Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Bir Matador, Boğayı Öldürmeye Kıyamayarak Oturup Ağlamaya Başlamış mıdır?

Bir Matador, Boğayı Öldürmeye Kıyamayarak Oturup Ağlamaya Başlamış mıdır?
Álvaro Múnera
The Last Arena
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Bu inanılmaz fotoğraf matador Torero Alvaro Munera’nın kariyerinin bitişini temsil ediyor. Daha doğrusu matadorluğu bırakışını... Fotoğraftaki matador Alvaro Munera, bu dövüşten kısa süre sonra kariyerine son verme kararı aldı. Gösterinin son anlarına doğru gücünü yitiren, başı dönen ve nefesi tükenen Alvaro, ringin köşesinde yığıldı ve hareketsiz kaldı. Boğanın ona yaklaştığını görünce onun için korkulu sonun yaklaştığını bedeninde hissetti. Ancak boğa ona hiçbir şey yapmadı. Savunma yapmayan adama karşı boğa öylece durdu ve ona bakarak bağırdı. Yarıştan sonra matador şöyle konuştu: “Boğa gözümün içine bakarak bağırdı, sadece bağırdı. Sırtına kılıçlar batırdığım hayvan bana zarar vermedi. İstese beni oracıkta öldürebilirdi fakat sadece gözlerime bakıp bağırdı. Sanki haykırıyordu... Her hayvanda olduğu gibi onun gözlerinde de masumiyet vardı. Ona neden bunu yaptığımı soruyordu sanki... Korkum, utanca dönüşmeye başlamıştı. Çünkü benim ona yaptığım gibi, bana savunmasızken zarar vermeyi tercih etmedi. O an kendimi o gün dünyanın en vahşi insanı gibi hissettim.” Bu gösteriden kısa süre sonra Munera, matadorluğu bıraktı ve boğa güreşi gösterilerinin sona erdirilmesi için kampanyalar yürüten topluluklara destek vermeye başladı.

Gerçek mi?

Çarpıtılmış

Gerçeği Ne?

Fotoğraftaki kişi Álvaro Múnera Builes değil, aşağıda fotoğraflarını görebileceğiniz Francisco Javier Sánchez Vara'dır. Fotoğraf bir matadorun boğa güreşlerini bırakma anını değil, desplante adı verilen bir hamleyi göstermektedir. Yukarıdaki sözler kısmen gerçektir; ancak Antonio Gala Velasco isimli bir yazar tarafından melodrama içerikli edebi bir hikaye için uydurulmuştur, gerçek bir matadorun sözleri değildir.

İddianın Kökeni

Ara ara popüler olan bu "boğanın gözlerine bakarak yaptığı şeyden utanıp dövüşü bırakan matador" haberi aralıklarla "ibretlik hikaye" formatında paylaşılmaktadır.  

Bilgiler

Bu fotoğrafın bir boğa güreşçisinin bu mesleğinden yılmasına neden olduğunu ileri süren kaynaklarda, güreşçinin Álvaro Múnera Builes isimli matador olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca kendisinin Kolombiyalı bir hak aktivisti olduğu ileri sürülmektedir. Matadorun sözde sözleri şu şekilde aktarılmaktadır:

Ve birden, boğaya baktım. Her hayvanda olan masum bakışlar onun da gözlerinde vardı ve bana yalvarır gibi bakıyordu. İçimde bir yerlerde adaletin hıçkırarak ağladığını duydum. Bir dua gibiydi, çünkü itiraf edersem, bağışlanacağımı hissediyordum. Dünya üzerindeki en kötü bok gibi hissettim kendimi.

Bu fotoğraf neden yanlıştır? Çünkü daha en başından, görseldeki kişi Álvaro Múnera Builes değil, aşağıda fotoğraflarını görebileceğiniz Francisco Javier Sánchez Vara'dır. 

Bu en kritik hata bile görselin neden güvenilmez olduğunu anlamamıza yetmektedir. 

Diğer bir hata ise şudur: Bu sözler, esasında gerçekten de sarf edilmiştir. Ancak sözleri sarf eden kişi bir matador değil, bir İspanyol gazetesi olan El País'te yazan bir yazar ve melodramatist olan Antonio Gala Velasco'dur ve sözler onun bir 1995 senesinde gazetede yayınlanmış bir makalesinden alınmıştır. 

Görseldekinin o olduğu iddia edildiği Múnera ise esasında bir matador değil, "çaylak matador" anlamına gelen bir novillero'dur. Bu kişiler, "ışıktan kıyafet" anlamına gelen bir kıyafet giyerler ve henüz matadorluk seviyesine erişemeyen boğa güreşçileridirler. Aşağıda, gerçek "ışıktan kıyafeti" içerisinde Múnera görülmektedir:

Múnera Boğa Güreşini Neden Bıraktı?

Ancak fotoğrafla ilgili en büyük hata, ne bu bariz yanlışlar ne de çarpıtmalardır. Asıl büyük hata, Múnera'nın duygusal sebeplerle boğa güreşlerini bıraktığını iddia etmektir. Múnera gerçekten de boğa güreşlerini bırakmıştır; ancak bunun sebebi duygusallık değil, bir boğadan aldığı darbeler sonucunda bırakmak zorunda kalmasıdır. Yani Múnera boğa güreşlerini bırakmaya bir boğa tarafından zorlanmıştır.

