Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Çayın Bilimi: Çay, İnsan Sağlığı Üzerindeki Faydaları Nelerdir? Ne Kadar Çay İçmek Zararlıdır?

Çayın Bilimi: Çay, İnsan Sağlığı Üzerindeki Faydaları Nelerdir? Ne Kadar Çay İçmek Zararlıdır? Pixabay
Taze demlenmiş bir fincan çay
7 dakika
21,211
  • Beslenme Bilimi
  • Besin Bilimi

Çay, Theaceae (çaygiller) familyasına ait Camellia sinensis bitkisinin yapraklarının kurutma, savurma ve okside etme, yani yükseltgenme gibi çeşitli işlemlerden geçirilmesi ile elde edilen ve genelde sıcak su ile demlenerek servis edilen kuru bir besindir. Çay bitkisinin çiçeklerinin veya yapraklarının toplanma zamanındaki ve oksidasyonundaki farklılıklara göre, küçük ölçekte kimyasal bileşimleri ve aromaları farklı olan yeşil çay, beyaz çay (oolong çayı) ve siyah çay elde edilir. Çay yaprağının tamamen fermente edilmesi ile siyah çay, hafif fermente edilmesi ile beyaz çay ve hiç fermente edilmemesi ile yeşil çay elde edilir.

Çay bitkisi
Çay bitkisi
Source Fed

2018 yılının eylül ayında Çin'de bulunan Dünya Çay Komitesi'nin hazırladığı "Dünya Çay Raporu" sonuçlarına göre, ülkelerin kişi başı çay tüketimlerinin esas alındığı sıralamada kişi başı 3.5 kilogram tüketim ile Türkiye ilk sırada yer aldı. Raporda çayın çeşidine göre bir ayrım yapılmamıştır. Dünyada sudan sonra en çok tüketilen içecek olarak tanımlanan çayın özelliklerini başlıklar altında inceleyelim.

Bu Reklamı Kapat

Çayın Kimyasal Bileşenleri

Çay yaprakları yüksek oranda polifenol bileşikler içerir. Polifenoller doğal olarak bitkilerde bulunan ve vücudumuzda antioksidan olarak görev alan kimyasal bileşiklerdir. 500'den fazla farklı polifenol vardır. Ayrıca polifenoller 4 farklı grup altında toplanır. Bunlar; flavanoidler, fenolik asitler, stilbeneler ve lignanlardır. Çayda bulunan polifenoller temel olarak flavonoidlerdir ve erken toplanan yapraklarda geç toplanan yapraklara göre daha fazla miktarda bulunur.

Flavonoidlerin türü ve miktarı, çay elde edilirken çay yaprağının geçirdiği işlemlere bağlıdır. Fermente edilmediğinden dolayı yeşil çayda en çok bulunan flavonoid kateşinler iken siyah çayda bu flavonoid tanenlerdir. Tanenler, kateşin moleküllerinin fermantasyon işlemi sonucu kimyasal olarak değişikliğe uğramış halidir. Tanenler ve kateşinler, flavonoid grubunun birer alt grubudurlar. Yeşil çayda en çok bulunan kateşin epigallokateşin gallattır (EGCG). Epigallokateşin gallat moleküllü, yeşil çayda bulunan toplam kateşinlerin %50'sini oluşturur. Aynı zamanda epigallokateşin-3-gallat olarak da bilinen bu molekülün antioksidan etkisi çok yüksektir.

Bu Reklamı Kapat

Siyah çayda ise oksidasyon sonucu oluşmuş teaflavin ve thearubigin molekülleri bulunur. Bu moleküller de birer flavonoiddir, ancak antioksidan etkileri kateşinler kadar yüksek değildir. Bir başka flavonoid grubu olan flavoneller de çay yaprağında bulunur. Flavoneller bitkilerin kabuk gibi dış kısmında bulunan renksiz moleküllerdir ve biyosentezleri için ışık gerekmektedir. Çay yaprağında en çok bulunan flavoneller ise kuersetin ve kemferol molekülleridir.

Bir kupa sıcak çay
Bir kupa sıcak çay
Unsplash

Tıpkı kahve ve kakao çekirdeklerinin de olduğu gibi çay da bitkisel kafeinin ana kaynaklarından biridir. Kafein, psikoaktif bir madde olan ve alkoloid grubuna dahil edilen bir metil-ksantindir. Metil-ksantin, astım, kronik bronşit ve amfizem gibi solunum yolu rahatsızlıklarında kullanılan bir ilaç sınıfıdır. Psikoaktif bir madde olması sebebi ile hem merkezi sinir sistemini hem de kardiyak fonksiyonları uyarmaktadır.

