Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ceza Hukukunun Devletin Sopasına Dönüşmemesi İçin: Kanun Koyucunun Suç Tipi Oluşturulmasında Sınırları Var mı?

Her Fiil Suç Olarak Düzenlenebilir mi?

Ceza Hukukunun Devletin Sopasına Dönüşmemesi İçin: Kanun Koyucunun Suç Tipi Oluşturulmasında Sınırları Var mı?
12 dakika
846
  • İnsan Hakları
  • Ceza Hukuku

Toplu halde yaşama mecburiyetinden bir topluma dönüşme sancıları, hem kültür tarihi ve insan hakları gibi alanlara katkı sağlamış; hem de savaş, kaos, soykırım gibi yıkımlara neden olmuştur. Bu yüzden, insanın diğerleriyle birlikte yaşamaya olan mecburiyeti kaosu kendiliğinden engellememiştir.

İnsanların düzen içinde bir arada yaşamasına hizmet edecek sosyal kontrol mekanizmalarından biri olarak ceza hukukunda, görece hak ve özgürlüklere ağır müdahaleler içeren yaptırım tehdidi çatısı altında suç politikaları oluşturulur ve suç tipleri belirlenir.

Bu Reklamı Kapat

Ceza hukuku denildiğinde, akla ilk olarak ceza hukuku yaptırımları (bundan sonra "cezai yaptırım" olarak anılacak) gelse de aslında cezai yaptırımın öncesinde mutlaka bir suç söz konusu olacaktır. Bu nedenle suç tipi oluşturulurken kanun koyucunun sınırlarını incelemek; ceza hukukunun salt yaptırım hukukuna indirgememek amacına atfedilmiştir.

Toplumdaki Sosyal Düzen İhtiyacı ve Ceza Hukukunun Görevi

Sosyal düzen, insanlardan oluşan kalabalığı, topluma dönüştürecek bir uyum ve intizam hali olarak tanımlanabilir.[1] Antropolojik olarak baktığımızda, insanların tek başına hayatta kalamamaları gerçeği, insanlığı kurallar oluşturmaya yöneltmiştir. Bu da insanlar arasında, yazılı yazısız kuralların kabul edilmesine sebep olmuştur; fakat görece sistemli kurallar bütünü olarak hukuk, sosyal gelişmeler akabinde daha sonra ortaya çıkmıştır. Sosyal düzenin devamını sağlamak amacına yönelen ve toplumda yaşayanların birbirlerinin davranışlarını tahmin edilebilir hale getiren kurallar bütünü olarak hukuk, sosyal kontrol aracı olarak toplumla birlikte gelişmiş ve değişmiştir.[1], [2], [3]

Bu Reklamı Kapat

Sosyal bir varlık olarak insanın toplum içerisinde yaşaması gerekliliği, toplumsal düzen, sağlık, huzur, güvenlik gibi pek çok yönü birlikte barındırmaktadır.[4], [5]İnsanın diğer insanlarla düzen içinde yaşamasının adeta bir doğal zorunluluk oluşundan dolayı toplum düzeninin devamlılığı gereksinimi ile birey çıkarlarının büyük ölçüde örtüşüyor olmasının bir sonucu olarak diyebiliriz ki hak ve özgürlüklere yapılacak sınırlamalar, etkisini bilhassa ceza hukuku alanında hissettirmektedir. Bu bakımdan evrensel temel hak ve özgürlükler olduğunu kabul etmek ve buna uygun bir ceza hukuku sistematiği kurmak; suç ve ceza sistemi içerisinde insanlığın en önemli kazanımlarındandır.[6], [7]

Ceza hukuku, bireylere yönelik davranış tarzlarını belirlemek; hukuksal değerleri ihlal edenleri yasaklamak, değerleri korumaya yönelik bazı davranış biçimlerini ise emretmek ve netice itibariyle, aksi halde cezai yaptırımla karşılaşılacağını düzenlemek suretiyle, hukuksal değerleri koruma görevini ultima ratio olarak yerine getirecektir.