1984 senesinde Marqués de Villagodio soyundan gelen Terciopelo isimli bir boğa, Múnera'yı ayağından yakalayarak ringin dışına fırlatmıştır. Bu da, boynundaki beşinci servikal omurunun kırılmasına ve daha başka zedelenmelere neden olmuştur. Bunun sonucunda parapleji, ya da halk arasında bilinen adıyla belden aşağı felç olmuş ve boğa güreşlerini bırakmak zorunda kalmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İspanya'da hastaneye kaldırılan ve sonrasında fizyoterapiye alınan Múnera, hastanede onu yalnız bırakmayan ve boğa güreşleriyle etik olarak problemleri olan akrabaları, doktorları, hemşireleri ve benzeri insanların söyledikleriyle boğa güreşlerine karşı bir tavır almaya başlamıştır (yani haberin bu kısmı da doğru; ancak çarpıtılmıştır). Múnera'nın kendi ağzından söylediklerine göre, boğa güreşlerine giderek karşı olan bir insan haline dönüşmesinin nedeni, "boğa güreşlerine karşı olan çok fazla insan olması ve bu insanların yanılıyor olamayacağı"dır (aslında teknik olarak bu argüman, çoğunluğa başvurma dediğimiz bir mantık hatasıdır ve geçerli bir argüman değildir; ancak matadora "doğru yolu" bulma şansı verdiyse, ne ala). 

Ancak boğa güreşlerine karşı olmaya başlamasının nedeni her ne olursa olsun, kariyeri boyunca 150 boğayı öldürmüş birinin, ölmek üzere olan bir boğanın gözlerine bakarak bundan vazgeçtiğini iddia etmek saçmalık olacaktır. 

Fotoğraftaki Hamle Neyi Gösteriyor?

Peki bu görselde esasında görülen nedir? Yani sık paylaşılan bu fotoğraftaki asıl matador olan Sánchez Vara ne yapmaktadır? Herhangi bir şey olabilir. Aldığı bir darbeyle kendinden geçiyor olabilir; hatta alnındaki teri silmek için, zaten zayıflattığı boğadan korkacak bir şey olmadığını düşünerek bir anlık ring şeridine çökmüş bile olabilir. Benzer bir durum, aşağıdaki matador Sebastian Castella'da da görülmektedir:

Bu oturuşa boğa güreşlerinde desplante, yani gözdağı oyunu adı verilir. Sonuçta her ne kadar olayın adı boğa güreşi olsa da, boğa güreşlerinin amacı "güreşmek" değil, "şov yapmak"tır. Zaten İspanyolcada kullanılan corrida sözcüğü aslında İngilizcedeki "bull fight" (boğa dövüşü) veya Türkçedeki "boğa güreşi" anlamına gelmez. Daha eski zamanlardan kalma, hastalıklı bir gösteri olan boğalara köpekleri yem etme geleneğinin bir uzantısı olarak bu sözcük kullanılmaktadır. Yani ortada bir "dövüş" veya "güreş"ten çok bir "gösteri" bulunmaktadır. Bu yüzden, bugün adına ne deniyor olursa olsun, bu "şov" içerisinde bu tip gösterişli hareketler sıkça görülür. Bunun "pes etmek" ya da "yılmak" ile alakası yoktur. Örneğin bu son fotoğraftaki Sebastian Castella da yılmamıştır. Eğer İspanyolcanız varsa, şuradan daha 2012 yılında nasıl 6 boğayı öldürdüğünü kendi ağzından okuyabilirsiniz. Bu da Castella'nın dövüş sonrasında rakibi olan bir diğer matadora kaybetmesi sonucu çekilmiş bir fotoğrafı:

Görülebileceği gibi, eğer istenirse halkı kandırmak için modifiye edilebilecek çok fazla "arenada oturan üzgün matador fotoğrafı" bulmak mümkündür.

Konuyla ilgili tüm detayları, Múnera ile ilgili bilgilerin de yer aldığı Into The Arena: The World Of The Spanish Bullfight isimli kitaptan kendiniz de okuyabilirsiniz.

Boğa güreşlerine karşı olabilirsiniz. Evrim Ağacı olarak biz, kesinlikle ve şaşmaz bir kararlılıkla karşıyız. Ancak kimsenin gerçekleri çarpıtmaya ve insanları aldatmaya hakkı da yok. Hayvanların keyfi ve "şov amaçlı", sözde "spor" olarak katledilmesinin en kısa sürede tamamen durmasını ümit ediyoruz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 27
  • Grrr... *@$# 10
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • A. Fiske-Harrison, et al. (2011). Into The Arena: The World Of The Spanish Bullfight. ISBN: 978-1847654298. Yayınevi: Profile Books.
  • A. Fiske-Harrison. Álvaro Múnera: This Photo Is Not What It Seems…. (2019, Temmuz 11). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2019. Alındığı Yer: The Last Arena | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/07/2020 18:52:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1053

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Canlılık
Hastalık Kontrolü
İnsan Türü
Evrim Kuramı
Enfeksiyon
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Atmosfer
Yaşamın Başlangıcı
Koaservat
Yavru
Rna
Maske
Kadın
Tüy
Kalıtım
Deprem
Biyoloji
Tardigrad
Teknoloji
Doğa Gözlemleri
Genetik Müdahale
Astronot
Sanat
Onkoloji
Evrimsel Biyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“En az sorgulanan varsayımlar, genellikle en çok sorgulanması gerekenlerdir.”
Paul Broca
Geri Bildirim Gönder