Evrensel Orantılı Küçülmeye Dayalı Sabit Evren Modeli (SEM)

Özet

Mevcut kozmolojide genişleme ölçeği, karanlık madde ve karanlık enerji gibi doğrudan gözlemlenemeyen kavramlara dayanır. Bu makalede, evrenin geometrisinin sabit kalıp içindeki tüm yapıları ve ölçüm araçlarını eşzamanlı olarak küçülttüğümüz "Balon İçi Küçülme" metaforuna dayanan Sabit Evren Modeli (SEM) sunulmaktadır. SEM, kozmolojik kırmızıya kayma, Süpernova zaman genleşmesi, Tolman yüzey parlaklığı, CMB spektrumu ve BAO gibi temel gözlemleri yeniden yorumlayarak karanlık bileşenlere ihtiyaç duymadan açıklama iddiasındadır. Ayrıca, metriğe uygulanan konformal dönüşümün ortaya çıkardığı enerji–momentum fazlalığının bir dilaton skaler alan veya modifiye Lagrangian ile dengelenebileceği önerilmektedir.

Araştırma Seçimi ve Yöntem

Makalenin konusu, ΛCDM modelinin doğrudan gözlemlenemeyen karanlık bileşenlerine alternatif arayış olarak belirlendi. Bu tez fikri, ölçüm araçlarının ölçek dengesi üzerine yapılan felsefi okumalar ve literatürdeki konformal dönüşüm çalışmaları incelenerek ortaya kondu. Özellikle metrik genleşme varsayımını sorgulayan önceki makaleler ve Living Reviews in Relativity gibi inceleme yazıları temel referans olarak kullanıldı.

1. Giriş ve Motivasyon

Standart ΛCDM modeli, evrenin genişlemesini ve hızlanmasını açıklarken karanlık madde, karanlık enerji ve enflasyon gibi doğrudan ölçülemeyen bileşenlere başvurmaktadır. Bu bileşenlerin doğası belirsizdir ve kozmolojide temel sorulara yanıt arayışını karmaşıklaştırır. Bu belirsizlikler ışığında, "Balon İçi Küçülme" metaforu, evrenin hacminin sabit kalıp içindeki tüm yapıları eşzamanlı küçülttüğümüz alternatif bir bakış açısı sunar. SEM, ölçüm araçlarının kendi ölçeklerinde saklı kalan bu küçülmeyi göz ardı ederek, gözlemsel verileri farklı bir perspektifte yorumlama imkânı sağlamaktadır.

2. Felsefi ve Ölçümsel Temeller

Boyutsal yasaların formu, birimlerin ölçeklenmesiyle birlikte korunduğunda değişmeden kalır. Cetvel, atom saati, termometre ve foton dalga boyu ölçüm cihazları, önerilen küçülme faktörüyle eşzamanlı küçüldüğünde Maxwell denklemleri, Newton yasaları ve Schrödinger denklemi form olarak etkilenmez. Bu süreçte yalnızca boyutsuz sabitler—ince yapı sabiti (α), kütle oranları ve yoğunluk parametreleri (Ω)—ölçümlerimizde değişmeden kalır. Böylece SEM, felsefi ve ölçümsel temellerde tutarlılık gösterir.

3. Kırmızıya Kaymanın Yeniden Yorumu

Klasik kozmolojide kırmızıya kayma, uzayın genişlemesiyle foton dalga boylarının büyümesine bağlanır. SEM’e göre ise yayıldıkları anda büyük ölçekli olan fotonlar, bugün küçülmüş ölçüm araçlarımızla değerlendirildiğinde kırmızıya kaymış gibi algılanır. Bu yaklaşım:

Süpernova zaman genleşmesi: Saatlerimiz de orantılı kısalıyorsa, ışık eğrilerindeki uzama tam olarak z/(1+z) oranını korur.

Tolman yüzey parlaklığı: Yüzey parlaklık ölçeği, foton yoğunluğu ve dalga boyu değişimini birimlerle birlikte yorumlayarak (1+z)^4 davranışına denk sonuç verir.

BAO mesafe ölçümleri: Co-moving mesafelerin eşzamanlı ölçeklenmesi, gözlemlenen ~150 Mpc’lik yapıyı değişmeden gösterir.

4. Görelilik ve Geometrik Tutarlılık

Genel görelilikte metriğe uygulanan konformal dönüşüm Einstein denklemlerinin dengesini bozar. SEM’in bu geometriyi tutarlı kılmak için önerileri:

Dilaton skaler alan eklenmesi: Ölçek alanı olarak işlev gören bir skaler, dönüşümün yarattığı enerji–momentum fazlalığını dengeler.

Modifiye Lagrangian: Graviton kütle terimleri veya ek etkileşimler içeren bir kuantum alan teorisi yaklaşımı, konformal anomalileri azaltabilir.

5. Algısal Ufuk ve Süperluminal Genişleme

Ölçek küçüldükçe, sabit mesafeler ölçüm birimlerimize göre artıyor gibi görünür. Göreli hız tanımı:

v = \frac{d}{dt}(a \cdot x)

ile hesaplandığında, c ışık hızını aşmaz; ancak dışarıdan "süperluminal" genişleme izlenimi yaratır. Bu kavram, klasik ufuk sınırları yerine, "ölçeksel ufuk" adını taşıyan yeni bir gözlemsel çerçeve sunar.

6. Tartışmaya Açık Noktalar

SEM, falsifiye edilebilir bir öngörü sunmasa da düşünsel deneylerle değerlendirilebilir. Örneğin:

CMB anizotropilerinde ince kaymalar: Küçük açısal ölçeklerdeki sapmalar SEM ve ΛCDM’yi ayırabilir.

Agora Bilim Pazarı

Hayvanlar Üzerine (3 Kitap)

Hayvan Olmak: Bir İnsanın Hayvana Dönüşmesinin İzini Sürmek

Charles Foster

Bu değerli gezegeni herkes ve her şey gibi paylaşan insanlara, canlı olmaya dair samimi ve radikal bir bakış açısı sunan Hayvan Olmak, hayvan olmayı deneyimleyebilmek gerçekten mümkün müdür, sorusunu hep yakınında tutarak diğer canlı türleriyle aramızda zaman içinde oluşmuş sınırları belirsizleştirmeye dönük bir çabanın ürünüdür.

Bir imkansızın peşinden giderek hayvan olmanın doğasını keşfe çıkan tutkulu doğabilimci Charles Foster, porsuk, susamuru, alageyik, tilki ve ebabil “olmayı” tecrübe etmeye kalkışarak, yitirdiğimiz vahşiliğimizin, inkar ettiğimiz vahşiliğimizin ve vahşileşebilmemizin nükteli hikâyesiyle zamanda unuttuğumuz tabiatımızı yeniden hatırlamamızı sağlıyor.

“Doğa yazını genellikle etrafı sömürgeci adımlarla arşınlayan ve iki metrelik mesafeden yeryüzünde gördüklerini anlatan insan hikayelerinden ya da hayvanların giyindiğini savunan insanlardan ibarettir. Bu kitap dünyayı, çıplak Welsh porsukları, Londra tilkileri, Exmoor susamurları, Oxford ebabilleri, İskoç ve West Country alageyikleriyle aynı düzlemde görerek anlatmak üzerine bir çabadır. Aynı zamanda koklama ve işitmenin görme duyusundan daha işlevsel olduğu bir yaşam alanında hareket etmenin nasıl bir his olduğunu öğrenmenin de hikayesi… Bir nevi edebi Şamanizm, ve itiraf etmeliyim ki, çok ama çok eğlenceliydi.”

Hayvanların Gizli Yaşamı

Peter Wohlleben

“Geyikler, yabandomuzları ya da kargaların, kendi içinde mükemmel olan hayatlarını yaşarken eğlenebildiklerini de kavrayan biri, kadim ormanlardaki yapraklar arasında neşeyle dolaşan o minik hortumluböceklerine de saygı duyabilir belki.”

Kimisi evimizin sakini, kimisi sokakların, kimisiyle penceremizde karşılaşıyoruz kimisiyle yabanda, ama kesin olan şu ki ne zaman seslerine kulak versek günümüz güzelleşiyor. Ne kadar farkında olduğumuz bir yana onları duyuyor, onları görüyor, onları etkiliyor ve onlardan etkileniyoruz. Bu kitap farklılıklarıyla bizi büyüleyen hayvanlarla duygu, düşünce ve değerler dünyamızdaki ortaklıkları gösteriyor. Bu sayede bizi hayvanlar âleminin diğer üyeleriyle ilgili varsayımlarımızı sorgulamaya ve bizimki kadar kırılgan yaşamlarına iştirak ederken bu bilgiyle hareket etmeye davet ediyor.

Doğa üzerine yazdığı kitapları onlarca dile çevrilip milyonlarca okura ulaşan Peter Wohlleben bu kitabında birbirlerine adlarıyla seslenen kuzgunlardan kendi yaptıklarına kafa yorup pişman olan sıçanlara, tavukları kandıran horozlardan sadık domuzlara, utangaç atlardan yas tutan geyiklere ve yavrularını eğiten keçilere kadar yeryüzünü paylaştığımız türlü çeşit hayvanın hikâyesine yer veriyor.

“Etkileyici ve okunaklı diliyle Peter Wohlleben’ın bu kitabı da başka bir cevher. Yazarın bilimsel keşiflerle kendi deneyimlerini harmanlamaktaki ustalığı sayesinde her bir sayfasını zevkle okudum. Siz de okuyun ve bir daha asla yeryüzünü diğer canlıların renkli ve zengin yaşamlarıyla paylaştığımız konusunda şüpheye düşmeyin.”

―Jonathan Balcombe

Hayvanların Tarihi – Felsefi Bir Deneme

Oxana Timofeeva

Sunuş: Slavoj Žižek

“Hayvanlar gitgide, teker teker sahneyi terk edip insanlığı kendi temsilleriyle, evcil hayvanları ve oyuncaklarıyla baş başa bırakıyor.”

Çalışmalarını çağdaş felsefenin sorunları merkezinde sürdüren akademisyen Oxana Timofeeva, Aristoteles’ten ödünç aldığı adla Hayvanların Tarihi’ni felsefi bir hat üzerinde kuruyor, tabiri caizse, “felsefe tarihini hayvanların tarihi olarak okumayı” öneriyor.

Hayvanlar bugün daha ziyade evcilleştirme, kapatma ya da imgeleştirme yoluyla gündelik hayatımıza, dilimize, düşünce dünyamıza dahil olurken bu çalışma “hayvan meselesi”ni Aristoteles’ten Hegel’e, Adorno’dan Deleuze’e uzanan geniş bir felsefe geleneğine ve Bataille, Kafka, Platonov gibi yazarların metinlerine atıfta bulunarak ele alıyor, hayvanla insan arasında aşina olduğumuz tüm ayrımlardan, insanlığa ve hayvanlığa dair tüm keskin tanımlardan azade yeni bir düşünme ve tartışma imkânı sunuyor.

“Eğer felsefe bilgelik sevgisiyse, Oxana Timofeeva’nın Hayvanların Tarihi, hayvan sevgisinden mürekkep bir felsefe çalışmasıdır. Felsefeyi hayvanlara karşı yanlış tutumundan ötürü kolayca mahkûm etmek yerine, hayvanlara haysiyetlerini iade etmek üzere Aristoteles’ten Deleuze’e filozofların nasıl daha farklı yorumlanabileceğini yeni baştan anlama çabasına giriyor. Hayvanların Tarihi, bize, biz insanlara, yeni bir dünya kazanmak için tüm ‘devrimci hayvanlar’la birlik olmayı öğretiyor. “

— Benjamin Noys

Devamını Göster

₺769.00

Satın Al Tüm Ürünler

Gravitasyonel dalga faz hızı: Konformal dönüşümün dalga propagasyonuna etkisi ölçülebilir.

Yoğunluk parametrelerindeki varyasyonlar: ΩΛ veya Ωm değerlerinde mikroskobik farklılık aranabilir.

Ayrıca SEM’in ontolojik sınırları, gerçeklik yorumunun epistemolojik bir yeniden çerçeveleme mi, yoksa varoluşsal bir alternatif mi olduğuna dair felsefi tartışmaları gündeme getirir.

7. Sonuç ve Gelecek Perspektifler

Bilimsel modeller, mutlak gerçekliği değil, tutarlı anlatılar aracılığıyla deneysel verileri açıklamayı amaçlar. SEM, karanlık bileşenlere başvurmadan evrenin temel gözlemlerini yeniden yorumlayarak kozmolojide düşünce ufkumuzu genişletir. Gelecekteki çalışmalarda dilaton dinamikleri, CMB hassas ölçümleri ve yapısal gözlemler üzerinden SEM’in öngörülerini detaylandırmak, bu alternatif tezin geçerliliğini tartışma masasına taşımak amacıyla kritik önemdedir.