Hukuksal değeri korumak için, ihlal teşkil eden fiile, hukukun diğer dalları ile karşılık verilmesi ve fakat bu hukuk dallarının yetersiz kaldığı ve toplumsal hayatta kaosa müsait bazı boşluklar ortaya çıkabilir. Nitekim ceza hukuku, bu boşluklar nedeniyle toplumda güçlü olanın haklı olacağı senaryoları engellemek bakımından önemli bir rolü üstlenir ve suç ihdas eder.[6]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnsan Davranışı Olarak Suç ve Ceza Hukuku Bakımından Suç (Suç Tipi)

Suç; kriminoloji, psikoloji, sosyoloji gibi farklı alanlarda derin araştırmalara konu olmuş bir fenomen, insandan kaynaklı bir davranış türüdür.[8]

İnsan davranışı olarak suç; bir tür sapma, süregelen sosyal düzen kurallarından ayrılma, kuralların doğrultusunun aksi yönünde bir fiil gerçekleştirme olarak ortaya çıkmaktadır. Zamanın ihtiyaçlarına göre farklılaşan toplumsal yaşam, hukuku da etkilemiş ve hukukun toplum hayatındaki rolü zamanla değişmiştir.[9] Bu değişimin etkisi ceza hukukuna da yansımış ve suç olarak belirlenecek fiiller üzerinde; o zamana kadar oluşmuş değerler, yaşanan bölge ve tarih belirleyici rol almıştır.[1], [8] Suç soyut bir kavram olarak daima var olmuş olmakla birlikte, toplumlar tarafından suç olarak tarif edilen fiiller, yani somut suç zamanın akışıyla birlikte değişime uğramıştır ve uğramaktadır.[10] Örneğin teknolojik gelişimeler sosyal hayatta bazı değişikliklere neden olmuş ve internetin yaygınlaşması ile birlikte bilişim alanında suç ihdası ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Tüm dünyada bilişim suçları, öldürme, yaralama, hırsızlık gibi çok eskiden beri var olan suçlara oranla henüz çok yenidir. Bu da sosyal hayattaki değişimlere, ihtiyaç halinde, ceza hukukunun kayıtsız kalmadığına bir örnektir.

İnsanın neden kurala aykırı davrandığı ve dolayısıyla düzeni bozmaya yöneldiği disiplinler arası çalışmayı gerektirecek kapsamda bir meseledir ve bizim bu yazıdaki amacımız bunu açıklamak değildir. Ancak bu konuda şu söylenebilir: Suç fenomeninin tamamen ortadan kaldıracak bir çözüm ya da yöntem bu zamana kadar geliştirilmemiştir. Suçun işlenmeyeceği bir toplum olmayacağı gibi, suç tek bir perspektifle açıklanamayacak derinlikte bir mesele, sosyolojik bir gerçekliktir. Dolayısıyla insanın olduğu yerde sapma davranışlarının olacağı sosyolojik bir gerçeklik olarak ele alınmalı, incelenmeli ve bu unutulmadan mücadele edilmelidir.[1], [11], [12]

Ceza hukuku bakımından suçun kavramsal bir tanımı kanunda bulunmamaktadır. Bununla birlikte kanunun ilgili maddelerinde tarif edilen hukuka aykırı ve karşılığında cezai yaptırım öngörülen fiil, ceza hukuku anlamında suç ve bu fiil ilişkin ceza kanunda bu şekilde tarifler bulunması ise teknik olarak suç tipi şeklinde tanımlanmaktadır.[13]

Suç, insanın iradesiyle gerçekleştirdiği ve fakat toplumsal davranış normları bağlamında bir sapma; hukuk bakımından ise hukuka aykırılık teşkil eden, hakkında cezai yaptırımın öngörüldüğü fiildir.[14] Dolayısıyla ilk olarak ifade etmek gerekir ki dış dünyaya yansımış, ihmali (yapılması gerekeni yapmama) ya da icrai (yapılmaması gerekeni yapma) bir hareket suçun başlangıç noktasıdır. Kanunlardaki suç tipleri de buna uygun düzenlenir, düzenlenmelidir. Aksi halde fiil ceza hukuku değil; fail ceza hukuku söz konusu olur ki bu ceza hukukunun, fiilin kendisi ile değil; fail ile mücadele etmesi anlamına gelir. Yine bu da faili (insanı) nesneleştiren ve dolayısıyla "cezalandırma hukuku" gibi tehlikeli uygulamalara yol açar.[7], [13], [15], [16]

