Çok Fazla Diş Fırçalamanın Mikrobiyom Üzerindeki Etkisi ve Beyin Sağlığına Potansiyel Yansımaları

Çok Fazla Diş Fırçalamanın Mikrobiyom Üzerindeki Etkisi ve Beyin Sağlığına Potansiyel Yansımaları^[1]

Özet

Diş fırçalama, oral hijyenin temel taşı olarak kabul edilirken, son yıllarda ağız mikrobiyotasının beyin sağlığı üzerindeki etkileri hakkında artan bilgiler, bu rutinin aşırıya kaçmasının potansiyel zararlarını gündeme getirmiştir. Bu çalışma, aşırı diş fırçalamanın ağız mikrobiyomunu nasıl bozabileceğini ve bunun nöroinflamasyon, sinirsel iletim ve duygudurum bozuklukları üzerindeki olası etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle periodontal bölgede azalan çeşitlilik ve koruyucu bakterilerin kaybı, sistemik inflamatuar süreçleri tetikleyerek vagus siniri aracılığıyla merkezi sinir sistemini etkileyebilir. Bu makale, fazla hijyenin paradoksal etkilerini anlamak ve oral-beyin ekseninde yeni yaklaşımlar geliştirmek açısından önem taşımaktadır.

Giriş

Ağız, insan vücudunun en karmaşık mikrobiyal ekosistemlerinden biridir. Ağız florasının dengesi, bağışıklık sisteminin düzenlenmesinden, gastrointestinal sistemin homeostazisine, hatta merkezi sinir sisteminin fonksiyonlarına kadar geniş bir yelpazede rol oynar. Ancak bu dengenin bozulması —özellikle aşırı hijyen uygulamaları sonucu— hem lokal hem de sistemik hastalıkların zeminini oluşturabilir. Bu makalede, özellikle aşırı diş fırçalamanın ağız mikrobiyomunu nasıl değiştirdiği, bu değişimin sinir sistemi ile olan bağlantıları ve potansiyel sonuçları tartışılacaktır.

Literatür Özeti

Ağız Mikrobiyotası ve Beyin İlişkisi:

Ağız florasında yer alan bakterilerin, beyine ulaşarak Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkları tetikleyebileceği gösterilmiştir (Dominy et al., 2019). Bununla birlikte, bazı bakteriler nöroprotektif etkilere de sahiptir.

Fazla Fırçalamanın Etkileri:

Günlük 2 defa diş fırçalamanın ideal olduğu, ancak daha sık fırçalamanın diş minesine, diş etine ve ağız florasına zarar verebileceği bilinmektedir (Li et al., 2021).

Mikrobiyom Bozunumu ve Nöroinflamasyon:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Oral mikrobiyomun bozulması sonucu açığa çıkan inflamatuar sitokinlerin, vagus siniri üzerinden beyne ulaşarak inflamasyon yanıtlarını artırabileceği öne sürülmektedir (Cryan & Dinan, 2012).

Hipotez

Aşırı diş fırçalama, oral mikrobiyotanın çeşitliliğini azaltarak koruyucu bakteri türlerinin azalmasına ve inflamatuar türlerin artmasına neden olur. Bu değişim, sistemik inflamasyonu tetikler ve vagus siniri aracılığıyla beyin kimyasını olumsuz yönde etkileyebilir.

Yöntem Önerisi

Katılımcıların ağız mikrobiyomları, diş fırçalama sıklığına göre gruplandırılarak analiz edilecek.

Tükürük örnekleri alınarak mikrobiom dizilimi (16S rRNA) yapılacak.

Aynı katılımcıların stres hormon düzeyleri (kortizol) ve bilişsel performansları da değerlendirilecek.

Elde edilen veriler, mikrobiyom profili ile nörolojik semptomlar arasında korelasyon olup olmadığını belirlemek için incelenecek.

Tartışma

Fazla hijyen, ilk bakışta sağlıklı bir tercih gibi görünse de, mikrobiyal dengenin bozulması nörolojik ve bağışıklık sistemine dair sorunlara yol açabilir. Ağız mikrobiyomunun zayıflaması; serotonin, dopamin ve GABA gibi nörotransmitterlerin sentezinde görev alan bakterilerin azalmasına neden olabilir. Bu durum, depresyon, anksiyete ve bilişsel gerileme ile ilişkili olabilir.

Sonuçlar:

Bu derlemede elde edilen bulgular, ağız mikrobiyotasının sistemik sağlık üzerindeki etkilerinin sanıldığından çok daha kapsamlı ve önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Aşırı diş fırçalama; özellikle sert kıllı diş fırçalarının kullanımı, aşındırıcı beyazlatıcı macunlarla günde üçten fazla fırçalama alışkanlığı gibi durumlar, sadece diş minesine zarar vermekle kalmamakta, aynı zamanda oral mikrobiyotanın doğal dengesini de bozabilmektedir.

