Çeviri Kuralları

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Evrim Ağacı bünyesinde geniş, aktif, deneyimli, dinamik ve oldukça değişken bir Çeviri Ekibi'miz bulunuyor. Çevirmenlerimiz, bize olabildiğince düzenli aralıklarla çeviri gönderen, kurallara en üst düzeyde uyan, dil bilgisi ve hakimiyeti son derece geniş, çevirileri isabetli olan, çevirileri tam zamanında veya zamanından önce bitiren, sorumluluk sahibi kişilerdir. 

Eğer ki bu kadroya katılmak istiyorsanız, bunu her an yapabilirsiniz! Tek yapmanız gereken, hoşunuza giden ve aşağıda belirteceğimiz kurallara uygun içerikteki çevirilerinizi [email protected] adresine göndermek! Yani bize "Ekibinize katılabilir miyim?" diye sormanıza gerek yok. İlkelerimiz çerçevesinde, kapılarımız katkı sağlamak isteyen ve kendine güvenen herkese sonuna kadar açıktır! Çevirilerinizi gönderdikçe ve düzenli katkı sağlayabileceğinizi gösterdikçe sizi resmi çeviri ekibimize bir noktadan sonra zaten dahil edeceğiz, hiç şüpheniz olmasın!

Bu ekibimiz sayesinde, Evrim Ağacı'nın temel amaçlarından biri olarak, Dünya'da süregelen bilimin halka en doğru, en direkt, en güvenilir bir şekilde ulaştırılmasını başarabilmekteyiz. 

Çevirilerin hızlıca denetlenip yayına alınabilmesi için, tüm çevirmenlerimizin uymasını talep ettiğimiz bazı kurallar bulunuyor. Bunları aşağıda sıraladık. Lütfen bunlara olabildiğince uymaya çalıştığınızdan emin olunuz. Şimdiden çok teşekkürler!

 

Kurallar ve Yönergeler:

1. Evrim Ağacı tarafından kullanılan yazım ve dilbilgisi kurallarına mutlaka, harfiyen uyun: Bütün çeviriler, Türkçe yazım ve dilbilgisi kurallarına eksiksiz olarak uyacak şekilde yapılmalıdır ve Evrim Ağacı olarak belirlediğimiz Yazılı İçerik Kuralları'na tamamen uygun olmalıdır. Bu kurallara uymayan hiçbir çeviriyi tarafımıza iletmeyiniz. Word'ün dil denetim özelliği açılmalı ve temel yazım kuralları ve noktalama işaretleri kurallarına uyulmalıdır. Dilbilgisi kurallarına uyulmadığı bariz şekilde tespit edilen yazılar yayınlanmayacak ve yeniden çevrilmesi istenecektir.

2. Çevirinizi, göndermeden önce mutlaka, baştan sona kontrol edin; mümkünse bir başkasına kontrol ettirin. Lütfen çevirilerinizi bize göndermeden önce en az 1 kere konu akışı, yazım hataları, anlatım bozuklukları ve diğer olası hatalar için kontrol ediniz. Gönderdikleriniz her türlü kontrol edilecektir, ama güzel çevirilerde bulunmanız ve revizyon konusunda en az uğraştıracak bir şekilde bunları halletmenizi bekleriz. Eğer ki çeviriniz standartlarımıza uygun değilse, düzenleme yapılmaksızın reddedilecektir.

3. İyi bir çevirmen olun. Bu gönüllü bir iştir ve birçok gönüllünün zamanı ve emeği ile sürdürülmektedir. Dolayısıyla eğer ki yeterli düzeyde İngilizceye sahip değilseniz, yeterince deneyim kazanmadan çeviri göndermeyin. “Pek bilmiyorum ama denerim.” ya da “Birilerinden yardım alarak yaparım.” ya da “Çeviri araçları kullanarak yaparım.” diyenler iyi niyetlerine rağmen ne yazık ki kabul edilmeyecektir. İngilizceye hakim, farklı cümle yapılarından anlayan, deyim ve metaforları anlamlandırabilen ve anlatım bozukluğunu bozmayacak şekilde çevirebilenler ile çalışmayı tercih etmekteyiz. Aksi takdirde editörlerimizin yazıyı sıfırdan çevirmesi gerekiyor, yapılan bu çevirileri düzeltmekle uğraşırken. İyi niyetiniz için çok teşekkürler; ancak biz de zaman kısıtlılığından ötürü zaten gönüllü çevirmenlerle çalışmak istiyoruz.