Bu Reklamı Kapat

Hukuk bakımından bir fiil ya hukuka uygundur ya da hukuka aykırıdır. Hukuka uygun fiil toplumsal kurallardan herhangi biri bakımından aykırılık oluştursa da hukuk bununla ilgilenmez. Diğer taraftan, eğer fiil hukuka aykırı ise ikinci aşama olarak fiilin suç teşkil edip etmediği incelenecektir ki teknik olarak suçtan bahsedebilmek için fiilin, ceza kanununda suç tipi olarak yer alması, bir başla ifadeyle, ceza kanunda suç olarak tarif edilmesi gerekmektedir. Suç tipine uyan hukuka aykırı fiil söz konusu olduğu takdirde suçun oluştuğu söylenebilecektir.[13]

Ceza hukukuna özgü olan "suç tipi" tabiri, suçun ortaya çıkması için hangi davranış biçiminin söz konusu olması gerektiğine ilişkin bir formül sunar. Suç tipi, ceza kanunu düzenlemesinde tarif şekli soyut suça ulaştırırken; suç tipinde yer alan fiilin kendisi, hukuksal değere yönelmiş fiil somut anlamda suça ulaştıracaktır.[7]

Ceza Hukukunun Ultima Ratio Niteliği

Ultima ratio, toplumsal hayatta bir arada yaşamın ortaya çıkardığı değerlere yönelen bir zarar ya da tehlike söz konusu olduğunda, ceza hukuku güvencelerinin, bir hukuka aykırı fiile etki etmek, hukuksal değerleri korumak için akla gelecek ilk ve tek çözüm alanı olmaması anlamına gelen genel bir ilkedir.[6]

Ceza hukukunun diğer hukuk dallarından farklı olarak, temel hak ve özgürlükleri kısıtlama noktasında en ağır müdahaleleri içermesi nedeniyle, ilke uyarınca suç teşkil edecek fiili belirlerken, bu fiilin toplumsal kurallardan sapma niteliğine karşılık olarak sırasıyla; toplumdaki sosyal kontrol mekanizmaları ve hukukun diğer dalları uygulanmasını gerekmektedir. Ancak öte yandan ultima ratio ilkesi, hukuksal değerlerin korunması için tek bir hukuk dalındaki yaptırımlara başvurulabileceği gibi bir zorunluluk sunmamaktadır. Bir diğer anlatımla, toplumsal hayatın dinamiklerinde oluşan, birlikte yaşamın ortaya çıkardığı diğer sosyal kontrol araçlarının yetersizliği noktasında, münferit ya da birlikte ilgili fiil ceza hukukuna göre suç olarak tarif edilebilir.[15], [16], [17], [18]

Bu Reklamı Kapat

Bu başlık altında son olarak ifade etmek gerekir ki ceza hukukunun ultima ratio niteliği, insan onurunun dokunulmazlığını temel alarak geliştirilmiştir. Zira kamu gücünü elinde bulunduranlar tarafından, ceza hukuku vasıtasıyla, bireyin terbiye edildiği sistemin önüne geçmek açısından suç ihdasında çok önemli bir kıstastır.[19]

Suçta Kanunilik İlkesi

Anayasa ve ceza kanunumuzda açıkça düzenlenen kanunilik ilkesi, fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı kimseye cezai yaptırım uygulanmamasını garanti eden, roma hukukundan bu yana var olan temel bir ilkedir.[20]

Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, suçların ve bunların karşılığında uygulanacak olan yaptırımların açık ve belirgin olması gereğine dikkat çeker. İnsana özgü değerlerin suç ile örselenmesi, suçun toplum bakımından katlanılmaz boyutlara varan niteliği, suç (ve dolayısıyla cezai yaptırımı) kamunun meselesi yapmakta ve toplumsal tepkinin örgütlü, sistematik bir biçime bürünmesini gerekli kılmaktadır.[8] Bu sebeple, suç ve cezayı, kanun koyucu olan yasama organı düzenlemekte ve bu suç teşkil eden fiil hakkında yine ancak kamu adına karar veren soruşturma ve kovuşturma makamları değerlendirme yapmaktadır. Yani suç söz konusu olduğunda bireysel değil; toplumsal bir mesele vuku bulmuştur.

