık kahverengi, dişilerde ise sarımsı beyaz renkte olup her iki cinsiyette de kanat üzerinde koyu renkte çizgiler bulunur. Çingene güveleri ortalama 15-35 mm uzunluğunda, kanat açıklığı ise 37-62 mm arasında değişmektedir. Erkeklerde antenler tüy benzeri keratin filamentler ile kaplı olurken dişilerde ise daha ipliksidir. Seksüel dimorfik (cinsiyetler arası görünüş farkı) olan bu türün dişileri daha büyük ve daha açık renklidir. Larvaların uzunluğu 50-90 mm arasında değişmektedir. Tırtılların baş kısmına yakın beş çift mavi leke, kuyruk kısmında ise altı çift kırmızı leke bulunmaktadır.

Çingene güvesi (Lymantria dispar) tırtılı/larvası.
Çingene güvesi (Lymantria dispar) tırtılı/larvası.
Gökhan Eren

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

İlk olarak taksonominin babası sayılan meşhur İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından 1758 yılında tanımlanmıştır. Çingene güvesi (Lymantria dispar), Erebidae ailesinin Lymantriinae alt ailesinde bulunur. Üç alt tür içerir (Lymantria dispar dispar, Lymantria dispar asiatica, Lymantria dispar japonica).

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Çingene güveleri, Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Orta ve Güney Asya ve Japonya'ya kadar geniş bir dağılıma sahiptir. Bu bölgelerde doğal olarak bulunan bu tür 1869 yılında Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’ya da yayılmıştır.

Davranış ve Etoloji

Çingene güveleri, Lepidoptera takımın diğer üyelerinde olduğu gibi, metamorfik yaşam döngüsünde yumurta, larva, pupa ve erişkin olmak üzere dört aşama bulunur. Temmuz veya Ağustos aylarında ağaçların gövdelerine yumurtalarını bırakırlar. Embriyolar 4-6 hafta sonra larva haline gelir. Pupa evresi 7-14 gün arasında değişmektedir. Erkekler, pupasyondan genellikle dişilerden 1-2 gün önce çıkar. Çiftleşme, erişkin dişiler ortaya çıktıktan sonra meydana gelir ve sonra yumurtlama gerçekleşir. Her iki ebeveyn de yumurtlamadan sonra ölür ve döngü tekrar eder.

Kırmızı ve mavi lekeler tür tanımında önemlidir.
Kırmızı ve mavi lekeler tür tanımında önemlidir.
Gökhan Eren

Çiftleşme, dişilerin karın bezlerinden erkekleri çeken bir cinsel feromon salgılamasıyla başlar. Çiftleşme yaklaşık 30 dakika sürer ve dişiler 24 saat içinde yumurtalarını bırakırlar.

Erişkin çingene güveleri, genellikle Temmuz veya Ağustos aylarında yılda bir kez ürer. Larvaların yumurtaların içinde gelişmesi sadece bir ay sürmesine rağmen, genellikle 8 ya da 9 ay boyunca yumurtadan çıkmazlar. Dişiler, genellikle ağaç gövdeleri ve dallarda üreme mevsimi başına yaklaşık 1000 yumurta bırakır. Yaşamlarının çoğunu, genellikle konukçu ağacın üzerinde veya yakınında geçirirler. Pupasyondan sonra, yetişkinlerin oluşması yaklaşık 2 hafta sürmektedir. Bu da bir sonraki çiftleşme döngüsünün meydana geldiği zamandır. Genel olarak, çingene güveleri yaklaşık 11 ay içerisinde cinsel olgunluğa ulaşır.

Çingene güvesi (Lymantria dispar) erişkin dişi yumurta bırakırken.
Çingene güvesi (Lymantria dispar) erişkin dişi yumurta bırakırken.
Gökhan Eren

Diyet ve Metabolizma

Çingene güveleri, 500'den fazla ağaç ve çalılık türünün yapraklarından beslenebilmektedir. Erişkinler gelişmiş ağız parçalarına sahip olmadığından, tırtıllar, beslenen tek yaşam formudur. Tırtıllar özellikle meşe ağaçlarını tercih ederler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Çingene güveleri, hemen hemen her tür ağacın yapraklarından beslenebilme özellikleri ile ünlüdür. Bir ağacın yapraklarının yüzde 50'sinden fazlası tahrip olursa, muhtemelen ölecektir. Yaprak tahribatı sonrası yeniden yapılanma yoğun bir enerji tüketimi gerektirir. Ek olarak, zayıflamış ağaçlar virüslere ve parazitik böceklerin saldırısına daha duyarlı hale gelecektir.

Etimoloji

Lymantria dispar isminin anlamı Latin kökenli iki kelimeden oluşur. Lymantria 'yok edici' anlamına gelir. Dispar kelimesi, 'ayrılmak' anlamına gelen Latince kelimeden türetilmiş ve cinsiyetler arasındaki farklı özellikleri göstermektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • animaldiversity. Lymantria Dispar. (2019, Ağustos 03). Alındığı Tarih: 03 Ağustos 2019. Alındığı Yer: animaldiversity
  • wikipedia. Lymantria Dispar. (2019, Ağustos 03). Alındığı Tarih: 03 Ağustos 2019. Alındığı Yer: wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/10/2019 05:20:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7894

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Veri toplamadan teori geliştirmek büyük bir hatadır. Çünkü bu tarz teorileri savunanlar, gerçekleri teorileri için eğip bükerler; teorilerini gerçeklere göre inşa etmezler.”
Arthur Conan Doyle
Geri Bildirim Gönder