İlahi sessizlik argümanı

İlahi Sessizlik Argümanı: Tanrı Neden Sessiz?

İnsanlık tarihi boyunca Tanrı’nın varlığı en çok tartışılan konulardan biri oldu. Ancak klasik “kötülük problemi” kadar popüler olmayan, fakat en az onun kadar güçlü bir başka argüman daha var: İlahi Sessizlik Argümanı (Divine Hiddenness Argument).

Bu argüman basit ama sarsıcı bir soruya dayanır:

Eğer her şeye gücü yeten, her şeyi bilen ve insanlarla ilişki kurmak isteyen mutlak iyi bir Tanrı varsa, neden varlığı bu kadar belirsiz?

Argümanın Temel Formu

Filozof J. L. Schellenberg tarafından sistematikleştirilen argüman kabaca şöyle formüle edilir:

Eğer mutlak iyi ve insanlarla ilişki kurmak isteyen bir Tanrı varsa, Tanrı hiçbir samimi inanmayanın var olmasına izin vermezdi.

Samimi inanmayanlar vardır (inanmak isteyen ama ikna olamayan insanlar).

O hâlde böyle bir Tanrı yoktur.

Buradaki kilit kavram: “samimi inanmayan” (non-resistant nonbeliever).

Bu kişiler Tanrı’ya inanmak ister, açık fikirlidir, araştırır; fakat yeterli kanıt bulamadığı için inanamamaktadır.

Neden Bu Argüman Güçlü?

1. İnanç Bir Tercih Değildir

Birçok teist savunma, inançsızlığı bilinçli bir reddediş gibi sunar. Ancak modern epistemoloji bize şunu gösterir:

İnançlar doğrudan irade ile seçilmez; kanıtların ikna gücüne göre oluşur.

Kimse “2+2=5’e inanmayı” seçemez.

Aynı şekilde, yeterli kanıt görmeyen biri Tanrı’ya inanmayı basitçe seçemez.

Dolayısıyla “inanmayanlar aslında istemedikleri için inanmıyor” savunması psikolojik ve epistemik olarak zayıf görünmektedir.

2. Kültürel Dağılım Gerçeği

Dünya üzerindeki din dağılımı coğrafyaya son derece bağımlıdır. Bir kişi:

Türkiye’de doğarsa büyük ihtimalle Müslüman,

Hindistan’da doğarsa büyük ihtimalle Hindu,

ABD’de doğarsa büyük ihtimalle Hristiyan olur.

Eğer Tanrı insanlarla kişisel ilişki kurmak istiyorsa, bu kadar kültürel bağımlı bir inanç yapısı beklenmezdi. İlahi sessizlik, kültürel evrimle açıklanabilir; ancak bilinçli bir Tanrının planı olarak açıklamak daha zor görünür.

Agora Bilim Pazarı

Bleak House (Charles Dickens)

Bleak House is a novel by Charles Dickens, first published as a 20-episode serial between March 1852 and September 1853. The novel has many characters and several sub-plots, and is told partly by the novel’s heroine, Esther Summerson, and partly by an omniscient narrator. At the centre of Bleak House is a long-running legal case in the Court of Chancery, Jarndyce and Jarndyce, which comes about because a testator has written several conflicting wills. In a preface to the 1853 first edition, Dickens claimed there were many actual precedents for his fictional case. One such was probably the Thellusson v Woodford case in which a will read in 1797 was contested and not determined until 1859. Though many in the legal profession criticised Dickens’s satire as exaggerated, this novel helped support a judicial reform movement which culminated in the enactment of legal reform in the 1870s.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster

₺600.00

Satın Al Tüm Ürünler

3. İlahi İlişki Problemi

Teistik geleneklerin çoğu Tanrı’yı:

Sevgi dolu,

İlişki isteyen,

İnsanlara yakın olmak isteyen bir varlık olarak tanımlar.

Ancak sevgi ilişkisinin temel şartı karşılıklı farkındalıktır.

Bir ebeveyn çocuğuyla ilişki kurmak istiyorsa kendini gizlemez.

Bir sevgili sevdiği kişiye varlığını kanıtlamak için bilinmezlik oyunu oynamaz.

Tanrı’nın sistematik biçimde epistemik mesafeyi koruması, “ilişki isteyen Tanrı” kavramıyla gerilim yaratır.

Teistik Savunmalar ve Sorunları

1. Özgür İrade Savunması

Teistlere göre Tanrı kendini açıkça gösterirse insanlar zorunlu olarak inanır ve özgürlük zarar görür.

Problem:

Bilmek ile zorlanmak aynı şey değildir.

Bir kişinin var olduğunu bilmek, onu sevmeye zorlanmak anlamına gelmez.

Şeytan örneği (Tanrı’yı bildiği halde isyan ettiği söylenen varlık) klasik teolojide zaten bunu gösterir.

Dolayısıyla açık kanıt, özgür iradeyi ortadan kaldırmaz.

2. Ruhsal Gelişim Savunması

Belirsizlik karakter gelişimi için gereklidir denir.

Problem:

Tam belirsizlik ile makul kanıt arasında bir orta yol mümkündür.

Tanrı’nın varlığı açık olsa bile insanlar yine ahlaki seçimler yapmaya devam ederdi. İlahi gizlilik mutlak olmak zorunda değildir.

3. Tanrı’nın Bilinmeyen Planı

“Tanrı’nın neden gizli olduğunu bilemeyiz” savunması ileri sürülür.

Problem:

Bu savunma falsifiye edilemez.

Her gözlem “Tanrı’nın gizli planı” ile açıklanabiliyorsa, teori test edilebilirliğini kaybeder. Bilimsel ve felsefi açıklamalar açısından bu ciddi bir zayıflıktır.

Ateistik Açıklama Neden Daha Basit?

Ateizm açısından tablo son derece yalındır:

Tanrı yoksa,

Doğaüstü bir varlık kendini göstermiyorsa,

İnsanlar kültürel ve psikolojik süreçlerle inanç geliştiriyorsa,

İlahi sessizlik tam olarak beklediğimiz şeydir.

Bu açıklama:

Ek varsayım gerektirmez,

Gizli planlar üretmez,

Kültürel dağılımla uyumludur,

Epistemolojiyle çelişmez.

Bu nedenle Ockham’ın Usturası (gereksiz varlıkları çoğaltmama ilkesi) gereği ateistik açıklama daha ekonomik görünmektedir.

İlahi Sessizlik ile Kötülük Problemi Arasındaki Fark

Kötülük problemi “acı neden var?” diye sorar.

İlahi sessizlik ise daha kişisel bir soru sorar:

“Tanrı neden benimle konuşmuyor?”

Bu problem özellikle modern, eğitimli, samimi ama inanamayan bireylerin varlığı karşısında güç kazanır.

Sonuç: Sessizlik Bir Veri midir?

İlahi sessizlik, Tanrı’nın yokluğunu kesin olarak kanıtlamaz.

Ancak belirli türde bir Tanrı anlayışını — özellikle kişisel, ilişki isteyen, sevgi dolu Tanrı modelini — ciddi biçimde sorgular.

Eğer Tanrı:

İnsanlarla ilişki istiyorsa,

İnancı kurtuluş için gerekli kılıyorsa,

Ahlaki sorumluluk yüklüyorsa,

O zaman epistemik erişilebilirliğin çok daha yüksek olması beklenirdi.

Mevcut dünya tablosu ise ateistik beklentiyle daha uyumludur.