Suç ve ceza konusu, mağdur veya suçtan zarar gören ile fail arasında bir çıkar çatışması şeklinde yorumlanmayacak ve buna indirgenmeyecek şekilde irdelenmeli ve mevzuat buna göre hazırlanmalıdır. Kanun koyucu suç tipi oluştururken, bireysel hukuksal değerlerin korunması kadar; suç düzenlemesinin oluşturduğu bu koruma alanı ile her bir bireyin özgürlük alanlarının ne ölçüde sınırlandığı meselesi de ölçülü şekilde korunmalıdır.[15] Suç ihdas ederken suç tipinin aynı insan haklarına sahip olan (müstakbel) fail hakkında düzenlenmekte olduğu unutulmamalıdır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı

Bu nedenle çağdaş ceza hukuku anlayışında, kanun koyucunun yalnızca hangi fiili cezai yaptırım altına alacağı değil; bunu nasıl, hangi şartlarla yapacağı da insan haklarını ilgilendirmektedir. Bunun bir sonucu olarak, şekli bir sınır olarak değerlendirilebilecek kanunilik ilkesi, içerik olarak da öne çıkmaktadır.[15], [19] Bu nedenle hukuksal değeri ihlal eden bir fiil söz konusu olduğunda ve sosyal kontrol aracı olarak (ultima ratio değerlendirme ile) ceza hukukuna ihtiyaç duyulduğunda , fiilin kanun normu ile formüle edilmesi, fiil hakkında toplumsal tepkiyi ortaya koyan niteliksel bir ağırlığa sahip olacağı gibi fail bakımından ise niceliksel olarak belirliliği sağlayan bir denge gözetilmiş olur.

Hukuksal Değere Yönelik Zarar/Tehlike Yaratan Fiil

Kanunilik ilkesi, suçun nasıl belirleneceği noktasında birincil bir işlev üstlenmiş olmakla birlikte, kanun koyucunun toplumsal düzeni temin için ceza hukuku aracına başvurması gerekliliği, her türlü fiilin kanunda suç olarak düzenlenebileceği anlamında okunmamalıdır.[21] Örneğin bu kapsamda ceza kanun koyucusunun en önemli tasarruflarından biri de bazı fiilleri suç olmaktan çıkartıp örneğin kabahatler kanununda idari ceza gerektiren kabahat fiili olarak düzenlemesidir.[22] Bunun dışında örneğin, toplumda ya da suçtan zarar görende herhangi bir tepkiye neden olmayacak ölçekteki fiillerin (ekonomik suçlar ya da çevre suçları) suç tipi olarak düzenlenmesinden vazgeçilebileceği gibi tamamen hukuk sisteminin dışına çıkarılması da mümkündür. Dolayısıyla, ceza hukukunda her ne kadar suç tanımı, dış dünyaya yansıyan fiil üzerine kurulsa da bu kanun koyucunun her nitelikte fiili keyfi biçimde suç tipine dönüştürebileceği şeklinde anlaşılmamalıdır.

Fiilin içerik bakımından, toplumsal hayatın oluşturduğu hukuksal değerlere yönelik tahammül edilemeyecek zarar ya da tehlike yaratan veyahut yaratmaya müsait olması beklenmektedir.[7], [23] Aksi takdirde niteliği fark etmeksizin her türlü fiili suç olarak düzenlemek, en başta ultima rationun işletilmemesi demektir. Bu nedenle değerlendirme topyekun yapılacak; kanunda bir fiilin suç olarak "yazması"; o fiilin suç teşkil etmesini kanuni kılmasına yeterli olabilirse de bu şekildeki bir düzenleme hukuka uygun olmayacaktır. Zira yalnızca kanunda yazanın hukuk olduğu bir sistem insanlığa Nazi dönemini yaşatmıştır.[24] Öyle ki bu dönemde yalnızca ırksal kökene bağlı olarak insana değer atfedilmesi neticesinde, üstün ırk şartı aranan ve bu oranda koruma altına alınan ya da alınmayan hukuksal değer anlayışı, saf bir hukuksal değer kabulünün yerini almıştır.[25] Bu dönemde kanun yine vardır; fakat apaçık ki hukuk yoktur. İnsan ırkı üzerinden hukuksal değerin tanımlandığı ve ardından suç tipi oluşturulduğu bu dönemin örnekleri, kanunilik ilkesinin hukukilik için yeterli olmayacağını çok net ortaya koymuştur.

