Kediniz Aslında Dondurmanın Tadını Almıyor! Bilimin Açıkladığı Şok Edici Gerçek

Evcil hayvan sahiplerinin en büyük keyiflerinden biri, mutfakta bir şeyler yerken kendilerini izleyen meraklı gözlerle karşılaşmaktır. Özellikle dondurma, pasta veya sütlü bir tatlı yerken kedinizin size doğru sokulduğunu, tabağınızı yaladığını görmüşsünüzdür. Ancak bilim dünyası, bu sevimli anların arkasında çok şaşırtıcı bir biyolojik gerçeğin yattığını söylüyor: Kediler tatlıyı asla tadamazlar.

Önüne şurup döktüğünüz bir köpek bunu hemen incelemeye alırken, bir kedi dönüp bakmaz bile. Peki, şeker dünyasına tamamen kör olan dostlarımızın bu durumunun arkasındaki bilimsel gerçek ne?

Kusursuz Etoburluk: Evrimin Kırdığı "Tas1r2" Geni

İnsanlar ve birçok memeli için tatlı, doğadaki değerli karbonhidratların ve enerjinin habercisidir. Memelilerde tatlı tadın algılanması, dil hücrelerinde yer alan T1R2 ve T1R3 adlı iki protein alt biriminin bir araya gelmesiyle oluşur. Bunları şifreleyen genler ise Tas1r2 ve Tas1r3'tür.

Philadelphia'daki Monell Kimyasal Duyular Merkezi ve İngiltere'deki Waltham Evcil Hayvan Besleme Merkezi'nden Dr. Xia Li ve Joseph Brand liderliğindeki uzmanların yaptığı ve PLOS Genetics dergisinde yayımlanan çığır açıcı araştırma, kedilerin bu konuda tamamen çaresiz olduğunu gösterdi.

Kedilerin dil dokuları incelendiğinde, Tas1r3 geni sağlam olmasına rağmen, Tas1r2 geninin tamamen kırıldığı, yani mutasyona uğrayarak işlevsiz bir "psödogen" (yalancı gen) haline geldiği anlaşıldı. Gen, proteini üretecek kodu taşıyamayacak kadar hasarlıydı.

Bilimsel Benzetme: Çalışan bir tatlı reseptörü olmadan bir kedinin şekere karşı durumu, bir insanın ultraviyole (morötesi) ışığa karşı duyarsızlığı gibidir. O ışık veya sinyal aslında oradadır, ancak gözlerimiz (veya kedinin dili) onu algılayacak donanıma sahip olmadığı için varlığından bile haberimiz olmaz. Bir kedi için şeker küpü, tamamen tatsız ve anlamsız bir nesnedir.

Bu Sadece Kedilere Özgü Bir Durum Değil!

Monell Merkezi'nin PNAS dergisinde yayımlanan bir diğer kapsamlı çalışması, bu tat kaybının sadece evcil tekirimize veya kaplanlara özgü olmadığını ortaya koydu. Bilim insanları, Carnivora (Etçiller) takımından 12 farklı türü incelediğinde, tamamen etle beslenen 7 farklı türün daha tatlı reseptörünü kaybettiğini keşfetti:

• Deniz aslanları ve foklar,
• Asya küçük pençeli su samurları,
• Benekli sırtlanlar,
• Madagaskar'ın en büyük etçili olan fossa.

İşin en büyüleyici kısmı ise şu: Bu hayvanların her birinde Tas1r2 genindeki kırılma farklı bölgelerde gerçekleşmişti. Yani ortak bir atadan miras kalmamış; evrim, kesin etobur (obligate carnivore) haline gelen her bir türe, karbonhidrat ihtiyacı olmadığı için tatlı reseptörünü kapatmayı ayrı ayrı "dayatmıştı". Örneğin, aynı takımdan olan ama ot ağırlıklı beslenen gözlüklü ayının tatlı geni hala sapasağlam çalışıyor!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Tatlı Yiyorsa Neden Yalıyor? Kediler Ne Tadı Alır?

Kediler şeker tadı alamazlar ama bu onların tat körü olduğu anlamına gelmez. Kediler; acı, ekşi, tuzlu ve umami tatları mükemmel bir şekilde alırlar. Özellikle proteinli ve etli gıdaları ayırt etmelerini sağlayan umami reseptörleri dillerinde çok güçlü çalışır.

Peki, dondurmayı veya pasta kremasını neden yalıyorlar?

Yağ ve Protein Aşkı: Kediler şekerin değil, o tatlının içindeki yoğun süt yağının, kremanın ve hayvansal proteinlerin kokusuna ve tadına tepki verirler.

Dokusal Merak: Kediler için yiyeceğin sıcaklığı ve ağızda bıraktığı his (tekstür) çok önemlidir.

Evcil Hayvan Sektörünün "Şeker" Aldatmacası

Bu bilimsel gerçek, kedi maması sektörüne dair de önemli bir detayı ortaya çıkarıyor. Bazı ticari kedi mamalarına eklenen sakkaroz veya yüksek fruktozlu mısır şurubu gibi tatlandırıcıların, kedinin damak tadı açısından hiçbir hükmü yoktur. Kedi mamayı şekerli olduğu için değil; protein, yağ ve amino asit profili zengin olduğu için seçer. Şeker, kedi için sadece "görünmez bir gürültüden" ibarettir.

Kedinizin sağlığı için dondurma veya çikolata (içindeki teobromin maddesi nedeniyle kediler için ölümcüldür) gibi şekerli gıdaları onlardan uzak tutun. Unutmayın, o zaten pastanın en güzel tarafını, yani şekerini hiçbir zaman deneyimleyemeyecek. Onun yerine kedinize umami tadı zengin, etli bir ödül maması vermek onu çok daha mutlu edecektir!