4. Çeviri sürelerine her daim uyun. Belirli bir süre vermesek bile, kısa bir çevirinin en geç 48 saat içerisinde, orta uzunlukta bir çevirinin en geç 4 gün içerisinde, uzun bir çevirinini en geç 7 gün içerisinde tamamlamanızı tavsiye ederiz. Bazı aşırı uzun çevirilerde bu süreyi daha da arttırabiliriz; ancak 1 haftayı geçirmemeniz tercihimizdir. Detayları, editörlerimize veya e-posta üzerinden bize ulaşarak belirleyebilirsiniz. Unutmayın ki yayın akışımız, bu çevirileri de dikkate alarak planlanmaktadır. Eğer herhangi bir sebepten dolayı (sağlık, sosyal, eğitimsel sorunlar vs) bir gecikme yaşadıysanız, bunu hemen bize bildirmenizi rica ederiz. Ancak üzerinden uzun bir süre geçince ve sizden haber alamazsak, makaleyi bir başkasına verebiliriz.

5. Evrim Ağacı'nın çevirilere yaklaşımını anlayın. Evrim Ağacı hiçbir zaman salt "haber çevirmenliği" sitesi olma gayesi ve amacını taşımadı, asla da taşımayacak. Dolayısıyla eğer ki bir konuda bilginiz varsa veya çevirinin dışarısına çıkıp ek kaynaklardan konuya bilgiler eklemek istiyorsanız, bunu yapmaktan çekinmeyin. Evrim Ağacı'nda en doğru, en kapsamlı, en temel bilgileri vermek hedeftir. Evrim Ağacı'nın çeviri mentalitesi çerçevesinde orijinal metne sadakat değil, bilimsel gerçeklere ve kaynak zenginliğine sadakat önemlidir. Bigli tamamen iyi niyetli bir şekilde ve profesyonelce zenginleştirildiği müddetçe, bu şekilde düzenlemeler bizim için tamamiyle uygundur. Ancak bu tür modifikasyonlar yaptığınız zaman, metni bize ulaştırırken mutlaka bildirin. Birebir çevirdiğiniz içeriklerde adınızı "Çeviren", kendinizden veya ek kaynaklardan bir şeyler katarak zenginleştirdiğiniz içerikleri "Hazırlayan" olarak belirteceğiz. Bizler, "bilgi verici"leriz. Dolayısıyla dümdüz çeviri yapmanıza gerek yok; ancak birçokları bunu daha kolay bulmakta ve bizim için de düz çeviriler uygundur. Düzgün ve zamanlı bir şekilde editörlerimize belirttiğiniz müddetçe düz çeviri yapmak zorunda olmadığınızı bilin. 

6. Bize danışın. Her çeviri, çevrilmeden önce bize özel mesaj yoluyla veya e-posta yoluyla danışılmalıdır. Konunun işe yarar olup olmadığını ya da daha önceden çevrilip çevrilmediğini danışmak için bize [email protected] adresi üzerinden e-posta gönderebilirsiniz. Çünkü çeviriler, eğer ki İlkelerimiz'e (bazı istisnalar haricinde), içeriğimize veya kurallarımıza aykırı ise yayınlanmayacaktır. Eğer Facebook'taki Evrim Ağacı Çeviri Ekibi grubumuz üzerinden çevrilmesini istediğimiz metinleri bildiriyorsak, bunları tekrardan danışmanıza gerek yoktur; çevirinin tarafınızdan alındığını bildirerek doğrudan çevirmeye başlayabilirsiniz. Danışma zorunluluğu, kendi seçeceğiniz bir haberi çevirme talebinizde geçerlidir.