Bu gibi tarihteki tecrübelerimiz, ceza hukukunun salt devletin sopasına dönüşmemesi için evrensel insan haklarının kabul edilmesini ve güvence altına alınmasının ne denli önemli olduğunu göstermiştir.[15] Ceza hukukunun ilgileneceği fiillerin sınırının çizilmesinde, yalnızca failin cezalandırılmasına odaklanıldığında, toplumsal düzeyde zararlar yaşanacağının tespiti, suç ve ceza politikalarına yaklaşımlarını büyük oranda etkilemiştir.[6]

Sonuç

Özetle diyebiliriz ki toplumlar, bir arada yaşama değerine yönelik en ağır ya da tehlike yaratan/yaratmaya müsait olan fiilleri, bunları özel hukuk haksızlığından daha ağır ve bazen ise en ağır yaptırımla karşılanması gerekli fiiller olarak, suç olarak düzenlemişlerdir.

Kavramsal olarak suç ve suçun ortaya çıkardığı toplumsal hayattaki tepki ve önlem beklentisi her daim var olmuş olmakla birlikte, ceza kanunlarında suç olarak düzenlenecek fiilin ne olacağı noktasında, zamanın ihtiyaçları, toplumsal yapı belirleyici olmuştur. Ne var ki her bir fiili ceza hukuku anlamında suç olarak düzenlemek ve ağır cezalar belirlemek, suç fenomenini ortadan kaldırmayacağı gibi insanın ceza ile terbiye edilmesi gibi hukuk olmaktan tamamen uzak bir gayeye doğru yöneltecektir.

Ceza hukuku, diğer toplumsal kurallardan farklı olarak yalnızca kanundaki suç tipleri ile ilgilenmektedir. Bu suç tiplerinde yani kanunilik ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenmiş fiiller ise doğrudan değil; ancak belirli şartlar altında insani ve hukuki olacaktır. Zira bir fiilin suç oluşturup oluşturmayacağına karar verme meselesi doğrudan doğruya insan hakları ile alakalıdır ve bu nedenle insan hakları hukuku her zaman ölçüt alınmalıdır. Aksi bir senaryoda; toplumu bir bütün olarak ilgilendirmeyen, özel hayat alanına dahil fakat bir kesim tarafından "istenmeyen", "makbul görülmeyen" fiillerin suç olarak düzenlenmesi örneği söz konusu olabilir. Suç oluşturma gerekçesi, her türlü hukuka aykırılıkla mücadele ya da toplumun güvenliğini temin etme gibi amaçların omuzlarında yüceltildiğinde, tarihte faşist ve insanlık dışı uygulamalara neden olunduğu hep hatırlanmalıdır.

Bir fiilin suç olarak tanımlanması ile ancak ve ancak ihlali söz konusu olacak hukuksal değeri koruma altına alma gayesi güdülmeli ve bu hukuksal değerler insan hakları koruma mekanizmalarıyla güvence altına alınmalıdır. Ceza hukuku normları ile her fiilin suç olarak düzenlenmesi, ceza hukukunun yalnızca cezalandırılacak fiili belirleyen bir kurallar yığını şeklinde anlaşılmasına yol açar. Halbuki ceza hukuku, temel insan hakları ile doğrudan ilişkili bir alan olarak; cezalandırmanın değil, hukuksal değerlerin korunmasının birincil amaç edinildiği bir kamu hukuku alanıdır.

Son olarak, suç ve ceza normları vasıtasıyla, hukuksal değerler için koruma sağlamak ceza hukukunun görevidir. Ancak suç tipinde yasaklayıcı ya da emredici norm biçiminde belirlenene aykırılık bir cezai yaptırım tehdidi altında olacağından, kanun koyucunun her fiili kanun ile düzenlemek suretiyle suça dönüştürmesi hukuki olmayacaktır. İnsan hakları, anayasal sınırlar, ceza hukukunda hangi fiilin, ne zaman suç normu biçimine dönüşmesi gerektiği hakkında her zaman belirleyici olmalıdır. Bu, özgürlüklerin güvenliğe feda edilmemesi için şarttır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/05/2022 15:54:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11548

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Aşılar
Hastalık Kontrolü
Biyocoğrafya
Klinik Mikrobiyoloji
Editör Seçkisi
Şüphecilik
Araştırmacılar
Eğilim
Balıklar
Egzersiz
Kozmoloji
Organ
Ağaç
Kanıt
Algı
Sinirbilim
Kalp
Primatlar
İnfografik
Kedi
Gıda
İnternet
Veri Bilimi
Çevre
Anne
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et