Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi)

Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi)
4 dakika
1,646
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Aysu Uygur, Harvard Tıp Fakültesinde, genetik bölümünde doktorasını tamamlamak üzere. Genelde bilimsel konular hakkında okuma yapmanın sıkıcı olduğu varsayımını kırmak ve bu konuda yazılanların yanlışlarını ortaya için bir şey yapmak istemiş ve Bilim-Bilmiyim bloğunu hayata geçirmiş. Bu blogda, kötü yazılmış bilim haberlerini yakalayıp dalga geçiyor. Bunun yanında, gazetelerde değil ama internette sıkça gezen hurafeleri çürüten bir ekiple yalansavar.org’da yazıyor. Bir de bilimi Türkçe takip etmek isteyenler için iki arkadaşıyla beraber Bilim Kazanı isimli bir bilim cep yayını yapıyor. Aysu Uygur’la blogunu ve Türkiye’deki bilim haberciliğini konuştuk.

Böyle bir site yapma fikri nereden çıktı?

Tüm Reklamları Kapat

Aslında benim gibi birçok bilim insanının veya biyolojiye, fiziğe, matematiğe merak duyanların fark edebileceği hatalar var gazetelerin bilim sayfalarında. Bazen daha uzmanlık gerektiren alanlar oluyor, mesela yanlış yazılmış bir gen ismi gibi. Bazense çok genelgeçer saçmalıklar oluyor, hatta haberin yazılışı ve dili bile ele veriyor. Bu Türkiye’nin kabul edilmiş gerçeklerinden biri. Neredeyse bütün gazetelerin bilim haberleri sayfası, çöp tenekesi gibi. Bir de, bunun farkında olan ve bilimle haşır neşir olan bir avuç da insan var. Ben de onlardan biriydim, bir gün yazmaya karar verdim ve Bilim Bilmiyim’i başlattım. Gazeteler, kötü ve hatalı haberleri kimseye hesap vermeden geçirebiliyorlarsa, bizim de ortaya çıkan komik haberlerle dalga geçme hakkımız var.

Aslında böyle bir site ortaya çıktığına göre cevabı belli ama Türkiye’de bilim haberlerinin durumu hakkında ne söyleyebilirsiniz?

Tüm Reklamları Kapat

Genel olarak şöyle bir sıkıntı var diyebilirim. ‘Bilim’ adı altında bir sayfa hazırlıyorsunuz ve sonra, bilimsel düşünce veya bilimsel verilerle alakası olmayan yayınlar yapıyorsunuz. İnsanların bilime duyduğu güveni önce sömürüyorsunuz, sonra bu haberler doğru olmadığı ve ardı arkası gelmediği için bu güveni zedelemiş oluyorsunuz. Gazetelere bakarsanız, her hafta başka bir kansere çare bulunuyor. Aslında bulunmuyor. Bilim böyle ilerlemiyor. Ama bilimsel gelişmeleri yorumlayabilecek donanıma sahip olmayanların hayal kırıklığına uğramaları için yeterli bu tür haberler. Türkiye’de zaten bilim gündemini anlatan güvenilir kaynaklar yok. Gazeteler de bunu düzgün yapmayacaksa, insanların bilimden haberdar olmadan bilime güven duymalarını bekleyemeyiz. İşte bu yüzden, bence Türkiye’de bilim-medya ara yüzü çok daha etkin ve etkili olmalı. Türkiye’de politik gündemi yorumlayan köşe yazarları el ele verse, ülkenin sınır kapılarını boydan boya tamamlar, fakat bilimin hayatımıza bu kadar yön verdiği bir çağda, bilimsel gelişmeleri yorumlayacak bir tane bile ehil köşe yazarı yok.

En feci durumda olan gazete hangisi sizce?

Kötü bilim haberciliği konusunda internet gazeteleri arasında habervaktim.com açık ara birinci, apayrı bir yörüngede dönüyor. Daha sonra sırasıyla Yeni Şafak, Radikal ve NTVMSNBC geliyor bence. Aslında bu üçlü çok konuştuğu için başını belaya sokuyor gibi geliyor. Mesela Posta gazetesinin sağlık sayfasında da çok korkunç haberler var, fakat çok fazla güncellemedikleri için göze batmıyor. Radikal haberlerinin her biri ayrı bir kâbus gibiydi, bir sure sonra sağlık ve bilim sayfalarını kapattılar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Haberlerde en sık karşılaştığınız sıkıntılar nedir?

Blogda da haberleri kategorilere ayırarak inceliyorum. Oradan örnekleyerek anlatayım. ‘Sözde-bilim’ kategorisi altında incelediklerim, bilim veya sağlık sayfalarında yayınlanan, fakat bilimle uzaktan yakından alakası olmayan haberler. Kuantum düşünce şekli ile ilgili tavsiyeler, migreni geçirdiğini iddia eden kolyeler, kansere çare bulduğunun anonsunu yapan ve aslında şişirme bilgileri gazetecilere paslayan doktorlar burada toplanıyor. Başka bir kategori, ‘Bir gazetecinin ustalık eseri’. Burada, aslında doğru olan bilimsel gelişmeleri, haberi hazırlayanların yetersiz ve hatalı şekilde anlatmalarını inceliyorum, çoğu zaten yabancı kaynaklardan yanlış tercüme edilmiş oluyor. ‘Serbest saçmalama’ kategorisinde, tam olarak neyin hedeflenerek yazıldığını anlamadığım haberler var, mesela bir astronotun uzaydan atlayarak serbest düşüşle ışık hızını geçeceğinin manşetten duyurulması gibi. Uzatmayayım, başka kategoriler de var ve bilim sayfalarında çeşit çeşit olan mevcut problemlerin hepsine değinmeye çalışıyorum.

Gündelik hayatta “bilim övgüsü” bu kadar sık yapılan bir ülkede, bu tür konuları haberleştirirken başarısız olunmasının sebepleri nedir sizce?

Bilime saygı duyuluyor, fakat benim gazeteleri internetten takip ettiğim kadarıyla doğru aktarılmasına önem verilmiyor. Her sene üniversitelerden birçok kişi temel bilimler diplomasıyla mezun oluyor, her alanda temel bilim öğrencilerine yer var, medyada neden olmasın? Bir gazete de mesela bilim haberlerini, bir temel bilim birikimi olan birine hazırlatsın, bilim gazetecileri de yetişsin. Konuya hâkim olmayan biri, konuya hâkim olmayan başka birisi için nasıl haber hazırlayabilir? Kim, kime, ne anlatıyor?

Bu durum, Türkiye’nin “her şeyi çok bilenlerin ülkesi” olmasından mıdır? Yurtdışında durum nasıl?

Bence her şeyi çok bilmekten ziyade, özensizlikle alakası var. Ülkemizde bir işin nasıl yapıldığı konusunda standartlar çok düşük. Baştan aşağı anlamsız ve yanlış bir bilim haberi yapıldığı zaman, ne haberi hazırlayan, ne de gazeteyi hazırlayanlar bunun farkında oluyor. Her şey lambur lumbur yapılıyor. Kendi uzmanlık alanım olan bir konunun bize ne kadar çarpık anlatıldığını gördükçe, herhangi bir gazetede yazan hiçbir şeye inanasım gelmiyor zaten. ABD veya Almanya’da, ülkelerin en büyük gazetesinin, bilimsel bir gelişmeyi çarpıtarak aktarması skandal olabilir. Türkiye’de çarpıtmadan anlatabilen yok zaten. Yurtdışında da zor bir alan bilim gazeteciliği ve abartılarak yazıldığı oluyor ama en azından standartlar çok yüksek, bilim dışı bir şeyi, bilim diye yutturamazsınız. Bilimsel bir gelişme aktarıyorsanız da, bunu hem doğru yazarsınız, hem de uzun vadede ne anlama geldiğini özgün bir şekilde irdelersiniz. Türkiye’de de böyle olmalı, böyle olsa keşke.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/03/2024 17:17:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1785

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Çocuklar İçin Bilim
Araştırma
Böcek Bilimi
Kemik
Diş Sorunları
Teknoloji
İlişki
Goril
Manyetik
Kromozom
Biyocoğrafya
Ateş
Antropoloji
Yemek
Yaşlanma
Avcı
Beyaz
Ergen
Grip
Parçacık
Albert Einstein
Doğa Gözlemleri
Uçma
Enzim
Eşey
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Ötanazi: Ölüm Hakkımız Var mı? | Taner Beyter (Öncül Analitik Felsefe)
Ötanazi: Ölüm Hakkımız Var mı? | Taner Beyter (Öncül Analitik Felsefe)
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi). (15 Aralık 2013). Alındığı Tarih: 1 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1785
Bakırcı, Ç. M. (2013, December 15). Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi). Evrim Ağacı. Retrieved March 01, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1785
Ç. M. Bakırcı. “Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Dec. 2013, https://evrimagaci.org/s/1785.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Bilim Bilmiyim: Türkiye'de Bilim Haberciliği (Aysu Uygur, Harvard Üniversitesi).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 15, 2013. https://evrimagaci.org/s/1785.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close