Çaydaki kafein miktarı, bir fincan çay için kullanılan yaprak miktarına, çayın demlenme süresine ve kullanılan suyun derecesi gibi birçok etmene bağlı olarak 14 ile 65 mg arasında değişiyor. Çayın içerdiği kafein miktarı, demleme süresi arttıkça artıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin (European Food Safety Authority) paylaştığı bilgilere göre, 3 ile 5 dakika arasında demlenmiş bir fincan çay 40-45 mg kafein içeriyor. Kafeinle ilgili daha çok bilgiyi buradaki yazımızdan veya aşağıdaki videomuzdan alabilirsiniz. Kafeinin evrimiyle ilgili daha çok bilgi içinse buraya tıklayabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kuru çay yaprakları florid, manganez, krom, selenyum, kalsiyum, magnezyum ve çinko gibi birçok elementi barındırır. Bu minerallerin oranları, bitkinin yetiştirildiği koşullara, fermantasyon durumuna ve hatta bitki yaprağının boyuna göre değişebilmektedir.

Çay yaprağında bulunan bütün kimyasal bileşenlerin suya geçmesinde, kullanılan suyun derecesi ve demlenme süresi oldukça önemlidir. Çünkü ısı ve çay yaprağının ısıya maruz kalma süresi, yapraktaki kimyasalların yapısını değiştirebilme ve bozabilmektedir. Kimyasalların alınabilmesi ve en uygun aromanın yakalanabilmesi için önerilen demleme süreleri ve su sıcaklıkları şu şekildedir;

  • Oolong çayı için 87-93 derece sıcaklık ile 3 dakika
  • Siyah çay için 82-100 derece sıcaklık ile 3-5 dakika
  • Yeşil çay için 65-82 derece sıcaklık ile 30 saniye ile 3 dakika arası

Çayın İnsan Sağlığı Üzerine Olumlu Etkileri

Hem çay hem de kahvede bulunan kafein, beyin ve merkezi sinir sistemini uyararak uyanık kalmanıza ve yorgunluğun başlamasını önlemenize yardımcı olur. Uyanık kalmamızı, kendimizi yorgun hissettiren bir nörotransmitter olan adenozinin etkilerini bloke ederek sağlamaktadır. Adrenalin ve dopamin artışına sebep olduğundan psikoaktif bir bileşen olarak da adlandırılır.

Çayda baskın bulunan antioksidan ve kateşinlerden olan EGCG (epigallokateşin gallat) ve EKG (pikateşin gallat), yararları için en kapsamlı şekilde incelenen gıda bileşenlerindendir. Kateşinin; kardiyovasküler sağlığın iyileştirilmesinde, tansiyonu kontrol altına almakta, trigliserid ve kolesterolü dengede tutmakta, anti-inflamatuar etki göstermekte, oksidatif stresi azaltmakta, trombosit topaklanmasını önlemekte ve kilo vermemizde yardımcı olduğu tespit edilmiştir. Tüketim sonucu birçok kanser ile ilişkili risk faktörü düşürücü olduğu da tespit edilmiştir. Ayrıca kateşinler; nötrofiller, kolon epitel hücreleri, makrofajlar ve T lenfositleri gibi bağışıklık ile ilgili hücrelerin proliferasyonunu düzenlemektedir.

Yeşil çay C, B12, B9 (folik asit) ve E vitaminleri yanı sıra kalsiyum, magnezyum, krom, manganez, bakır, çinko, fosfor, potasyum, flüorür ve sodyum gibi mineralleri de içerir. Ayrıca yeşil çay, içerdiği antioksidan bileşikler ile vücudumuzda bulunan ve hücrelerimizi süperoksit gibi serbest radikallerin oksidatif etkilerinden koruyan enzimleri aktive ederek, başta en büyük atardamarımız olan aort olmak üzere bütün damarlarımızı korur ve kardiyovasküler hastalıklara karşı koruyuculuk sağlar.

Bu Reklamı Kapat

Yeşil çayda bulunan kateşinler ise farklı bir yolak izleyerek atereskleroz, yani damar sertliği oluşturan plakların oluşmasını engeller. Yeşil çay tüketimi trigliserit yağların ve kolesterolün emilimini azaltalarak da dolaylı yoldan aynı etkileri gösterir. Özellikle yeşil çayda bulunan kateşinler, çoğu oral bakteriye karşı antimikrobiyal olduğu gösterilmiştir. Ayrıca florid bakımından zenginliği yanı sıra dentin erozyonunu ve diş kaybını azaltarak ağız sağlığını iyileştirdiği gösterilmiştir. Ağız kokusunun iyileştirilmesinde rol oynadığı tespit edilmiştir.

Çin'de ilk defa anjiyografi yaptıran hastalar üzerinde yapılan bir çalışmada, oran belirtmeksizin yeşil çay tüketen erkek hastalarda, hiç tüketmeyenlere göre kalp-damar hastalıklarının gelişme risklerinin azaldığı tespit edilmiştir. Varşova'daki Ulusal Gıda ve Beslenme Enstitü'sünün 2014 yılında yaptığı bir derleme çalışmasında ise, günde 2 fincandan daha fazla yeşil çay tüketen insanların LDL, yani ''kötü'' kolesterollerinin ve dolayısıyla toplam kolesterollerinin tüketmeyenlere göre daha düşük olduğu belirtilmiştir.

Siyah çayda da antioksidanlar bulunur ve hücrelerimizi oksidatif etkilerden korur. Ancak siyah çayda bulunan teaflavin ve thearubigin molekülleri, kateşinler kadar güçlü olmadığından koruyucu etkileri biraz daha sınırlıdır. Teaflavin molekülünün farelerdeki kronik hastalıklara etkilerini araştıran bir çalışmada, teaflavinin farelerde kan şekerini ve kolesterol azaltarak çeşitli olumlu etkilere yol açtığı gösterilmiştir.

Japonya'da yetişkinler üzerinde yapılan bir çalışmada, günde 6 fincan veya daha fazla miktarda yeşil çay tüketen insanlarda diyabet gelişme riskinin %33 azaldığı görülmüştür. Siyah çay ve oolong çayı için bu yönde herhangi bir çalışma bulunamamıştır.

Bu Reklamı Kapat

Kafeinin beyin üzerindeki etkileri sayesinde depresyon ve intihar etmede azalış olduğu bazı çalışmalarca kaydedilmiştir. Günde 3-5 bardak kahve veya günde 3 bardaktan fazla çay içmek, Alzheimer ve Parkinson gibi beyin hastalıkları riskini %28-60 oranında azalttığı bilinmektedir. Kahvenin alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasını engelleyebileceğini hatta tedavi edebileceğini söylenmektedir.

Çayın Güvenli Tüketim Miktarı ve Zararları

Gündelik alışılagelmiş çay tüketiminin insan sağlığı açısından olumsuz bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak faydaları saymakla bitmeyen çay ve kahvenin, fazla kullanım ve abartılı tatlandırıcı katılması sonucu, faydasız ve hatta zararlı içeceklere dönüşebileceği de unutulmamalıdır.

Örneğin siyah çayda bulunan polifenoller, insan vücudunda demir emilimini azaltmaktadır. Bu yüzden demir içeriği yüksek öğünlerden hemen sonra ya da yemek esnasında siyah çay tüketimi önerilmez. Yeşil çaydaki kateşinlerin demir bağlama kapasitesi, siyah çaydaki tanelere oranla daha azdır.

Kararında tüketilen çayın beyin ve kalp sağlığını koruduğu bilinse de aşırı tüketildiği taktirde anksiyete, yüksek tansiyon, taşikardi, el titremesi, baş ağrısı, çarpıntı, sıkıntı ve uykusuzluğa neden olmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı

Haliyle çok fazla kafein tüketimi; huzursuzluk, titreme, uykusuzluk, çarpıntı, baş ağrısı-dönmesi, taşikardi, kaygı bozukluğu ve bağımlılık yapabilir bu yüzden dikkatli kullanılması gerekmektedir.

Uzakdoğu ritüellerine göre bir çay sunumu
Uzakdoğu ritüellerine göre bir çay sunumu
Pexels

Kafein tüketimini göz önüne alırsak, sağlık yetişkinlerin ve çocukların günde 400 miligramdan fazla kafein tüketmesi önerilmez. Eğer kahve, kola, enerji içecekleri ya da başka kafein içeren besinler tüketmiyorsanız 8-9 fincan çay tüketebilirsiniz.

Ülkelerin çay tüketimi ile ilgili istatistikleri buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 48
  • Bilim Budur! 16
  • Umut Verici! 12
  • Muhteşem! 11
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/10/2022 17:01:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7792

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Araştırmacılar
Temel
İstatistik
Toplumsal Cinsiyet
Cansız
Saldırı
Lgbt
Şehir Hastanesi
Kimyasal Bağ
Editör Seçkisi
Yaşlılık
Astrofotoğrafçılık
Abiyogenez
Plastik
Yiyecek
Karar
Beslenme
Kanser Tedavisi
Yüksek
Yemek
Foton
Karar Verme
Safsata
Lipit
Element
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.