Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kafein İki Defa Evrimleşti: Bir Kez Kahvede, Bir Kez Çayda!

Kafein İki Defa Evrimleşti: Bir Kez Kahvede, Bir Kez Çayda!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, From Quarks to Quasars isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Dünya'da tamamen bağımsız olarak ama benzer biçimde evrimleşen benzer şeyler vardır. Her ikisi de benzer şeyleri gerçekleştirmesine rağmen kuş zekasının memeli zekasından bağımsız olarak evrimleşmiş olması buna iyi bir örnektir. Görünüşe bakılırsa kafein de benzer şekilde gezegenimizde iki defa evrimleşmiştir: Bir kez çayda bir de kez kahvede... Bilim insanları kahvenin çaydan tamamen farklı genler kullanarak, aynı sonuca ulaştığını ortaya çıkardı.

İnsanlık her gün aşağı yukarı 2 milyar fincan kahve tüketmekte. Bunu sağlamak adına yaklaşık 110 milyar metrekarelik bir alanda kahve üretimi yapılmaktadır. Ancak kahve bitkisinde kafeinin evrimleşmesinin nedeninin insanlara içecek sunmak değil. Bitkiler için kafein birçok göreve sahip.

İlk olarak kafeinin bitkiyi otoburlardan koruyan bir savunma mekanizması olabilir. Kafein birçok otoburu uzak tutuyor. Öte yandan kafeinin aynı zamanda tozlaşmaya da yardımcı olduğu tespit edildi. Kafeinin en yoğun olduğu bölgeler olan yapraklar yere düştüğünde toprağı diğer işgalci bitki türlerine karşı zehirliyor; böylece bitkileri koruyor. Buna ek olarak, tozlaşmaya yardımcı olan bazı canlıların kafeinin tadını bir kez aldıklarında daha fazlası için geri döndüğü tespit edildi. Yani sadece bizler değil, tozlaştırıcılar da kafeine bağımlı hale geliyor gibi gözüküyor.

Ancak bu madde birbirinden farklı bitkilerde nasıl evrimleşti? Buffalo Üniversitesi'nden genetikçi Victor Albert, kafeinin evrimini tetikleyenin bağımsız türlerde benzer savunma ve tozlaşma ihtiyaçları olduğunu söylüyor. Nature dergisi konuyu şöyle anlatıyor:

Takım, kahveyi diğer bitkilerden ayıran gen ailelerini incelediğinde kafein oluşumundan sorumlu genlerin bu listenin başını çektiğini fark etti. Bu genler metiltransferaz enzimleri kodluyorlar, bu enzimler ise üç adımda metil kimyasal grupları ekleyerek xantosin molekülünü kafeine dönüştürüyor. Çay ve kakaoda ise kafeininin oluşum yöntemi takımın Robusta kahvesinde gözlemlediğinden farklı olan metiltransferazlar kullanılarak üretiliyor. Bu da, kafein üretme yeteneğinin kahve bitkisinin atasında ve çay bitkisinin atasında olmak üzere en az iki defa evrimleştiği görüşünü destekliyor.

Kahve genomunu anlamak bilim insanlarının kahvenin farkı hastalıklarla ve iklim değişiklikleriyle nasıl başa çıktığını keşfetmesine yardımcı olabilir. Bunun ötesinde eğer bilim insanları kafeinin kahve bitkisi tarafından nasıl üretildiğini anlayabilirlerse kafeinsiz kahve bitkileri de üretebilir ve sonunda da kimyasal işlemlere gerek kalmadan çok daha lezzetli "decaff" (kafeinsiz kahve) içebiliriz.

Teşekkür: Bu yazıyı dilimize kazand Faruk Idmanlılar'a teşekkür ederiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 20:56:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2739

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Çocuklar İçin Bilim
Taksonomi
Cinsel Yönelim
Entropi
Sars-Cov-2
Kuantum
Türkiye
Genel Görelilik
Kalıtım
Kuş
Hastalık Yayılımı
Beslenme Biçimi
Müzik
Organ
Kozmoloji
Ribozim
Ara Geçiş Türleri
Ornitoloji
Teyit
Bilim Felsefesi
Solunum
Saç
Biyolojik Antropoloji
Hastalık
Biyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ahlaki kültürümüzün doruk noktası, kendi düşüncelerimizi kontrol etmek zorunda oluşumuzu fark etmektir.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder