Bonobolar, Taş Devri İnsanlarınkine Benzer Şekilde Aletler Yapıyorlar!
Bonobolar, Taş Devri İnsanlarınkine Benzer Şekilde Aletler Yapıyorlar!

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Hayvanlar Alemi’ndeki en yakın akrabamız olan bonoboların insanlara olan benzerlikleri düşündüğümüzden de fazla olabilir. Şempanzelerin kuzeni olan büyük kuyruksuz maymunların, ilk insan atalarımız gibi aletler yapıp, kullanabildikleri gözlemlendi. Araştırmacılar, bonoboların dallardan mızrak yaptıklarına, taşları ve boynuzları ise hançer, spatula, kürek ve çekiç olarak kullandıklarına tanık oldular.

Görselde, bonoboların gömülü haldeki yemeği çıkarmaya çalışırlarken bir ağaç dalını bir kaldıraç gibi kullanarak engel teşkil eden taşlardan kurtulduklarını görüyoruz. Bilim insanları, bonoboların alet kullanımının ilk insanlar tarafından kullanılmış Eski Taş Çağı teknolojisi ile benzerlik gösterdiğini ve bu durumun, ilk insanların alet kullanımına ilk olarak nasıl başladıklarına açıklık getirebileceğini söylüyorlar.

Bonoboların alet kullanma yeteneklerinin, 2.6 ile 1.7 milyon yıl önce ortaya çıkan Oldovan taş alet kültürüne ait tekniklere benzediği iddia ediliyor. Bonobolar üzerine yapılacak olan çalışmaların, ilk insanların alet kullanmaya ilk olarak nasıl başladığını ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini anlamaları için antropologlara yardımcı olabileceği belirtiliyor. Bu araştırma, primatlardaki alet kullanımının düşündüğümüzden daha eskiye, belki de şempanze, bonobo ve insanların beş milyon yıl önceki ortak atasına kadar geriye gittiği anlamına gelebilir. Araştırmayı yürüten İsrail’in Haifa Üniversitesi’ndeki International Graduate Centre of Evolution biriminde araştırma görevlisi olarak çalışan Itai Roffman şöyle diyor:

“Bonobolar taşların altını ve toprağı kazarak ve de kemikleri kırarak yiyeceklerine ulaşmak için ağaç dalları, boynuz ve taş kullandılar. Boynuzlar çapa, kısa sopalar hançer, uzun sopalar kaldıraç ve taşlar da kürek olarak kullanıldı. Bonobolardan bir tanesi köşeli çekiç taşını uzunlamasına iki eşit bölgeye ayırarak uzun bir kemiğe çakmayı başardı. Başka bir bonobo ise ağaç dallarından mızrak yaparak onları silah ve bariyer olarak kullandı. Bonoboların yiyecek arama teknikleri Oldovan homininlerine atfedilen bazı tekniklere benziyor. Bu, bonoboların bir başvuru modeli (referans model) olarak kullanılabilecekleri anlamına geliyor.”

American Journal of Physical Anthropology dergisinde çalışmaları yayımlanan araştırmacılar, Almanya’da bir hayvanat bahçesindeki ve Iowa’da bir barınaktaki bonobolara taş altlarına yiyecek gömme gibi alet gerektiren bir dizi problemler vererek onları incelediler. Daha sonra yakınlardaki taşlar, boynuzlar ve sopalar gibi bir çanta dolusu aleti kullanım için bonobolara bıraktılar. Hayvanat bahçesindeki sekiz hayvandan ikisi ve koruma alanındaki yedi hayvandan dördü aletlerden faydalandı. Boynuz, taş ve sopaları toprağı kazmak için kullanırlarken; daha uzun sopaları ise taşları yoldan kaldırmak için kullandılar. Araştırmacıların belirttiğine göre bonobolar, yiyeceğe ulaşmak için bazı durumlarda farklı aletleri sırasıyla kullandılar. Tıpkı bir “takım çantası” gibi. (Video)

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/58317772_saf3123jpg.jpg" />

Görselde yaptığı gibi, bir erkek bonobonun, bir dişi bonoboyla beraber kütükleri kesmede ve kazımada kullandıkları keskin aletleri yapmak için taşları kırdığı gözlemlendi. Taş aletler, ilk insanlar tarafından yapıldığı düşünülen aletlere şaşılacak derecede benzer. Bu, alet yapımının düşünülenden daha eskiye uzandığı anlamına gelebilir.

Bonobolar ayrıca kemiklerdeki iliği çıkarmak için taşları çekiç olarak kullanırlarken içlerinden birisi ise ilk insanlara özgü olduğu düşünülen bir teknikle kemiği boylu boyunca kırarak açtı. Bir dişi bonobo ise sopayı dişleri ile sivrilterek mızrak benzeri bir silah yaptı ve daha sonra bunu araştırmacılara batırmak için kullandı. Benzer bir alet kullanımı ise vahşi hayattaki şempanzelerin Galagoları (gece maymunu) (bushbabies) avlamak için kullandıkları gözlemlendi. Diğer bir yandan Bay Roffman, önceki çalışmasında, Kanzi ismindeki bir erkek bonoboyu daha büyük kayalardan keskin taş aletler yaparken ve onlarla tahtaları kırıp parçalarken görüntüledi. Bunun, özellikle zeki bir bonobodan gelen nadir bir örnek olduğu düşünüldü. Kanzi’ye ayrıca işaret dili öğretildi ve hayatının büyük bir çoğunluğunu insanların yanında geçirdi.

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/58371724_saffase123jpg.jpg" />

Araştırmacılar bonoboları, kendilerine tehdit olarak görmüş olabilecekleri bilim insanlarına batırmak amacıyla mızrak benzeri aletler yapmak için uzun sopaları ısırırlarken gözlemlediler. Yukarıdaki görsel, bir dişi bonobonun nasıl sopayı sivriltmek için ucunu ısırdığını ve sonrasında onu parmaklıklardan dışarı doğru sağa sola salladığını gösteriyor.

 

Bonobolar doğal alet takımlarının bir parçası olarak boynuzları da kullandılar. Boynuzlar, (yukarıdaki görselde görüldüğü gibi) kazma ya da çapa olarak, daha sonra kürekle atılacak olan toprağı gevşetmek amacıyla kullanıldı. 

 

Fakat çalışmaların vardığı ortak kanı; bonoboların, alet kullanımında düşünülenden çok daha usta oldukları. Vahşi hayatta alet kullanımının henüz görülmemesine karşın, benzer aletlerin problemleri çözmek için insanlardan sakınan hayvanlar tarafından da kullanıldığı düşünülüyor.

Kanzi adındaki bu bonobo, önündeki taşı alıp başka bir taşı da kullanarak daha sonra alet olarak kullanmak üzere keskin kırık parçaları oluşturdu. Yeni araştırmaya göre bu davranış düşünülenden daha yaygın olabilir.

 

Görselde Kanzi, tahta üzerinde keskinleştirilmiş bir taş parçası ile bonobolarda şu zamana dek gözlemlenen en karışık hareketlerden biri olan doğrama hareketi yaparken görülüyor.

 

Roffman son olarak şunları söylüyor:

“Koruma alanındaki bonobolar hayvanat bahçesindekilerin aksine bir işlem dizisini gerçekleştirmek için alet takımları kullandılar. Koruma alanındaki bonoboların hayvanat bahçesindekilere kıyasla daha iyi olan performanslarının sebebi büyük ihtimalle maruz kaldıkları kültür ve barınma şartlarındaki farklılıklardan kaynaklanıyor.”

Bay Hoffman ayrıca araştırma alanlarının güney tarafında bulunan ve yeterince gözlemlenemeyen bonobolarda alet kullanımının, o bölgede yiyeceklere erişimin daha zor olması sebebiyle daha yaygın olabileceğini belirtti. Ama New Scientist dergisine göre bazı araştırmacılar, vahşi bonoboların esir kuzenleri kadar deneme yapacak zamanları olmadığına inanıyorlar. Fransa’daki Bordeaux Üniversitesi’nden bir antropolog olan Francesco d’Errico ise tutsak hayvanlar ile vahşi hayattaki hayvanların davranışları arasında pek az benzerlik olduğunu, yine de gözlemlenen bu durumun, alet kullanımı potansiyelinin varlığına işaret ettiğini belirtiyor. 

Görselde de görülebileceği gibi, Kanzi gibi bonobolar kibrit kullanarak nasıl ateş yakılabileceğini de öğrendiler.

 


Teşekkür: Bu yazıyı düzenleyen Ayşegül Şenyiğit'e teşekkür ederiz.

Kaynak: Bu yazı DailyMail sitesinden çevrilmiştir.

Yemek Yemek 2.0: Genetiği Değiştirilmiş İlk Hayvan, Beslenmede Nasıl Bir Devrim Meydana Getirecek?

Rotasizm: R Harfini Söyleyememe Durumu

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim