Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Biyoloji Deneylerinin Gözbebeği E. coli Bakterilerinin Soyu Tek Bir Bakteriye Kadar Takip Edilebiliyor!

Biyoloji Deneylerinin Gözbebeği E. coli Bakterilerinin Soyu Tek Bir Bakteriye Kadar Takip Edilebiliyor!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Biyolojiyle azıcık ucundan bile haşır neşir olanların en nihayetinde duymak zorunda olduğu canlılardan biri, ufak bakteriler olan E. coli bakterileridir. Bağırsaklarımızda yaşayan bakterilerin %0.1'ini oluşturan, gram-negatif, fakültatif anaerobik, çubuk biçimli bir bakteri olan E. coli, aynı zamanda biyolojinin neredeyse tüm sahalarında son 60 yıldır yaygın olarak kullanılan, en meşhur türlerden birisidir. Genellikle laboratuvarlar bu bakterileri biyolojik ürün satıcılarından alırlar ve deneylerinde kullanırlar. Çoğu zaman deneylerin güvenilirliği için son derece spesifik ve sıkı bir şekilde kontrol edilen deney soy hatları (suşları) kullanılır.

Peki 60 küsür sene öncesindeki ilk deneyden bu yana E. coli bakterileri hiç evrim geçirmişler midir?

Cevap, evettir. Hem de son derece ilginç bir hikayeye de sahip olan bir evrimsel süreçten geçmektedirler. Bu evrimsel süreci ve ilginç hikayesini açığa çıkaran ise, uzun dönem evrim deneyleri konusunda dünyanın en meşhur isimlerinden olan Richard Lenski'dir.

30 yıla yakın bir süredir durmaksızın laboratuvar koşullarında evrim deneyleri yürüten ve gözlerimizin önünde canlıların evrimleşebileceğini tekrar tekrar ispatlamayı başaran Lenski, ekip arkadaşlarıyla birlikte kendi E. coli deneylerinde kullandığı bütün soy hatlarını incelediği yan bir akademik çalışma yürütmüştür. Özellikle laboratuvarında kullanılan REL606 soy hattını ve bu soy hattından olan tüm E. coli bakterilerini incelemeye almıştır. Genellikle bu bakterilerin genomları, ayırt edilebilmeleri için özel işaretleyici nükleotitlerle işaretlenir. Böylece Lenski (veya herhangi bir diğer bilim insanı), elindeki bakterilerin hangi soy hattından olduğunu kolaylıkla ayırt edebilir. Hele ki günümüzdeki modern araştırmalarda olduğu gibi titiz bir şekilde araştırma notları tutuluyorsa, geçmişi eşelemek çok daha kolay olmaktadır.

Lenski ve arkadaşları, ellerindeki bütün araştırma notlarını ve son birkaç on yılda yayınlanmış olan bütün makaleleri didik didik ederek E. coli soy hattını geriye doğru takip etmeyi başarmıştır. Araştırmalarının sonucunda, Dünya çapında kullanılan bütün REL606 tipi E. coli bakterilerinin, 2 ayrı zamanda izole edilen 2 tanecik hücreye kadar takip edilebileceklerini göstermişlerdir. Yani laboratuvarda kullanılan bütün REL606 tipi E. coli bakterilerinin ortak atasına... Bir düşünün! Sözünü ettiğimiz, mikroskobik canlılardır. Bunlar, Dünya'nın dört bir yanındaki laboratuvarlarda, trilyonlarla bile ifade etmekte güçlük çekeceğimiz sayılarda üretilmekte ve kullanılmaktadır. Ancak bu sayısız bakterilerin atasal tarihi, sadece 2 adet bakteriye (evet, sadece 2 bakteriye!) kadar takip edilebilmektedir!

Bu iki bakteriden birincisi, E. coli K-12 olarak bilinen bir bakteridir. Diğeri ise Lenski'nin de laboratuvarında kullandığı "B grubu" olarak adlandırılan bir bakteridir. Bu bakteriler öylesine spesifiktir ki, nereden geldikleri, nasıl üretildikleri, kime ait oldukları bile öğrenilebilmektedir! Örneğin K-12, 1922 yılında Kaliforniya'nın Palo Alto kentinde difteri hastası bir bireyin dışkısına bir miktar pamuğun sürülmesi ve agara eklenmesi sonucu elde edilen bir bakteridir. Bu bakteriden üretilen soy, 2000'li yıllara kadar laboratuvarlarda yaygın olarak kullanılmıştır. Tek bir bakterinin soyu, dünyanın her bir tarafındaki laboratuvarlara ulaşmayı ve buralarda çoğalmayı başarmıştır. Binlerce laboratuvardaki yüz binlerce akademik araştırmada kullanılan trilyonlarca bakterinin atası, evrimsel olarak geriye doğru takip edebileceğimiz tek bir bakteridir!

B grubu bakterilerin atası ise Fransa'daki Pasteur Enstitüsü'nde elde edilen bakteriye kadar takip edilebilmektedir. Bu tek bakteri grubu, d'Herelle isimli bir bilim insanının tek bir hücreden ürettiği klonal popülasyonun bireyleridir. Bugün bu tek bir bakteriden evrimleşmiş olan binlerce alt E. coli türü bulunmaktadır. Örneğin Lenski'nin kullandığı REL606 suşu, B grubundan olan atasal bakterinin torun gruplarından birisidir.

Bu iki bakteri araştırmalar için öylesine temeldir ki, Dünya'nın en büyük genetik veritabanlarından birisi olan NCBI bu bakterileri "standart E. coli" olarak tanımlamaktadır. Zira günümüze gelene kadar laboratuvardan laboratuvara, deneyden deneye evrimleşen bakterilerin genomu, atalarınkinden bir miktar farklıdır.

Günümüzde evrimin çok kısa sürede bile çok kapsamlı değişimler yaratabildiğini biliyoruz. Ancak hiç beklemediğimiz yerlerde bile evrimsel biyolojinin izlerini ve etkilerini görmek, gerçekten heyecan verici...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 09:19:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4090

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Su Ayısı
Kütle
Evrim Ağacı
Dünya
Kuş
Hastalık
Kalp
İnsan
Kozmoloji
Hastalık Yayılımı
Savunma
Uçuş
Süpernova
Tehlike
Onkoloji
Hamilelik
Müfredat
Toplumsal Cinsiyet
Veri
Evren
Lgbt
Balık
Skeptisizm
İmmünoloji
Eşey
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bağırmanın olduğu yerde gerçek bilgi bulunmaz.”
Leonardo da Vinci
Geri Bildirim Gönder