7. Haber-odaklı değil, konsept-odaklı (kavram-odaklı) çevirilere yoğunlaşın: Evrim Ağacı, yapısı gereği bir haber sitesi değildir. Evrim Ağacı'nın aslî görevi, bilimsel kavramları, bilimin işleyişini, bilimsel olay ve olguları okurlarına öğretebilmektir. Lakin, bazı bilim haberleri içerisinde bu amaca yönelik çok kıymetli bilgiler bulunabilmektedir. Buna rağmen Evrim Ağacı olarak geçici bir süreliğine popüler olup da uzun yıllara dayanan kavramsal altyapısı olmayan haberleri kabul etmemekteyiz (ya da çok nadiren kabul etmekteyiz). Bir çevirinin bu kurala uygunluğunu test etmek için şu basit soruyu kendinize sorun: "Bu içeriği 1 yıl ya da 5 yıl sonra tekrar paylaşacak olsak, içerik güncelliğini koruyor olur muydu?" Eğer ki cevabınız "Hayır, bu sadece geçici bir haber." şeklindeyse, o haberi çevirmekten uzak durmaya çalışın. Ancak cevabınız "Evet, bu son derece kavram ve öğretim odaklı, yıllardan bağımsız bir içerik." ise çok büyük ihtimalle sitemize uygun bir içerik olacaktır. Örneğin, şuradaki içerik sitemiz için çok uygun değilken, aynı konudaki buradaki içerik son derece uygundur. Çünkü ilki geçici bir durum bildirimi yaparken, diğeri konunun altında yatan sebepleri ele almakta ve haberin neden o şekilde olduğunu izah etmektedir. Buradaki içerik çevrilmese de olur diyeceğimiz tipteyken, buradaki içerik tam da aradığımız ve odaklanmamız gereken gibidir. Çünkü ilki kimsenin pek de bilmediği bir coğrafyada, kimsenin pek de bilmediği bir canlının keşfini anlatırken, ikincisi bu tip yeni türlerin nasıl türleşerek evrimleştiğini anlatmakta, konunun özüne odaklanmaktadır. Elbette diğerleri de çevrilebilir; ancak bizim odaklanmak istediklerimiz belirttiğimiz gibi geçici ve kısa zamanda eskiyen "haber-odaklı" yazılar değil, konunun temellerini anlatan kavram ve konsept-odaklı yazılardır.

8. Spesifik bir tarihe yönelik referansları genelleştirmeye çalışın: Bazı haberler sadece 2014 ya da 2020 yılıyla ilgili olabilir. Ya da haber içerisinde "14 Kasım 2016'da yapılacak olan toplantıda..." veya "Önümüzdeki ay", "Geçen yıl" gibi zaman-referanslı ibareler bulunuyor olabilir. Bunları olabildiğince genelleyin. Unutmayınız ki aynı içeriği 3 sene sonra da paylaşabiliriz. Dolayısıyla -örneğin- 2019 yılı içerisinde içeriğinizi tekrar paylaştığımızda "yapılacak", "önümüzdeki ay", "geçen yıl" gibi zaman referansları anlamsız olacaktır. Bunun yerine tam tarih vermeye çalışın ve zaman kiplerini düzgün ayarlayın. Örneğin, "14 Kasım 2016'da yapılacak olan toplantıda..." yerine "14 Kasım 2016 tarihli toplantıda" diyebilirsiniz. "Önümüzdeki ay" yerine "2017'nin Aralık ayında" diyebilirsiniz. "Geçen yıl" yerine, "2012 yılında" diyebilirsiniz. Yine, bu tip haberlerin 2019 ya da 2030 yılında paylaşıldığında halen geçerliliğini koruyacak bir dilde ve içerikte olduğundan emin olur (elbette bilimsel içerikler yıldan yıla değişebilir; ancak en uzun süreli içerikleri hedeflemek ana amacınız olmalı).

9. Güvenilir kaynaklardan çeviri yapın: Kaynaklarınızın güvenilirliğini her daim kontrol edin. Kimi zaman Google ScholarSpringerLinkScienceDirect ve Web of Science gibi bilimsel kaynak arama motorlarından ulaşabileceğiniz içerikleri çevirebilirsiniz. Ancak bunlar, çeviri için biraz zor, teknik ve uzun olabilir. Bunun haricinde güvenebileceğiniz bazı kaynak kategorileri ve örnekleri aşağı listelenmiştir. Bunların dışına çıkabilirsiniz; ancak kaynaklarınızın aşağıdakilerle aynı kalibrede olduğundan emin olun:

10. Sansasyonel içeriklerden uzak durunGenel bir kural olarak, şunu hatırlayın: Eğer ki bir şey gerçek olamayacak kadar güzel, sıradışı, olağanüstüyse, muhtemelen gerçek değildir. İçgüdülerinizi dinleyin. Bir haber sadece sansasyonel ve insanların siteye çekmek için ("clickbait") mi hazırlanmış, yoksa gerçekten bilimsel değeri olan, güvenilir bir içerik mi? Haberin odağındaki konu akademik bir dergide yayınlanmış mı, yoksa halen yayınlanma sürecinde (Arxiv veya bioRxiv) veya hiç yayınlanmamış mı? Akademik dergilerde yayınlanmış, güvenilir, sağlam, sansasyonel olmak yerine bilgi veren içeriklere odaklanın. 