Ağız mikrobiyotasının bir parçası olan Lactobacillus spp., Veillonella spp. ve Fusobacterium nucleatum gibi bakterilerin beyinle vagus siniri, bağışıklık sistemi ve dolaşım yolu üzerinden dolaylı bağlantıları bulunduğu düşünülmektedir. Bu bakteriler, GABA (gamma-aminobutyric acid), serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin üretiminde dolaylı rol oynayabilirler. Dolayısıyla bu mikrobiyotanın zarar görmesi, bireylerde anksiyete, depresyon, stres hassasiyeti gibi psikolojik durumlara zemin hazırlayabilir.

Agora Bilim Pazarı

KITLIK SONRASI ANARŞİZM

Birbiriyle ilişkili olan makaleler dizisini kapsayan bu kitapta Murray Bookchin “kıtlık sonrası” dönemin sunduğu imkanlarla kendi ekolojik ve anarşist vizyonunu tartar. Marksist politik ekonominin —maddi kıtlık çağından kaynaklanmış ve geleceğin kökten değişimlerini ön göremeyen— kısıtlarını aşan Bookchin, karmaşık sanayi toplumunun özyönetimi için gerekli olan araçların çoktan gelişmiş olduğunu ve devrimci çehremizi büyük oranda değiştirdiğini öne sürer. Yirminci yüzyılda gerçekleşen teknolojik ilerlemeler, üretimi büyük oranda genişletmiş olmakla birlikte, bunu şirketlerin kârı lehine ve insan ihtiyaçları, işçi denetimi ve ekolojik sürdürülebilirlik pahasına gerçekleştirmiştir. Sanayinin doğrudan kontrolü ve topluma yönelik ekolojik ve ütopyacı bir vizyonu bir arada ele alan işçi sınıfı, özgürlük mücadelesi için devletin, hiyerarşik toplumsal ilişkilerin ve (öncü) politik partilerin gerekli olduğuna dair miti bertaraf edebilir. Güncel toplumun gerçekliklerine dayanan Bookchin’in analizi, pragmatik tazeliğini hala korumaktadır. Muhtemelen Bookchin’in en etkili makalelerini (meşhur “Dinle, Marksist!” ve “Ekoloji ve Devrimci Düşünce” dahil) bir araya getiren bu üçüncü baskıya yazarın yeni bir önsözü de eşlik etmektedir.

“Anarşizmin dinamik bir şekilde ortaya çıkışıyla birlikte, güncele yönelik bir kavrayış için Bookchin’in Kıtlık Sonrası Anarşizm kitabından daha iyi bir klasik yoktur. Hatta, makalelerden oluşan bu derleme “yeni anarşizm” için bir mihenk taşıdır. Günümüz anti-kapitalist hareketlerindeki en mücbir meseleler —yakınlık grupları ve doğrudan eylem, ekoloji ve çeşitlilik içinde birlik, hiyerarşinin eleştirisi— kırk yıl öncesinin Kıtlık Sonrası Anarşizm kitabında bulunmaktadır. Bookchin’e referans vererek söylemek gerekirse, Kıtlık Sonrası Anarşizm özgürlüğün doğrudan demokratik biçimleri için ütopik talepleriyle —günümüzün küresel deneyimlerinde yüksek sesle yankılanmakta olan— “vaat hissi” sunmaya devam etmektedir.”

—Cindy Milstein (Anarşist Çalışmalar Enstitüsü kurul üyesi)

“Murray Bookchin daha önce bir kaç kitap yayınlamış olsa bile, Kıtlık Sonrası Anarşizm 1971 yılında kendi adıyla yayınladığı ilk kitabıdır. Kitapta yer alan göz kamaştırıcı metinler, büyük bir anarşist düşünürün, hatta Kropotkin’den beri en özgün düşünürün gelişini bildirmektedir.

— David Goodway (For Worker’s Power: The Selected Writings of Maurice Brinton ve Talking Anarchy —Colin Ward’la birlikte— kitaplarının editörü)

Devamını Göster

₺239.00

Satın Al Tüm Ürünler

Ayrıca, ağız içerisindeki inflamasyonun artmasıyla ortaya çıkan sitokinler, kan-beyin bariyerinin geçirgenliğini artırarak nöroinflamasyon sürecine katkı sağlayabilir. Bu, özellikle Parkinson, Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilgili yeni araştırmalara kapı aralamaktadır.

Öneriler:

1.Fırçalama Sıklığı: Diş fırçalama sıklığı günde 2 defa ile sınırlandırılmalı; sabah kahvaltı sonrası ve akşam yatmadan önce olmak üzere ideal zamanlarda uygulanmalıdır.

2.Fırça Seçimi: Orta sertlikte veya yumuşak kıllı fırçalar tercih edilmelidir. Sert kıllı fırçalar mikrobiyota açısından zararlıdır ve diş eti çekilmesine neden olabilir.

3.Fırçalama Süresi: Fırçalama süresi 2 dakikayı geçmemelidir. Daha uzun süreli ve baskılı fırçalama, mekanik hasar riskini artırır.

4.Macun Seçimi: Aşındırıcı özelliği yüksek olan beyazlatıcı diş macunları sürekli kullanılmamalıdır. Bu ürünler mikrobiyal filmin zarar görmesine neden olabilir.

5.Ağız Gargaraları:Antibakteriyel gargaralar sürekli kullanılmamalıdır. Bunlar faydalı bakterileri de öldürerek ağız içi mikrobiyota dengesini bozar. Haftada birkaç kullanım idealdir.

6.Ağız Mikrobiyotasının Takibi: Özellikle stres bozuklukları ya da kronik yorgunluk gibi durumlarda bireylerin ağız mikrobiyotasının kompozisyonunun incelenmesi ve buna uygun kişisel bakım önerilerinin geliştirilmesi, yeni bir halk sağlığı yaklaşımı olabilir

Beyin & Mikrobiyota Aksı ile İlişkilendir

Ağız mikrobiyotası, sindirim sisteminin ilk durağıdır. Burada oluşan değişiklikler, vagus siniri üzerinden beyne sinyal iletebilir.

Fazla fırçalamaya bağlı ağız kuruluğu ve dil florası kaybı, anksiyete bozuklukları, stres ve hatta depresyonla bile bağlantılı olabilir.

Yeni hipotez: “Aşırı oral hijyenin mental sağlık üzerindeki etkileri”

Diş Macunu İçeriklerinin Nörotoksik Etkileri

Ticari diş macunlarındaki triclosan, SLS, florür gibi maddelerin aşırı kullanımı durumunda vücutta birikmesi; sinir sistemine mikrodüzeyde toksik etki yaratabilir.

“Aşırı maruz kalınan diş macunu içeriklerinin sistemik etkileri” başlığı, özellikle nörobilimle entegre edilebilir bir araştırma alanı.

Kadınlarda Hormonel Denge ile İlişki

Aşırı hijyen takıntısının, özellikle kadınlarda östrojen dengesini etkileyen bir psikolojik stres faktörü olarak görülüp, hormonal döngüye etkisi araştırılabilir.

Yeni bir çalışma önerisi: “Oral hijyen saplantısının endokrin sistem üzerindeki etkileri”

Klinik Araştırma Potansiyeli

Gönüllü bireylerde kontrollü fırçalama sıklığı grupları oluşturup, diş eti sağlığı, ağız mikrobiyotası, stres hormonları (kortizol) ve tükürük pH’si gibi parametreleri ölçebilirsin.

References:

1.Addy, M., & Hunter, M. L. (2003). Can tooth brushing damage your health? Effects on oral and dental tissues. International Dental Journal, 53(S5), 177–186. https://doi.org/10.1111/j.1875-595X.2003.tb00661.x

2.Bartold, P. M. (2000). Tooth brushing and gingival recession. Periodontology 2000, 24(1), 57–64. https://doi.org/10.1034/j.1600-0757.2000.2240105.x

3.Koerber, A., Crawford, J., & O’Connell, K. (2013). Oral Health Behaviors and Experiences of Adults with Mental Illness. General Dentistry, 61(4), e9–e13.

4.Colgate Oral Care Center. (2022). Over Brushing Teeth – Risks and Treatments. Retrieved from https://www.colgate.com

5.UCLA Health. (2021). Brushing your tongue could have adverse health effects. Retrieved from https://www.uclahealth.org/news/article/brushing-your-tongue-could-have-adverse-health-effects

6.da Silva, A. M., Gimenez, T., Soares, F. B., & Rösing, C. K. (2021). Toothbrushing frequency, technique, and associated factors: A systematic review. Journal of Clinical Periodontology, 48(1), 18–31. https://doi.org/10.1111/jcpe.13431

7.Dental Health Foundation. (2020). Mental illness and oral health. Retrieved from https://www.dentalhealth.org/mental-illness-and-oral-health

8.Najafi, F., Khajehnasiri, F., & Khazaei, M. (2022). The Association Between Obsessive-Compulsive Disorder and Excessive Oral Hygiene Practices: A Systematic Review. BMC Oral Health, 22, 267. https://doi.org/10.1186/s12903-022-02323-3