11. İçeriği birden fazla kaynaktan doğrulayın. Çoğu zaman bir haberi birden fazla haber kaynağı hazırlayacaktır. Bunlardan bazıları daha bilimselken, bazı diğerleri daha sansasyonel olacaktır. Sadece bilimsel olan içeriklere odaklanın. 

12. Aşırı muğlak, genelgeçer olmayan, belli bir kültüre odaklı içeriklerden uzak durun: Bazı haberler oldukça muğlaktır ve bilimsel değeri yoktur (örnekörnek). Bazı haberler genelgeçer değildir, Dünya'daki bir grup insanı, geçici olarak ilgilendirir (örnek). Bazı diğerleri ise, sadece Amerikan kültürüyle (ya da bir başka kültürle) ilgilidir, dolayısıyla bizim insanımıza hitap etmez (örnek). Bunlardan olabildiğince uzak durmaya çalışın. Eğer bunu yapamıyorsanız, çeviri içerisine Türkiye'ye ait konuyla ilgili istatistikler eklemekten çekinmeyin.

13. İngilizce-Türkçe geçişinde düzenlemeler yapın. Çevirilerde, İngilizcenin dil yapısından kaynaklı, Türkçeye çevrildiğinde kulağa hoş gelmeyen ve okumayı bozacak uygulamalardan kaçınılmalıdır. Örneğin, iki virgül veya iki tire işareti arasında verilen ek bilgiler, düzgün bir cümle olacak şekilde yer değiştirilerek eklenmelidir. 

14. Maddi destek bilgisine gerek yok: Bazı haber makalelerinin sonunda verilen ve çalışmayı hangi kurumların maddi olarak desteklediği ile ilgili paragrafların çevrilmesi gerekmemektedir. Çevirseniz bile bu kısımlar gerekli görülmedikçe yayınlanmayacaktır.

15. Emin olmadığınızda sorun. Eğer ki bir şeyden emin değilseniz, Facebook'taki Çeviri Ekibi grubumuzdan ya da [email protected] adresinden sorun. Memnuniyetle cevaplarız!

 

Bazı Sık Karşılaşılan Kalıp ve Sözcüklerin Çevirileri:

  • evolve: evrimleşmek (Evrim Ağacı dahilinde, "evrilmek" değil!)
  • Assistant Professor: Yardımcı Doçent Doktor (Yar. Doç. Dr.)
  • Associate Professor: Doçent Doktor (Doç. Dr.)
  • diversity: çeşitlilik
  • variation: çeşitlilik
  • Postdoc: Doktora sonrası araştırmacı
  • self-reported: denek olan kişiler ... bildirdiler.
  • scientist: bilim insanı ("bilim adamı" değil!)
  • variation: çeşitlilik
  • adaptation: adaptasyon
  • since, while, vb.: bunlar "-den beri", "sırasında" gibi zaman bildiren sözcükler olarak çevrilebileceği gibi, cümlesine göre "çünkü", "öte yandan" gibi bağlaçlar olarak da çevrilebilir. Hangisi olduğunu anlamak çevirmenin görevidir.
  • cure: hastalığı tedavi etmek
  • treat: hastalığı daha iyi etmek, iyileştirmek
  • manage: hastalığın belirtilerini azaltmak, etkilerini/şiddetini azaltmak, idare etmek
  • can/may/might: "yapabilir", "olabilir" olarak çevrilmelidir, "yapar", "olur" diye değil.
  • breast cancer: meme kanseri ("göğüs kanseri" değil!)


Yazılı İçerik Kuralları

Editör Kuralları

Site Yöneticisi

Evrim Ağacı

Evrim Ağacı

Site Yöneticisi

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim