Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar?

Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar? Wikimedia
8 dakika
9,366
  • Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)
  • Yapay Zeka

Bir kişiye ait fotoğraf veya video üzerine, bir başka kişinin yüzünün veya jest/mimiklerinin yapay zeka teknolojileri yardımıyla hipergerçekçi bir şekilde oturtulması olarak tanımlanabilecek deepfake, son yılların en ilgi çekici teknolojik gelişmelerinden biri olmayı başardı. Yapay zekâ çalışmalarında elde edilen başarının neticesi olarak Deepfake, artık sıradan kullanıcıların dahi erişebildiği bir video manipülasyon tekniği haline geldi.

Gelgelelim, akademik felsefeciler bu durumdan pek hoşnut değiller. Peki, Deepfake'i felsefeciler için can sıkıcı yapan unsurlar neler? Deepfake, felsefi açıdan hangi tehlikelere yol açabilir?

Tüm Reklamları Kapat

Nesnel Teminat Tehdit Altında!

Bu soruya değinmeden önce geçmişe kısa bir yolculuk yapalım. Binlerce sene evvel Sümerliler yazılı sözleşmeler hazırlarken bu sözleşmeleri kil tabletlere yazıyor, sonra da bu tabletlerin etrafına tıpkı bir zarf gibi (ve tabii ki yine kilden) katmanlar ekliyorlardı. Bu katmanların yoğunluğu farklıydı, bu sebeple herhangi bir anlaşmazlık halinde bu katmanları söküp korumaya alınan sözleşmeye bakabiliyorlardı. Böylece, eğer taraflardan biri sözleşmeye aykırı beyanda bulunuyorsa, bu beyanın geçersizliği nesnel bir delilin varlığıyla ispatlanabiliyordu. Bu, belki de insanlığın keşfettiği ve insan beyanından bağımsız ilk epistemik teminattı. İlerleyen satırlarda "epistemik teminat" kavramından daha detaylı olarak bahsedeceğiz.

Sümerler'den beri insanlık, nesnel teminat yöntemleri geliştirmeye devam etti. Daha kolay muhafaza edilebilen yazılı sözleşmeler ortaya çıktı. Elbette bu sözleşmelerin güvenilirliğini sağlayan mühürler de gerekliydi. O günün teknolojisiyle manipüle etmenin çok zor, belki de imkânsız olduğu yöntemler üzerinde durmaksızın çalışıldı. Fotoğrafın yaygınlaşmasıyla ilk defa belli bir mekânın belli bir anda nasıl göründüğünü nesnel olarak kaydetmeyi başardık. Haliyle, anlaşmazlık halindeki iki taraftan biri eğer diğer tarafın beyanını geçersiz kılabilecek bir fotoğraf karesi öne sürebilirse, bu delil başka hiçbir yöntemin sağlamadığı bir güvence sağlayabiliyordu ve karşı tarafın beyanı oldukça zayıflıyordu. Bu durum halen (kısmen de olsa) geçerli olabilir; ancak foto manipülasyon tekniklerinin gelişmesiyle, fotoğraf teknolojisinin güvenilirliği de ciddi şekilde azaldı. Bilhassa bilgisayar kullanımının yaygınlaşması ve fotoğraf düzenleme araçlarının kullanımının kolaylaşmasıyla, bir fotoğrafın manipüle edildiğini iddia etmek sıra dışı bir durum olmaktan çıktı.

Tüm Reklamları Kapat

Aynı durum, fotoğraf teknolojisini takip eden video teknolojisi için de geçerli oldu. Birbirini hızla takip eden fotoğraf karelerinden oluşan video kayıtları da, her ne kadar insan gözüne en yakın nesnel teminatı sağlıyor olsalar da, koşulsuz şartsız güvenilir olma özelliklerini kaybettiler. Bu durum, elbette Deepfake teknolojisinden çok daha önce meydana geldi; fakat günümüzde iyi manipüle edilmiş bir fotoğrafın insan gözüyle anlaşılması neredeyse imkansızken, aynı durum video kayıtları için henüz geçerli değil. Bugüne kadar ne kadar iyi manipüle edilmiş olursa olsun bir video kaydının gerçeği temsil edip etmediğini, manipüle edilip edilmediğini anlamak için dikkatli bir insan olmak (ve belki de iyi bir seyirci olmak) yeterliydi. Deepfake'in çok yüksek ihtimalle önümüzdeki yıllarda elde etmiş olacağı teknolojik başarıyla birlikte, bu durum da söz konusu olmaktan çıkabilir.

Bu arka plan bilgileri ışığında, esas sorumuza dönebiliriz.

Deepfake Neydi?

Deepfake, geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkmış ve video kayıtlarında mevcut bulunan insanların yüzlerini yapay zekâ yardımıyla esasında orada olmayan insanların yüzleriyle değiştirip bu yolla gerçeği yansıtmayan video kayıtları yaratabilen bir video manipülasyon tekniği. Deepfake ile, aslında belli bir zaman ve mekânda bulunmamış bir insanı orada bulunmuş ve aslında söylemediği şeyleri söylemiş gibi göstermek mümkün. Tabii ki, bunu tamamen ayırt edilemez bir şekilde yapabildiğini söylemek halen zor; ancak bu durumun değişeceğine ve bir video kaydının asıl kayıt olup olmadığını anlamanın imkânsız hale gelebileceğine inanmak oldukça makul.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu durumun ne tarz sorunlara yol açabileceğini tahmin etmek elbette zor değil. Bu yüzden, Deepfake'in ortaya çıkışıyla hem medyada hem de felsefeciler arasında "infopocalypse" yani Türkçeye "bilgi kıyameti" olarak çevrilebilecek durumun mümkün olduğu konuşulmaya başlandı.

Peki, felsefeciler neden bilgi kıyametinin mümkün olduğunu düşünüyorlar?

Bir Bilgi Taşıma Aracı Olarak Video

Not: Bu noktada, daha fazla ilerlemeden önce bir parantez açıp, oldukça elzem bir uyarıda bulunmamız gerekiyor: Türkçede "yanlış bilgi" dediğimiz zaman kulağımıza tuhaf gelmiyor, değil mi? İşte bu durum İngilizcede böyle değil. İngilizcede ve aynı zamanda akademik felsefede "bilgi" denen şey, tanımı gereği doğrudur. Türkçede "yanlış bilgi" dediğimiz zaman işaret ettiğimiz şey ise, esasında hatalı enformasyondur. Fakat, günlük dilde "enformasyon" yerine "bilgi" kelimesinin kullanımı çok yaygın olduğu için, bu yazıda da "bilgi" kelimesi kullanılmıştır.

***

Fred Dretske'ye göre bir şey (CC diyelim) bir başka şeyin bilgisini (buna da II diyelim) taşıyorsa, bu ancak ve ancak CC'nin II'nın doğruluğunu garanti edebildiği durumda geçerlidir.[3] Örneğin, bir insan kapınızı çaldığında, kapı zilinin size, "kapınızda bir insan olduğu" bilgisini taşıdığını söyleyebilmemiz için, kapınızın çaldığı ancak kapıyı çalan bir insanın var olmadığı durumun ihtimal dışı olması gerekir. Yani, kapınızın bir insan tarafından çalındığı durumun objektif olasılığının %100 veya 1 (bir) olması gerekir.

Tüm Reklamları Kapat

Cohen ve Meskin'e göre ise CC'nin II'yı taşıyor olması için II'nın doğru olmadığı durumda CC'nin mümkün olmaması gerekir.[4] Yani, kapınızın çalınmadığı durumda kapı zilinizin çalmasının mümkün olmaması gerekir.

Bu iki ana akım tanımın haricinde tanımlar yapmak da oldukça mümkün. Ancak ne olursa olsun, bir aracının "bilgi" taşıdığını kabul edebilmemiz için, sezgisel olarak bu iki tanımın birlikte işaret ettikleri özelliğe, yani kesinliğe ihtiyaç duyarız. Bu durumda, örneğin bir video kaydının bilgi taşıdığı iddia edildiğinde, eğer bu video taşıdığı iddia edilen bilginin doğruluğunu garanti edebilecek güvenilirlikteyse veya taşıdığı iddia edilen bilginin doğru olmadığı durumda bu videonun varlığı mümkün değilse, o zaman bu videonun bilgi taşıdığına inanabiliriz. Sümerliler'in kil tabletlerine kıyasla çok daha güvenilir bir bilgi taşıma aracımız var, ne güzel!

Bu tanımların ne olursa olsun tam olarak kenara atılmıyor olmalarının temel bir sebebi var: Düşünün, bir bilgi taşıma aracının sunduğu teminat kesinlikten yoksunsa, o zaman bu aracın bilgi taşıdığına inanmaya devam edebilecek miyiz? Ortalama her 100 durumdan 99'unda bilgi taşıdığını bildiğimiz bir bilgi taşıma aracı hayal edin. Bu oran, muhtemelen geniş kitlelerin taşınan bilgiye dair çok güçlü inançlar inşa etmesini mümkün kılacaktır. Peki ya bu oran %80 olsaydı? Peki ya %70? Hangi noktada geniş kitleler bu aracıya güvenmeyi bırakır?

Esasında bu soru şimdilik önemli değil, çünkü dezenformasyonun doğru bilgiden çok daha hızlı yayıldığını biliyoruz.[2] Bu farkın arkasında yatan yegâne gerekçenin güvenilir bilgi taşıma araçları olmadığını da biliyoruz. Dolayısıyla, kitlelerin neye inanıp neye inanmayacağını kestirebilmek bu bağlamda mümkün görünmüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Deepfake, Epistemik Teminat ve Epistemik Zarar...

Önemli olan soru, Deepfake teknolojisinin an itibariyle sahip olduğumuz muazzam bir bilgi taşıma aracı olan video kayıtlarını tehlikeye atıp atmayacağı yönünde. Az önce bahsettiğimiz iki temel tanım üzerinden düşünürsek, video kayıtlarının güvenilir kaynaklar olmaktan çıkabileceğini söylemek oldukça mümkün. Başka bir deyişle, video kayıtları güvenilir bilgi taşıyıcıları olmaktan çıkıp, olası bilgi taşıyıcılarına dönüşebilirler. Bu da siz bir gün televizyonda bir siyasetçinin konuşmasını izlerken, bir kişiyle video konferans yaparken veya gizli kalmış gerçeklere dair olduğu iddia edilen video kayıtlarına ulaştığınızda geçmişte elinizde tuttuğunuz "epistemik teminatı" kaybetmiş olabileceğiniz için, eskiye kıyasla daha kısıtlı bir bilgi alanına sahip olacaksınız demek olabilir.

"Epistemik teminat" kavramına tam da bu noktada değinebiliriz. Epistemik teminat, bir inancın doğruluğunu teminat altına alabilecek nesnel bir dayanak noktası olarak anlaşılabilir. Regina Rini'ye göre video kayıtları birer epistemik teminat işlevi görmektedir.[1] Dolayısıyla, Deepfake teknolojisi bu epistemik teminatı tehlikeye atabilir. Rini'ye göre kötü niyetli kişiler, Deepfake yardımıyla dezenformasyona başvurabilir.

Teyit mekanizmalarının zayıflaması, bilebileceğimiz şeyler kümesinin daralması anlamına gelebilir. Örneğin, geçmişte hiçbir gözleyicinin mevcut bulunmadığı bir konum ve zamana dair bilgi edinmek ya oldukça zor ya da imkansızken video teknolojisiyle birlikte o zamanda o mekânın görüntüsünü kaydetmek ve gelecekte izlemek suretiyle bilgi edinmek mümkün hale geldi. Aynı şekilde, güvenilir tanıkların bulunmadığı bir zaman ve mekânda olan bir olaya dair güvenilir bilgi edinmek (elbette eğer bir video kaydı varsa, güvenlik kamerası gibi) mümkün oldu. İşte bahsedilen "bilgi kıyameti", bu teminatın kaybolduğu bir dünyadan başka bir şey değil. Bu bağlamda Deepfake'in oluşturabileceği (iddia edilen) zarara bir çeşit "epistemik zarar" diyoruz.

Popüler mecralarda Deepfake'e dair ortaya konan endişeler ise genellikle "etik" veya "ahlaki" açıdan değerlendirilen problemler. Deepfake ile birlikte bir insanın rızası olmaksızın o insan bir videoya yerleştirilebiliyor ve bu görüntüler tüm dünyaya yayılabiliyor. Bu da kişi haklarına direkt bir ihlal oluşturuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Yitik Kızlar

Edward Fosca bir katil! Mariana bundan emin ama hiçbir şey yapamıyor. Çünkü Cambridge Üniversitesi’nde Yunan Tragedyası profesörü olan Fosca, bütün kampüsün hayran olduğu, yakışıklı, karizmatik ve lekesiz bir adam. Özellikle Genç Kızlar Kulübü denen özel hayran topluluğundaki öğrencileriyle ilginç bir yakınlığı var.

Bu kızlardan birinin törensel şekilde katledilmesi üzerine Mariana, psikoterapi uzmanlığını polise yardım için kullanmaya başlıyor. Eski okulu Cambridge’de, kuleler ve taş duvarların sardığı bu cennette, antik geleneklerin uğursuz bir şeyi sakladığının farkında. Lehinde görgü tanığı olmasına rağmen, katilin Edward Fosca olduğundan zerre şüphesi yok. Ama bir profesör neden öğrencisini öldürür? Ve neden Yunan mitolojisinin “genç kızı” Persephone’nin ayinlerinden ve yeraltı dünyasına yolculuğundan söz edip duruyor?

Kampüste yeni bir cesedin bulunmasıyla, Mariana’nın suçlunun Fosca olduğunu kanıtlama çabası onu çöküşün kıyısına sürükleyecek bir saplantıya dönüşüyor.

Sessiz Hasta ile Goodreads Yılın En İyi Gerilim Romanı ödülünü kazanan Alex Michaelides’den, bugüne dek 40 dile çevrilmiş, soluksuz okuyacağınız bir roman.

“Michaelides’in uzun zamandır beklenen romanı… Anlatımı kuvvetli ve karşı konulmaz.”

–NEW YORK TIMES

Devamını Göster
₺75.00
Yitik Kızlar

Bunun yanında, Deepfake ile üretilebilecek videolar neticesinde büyük toplumsal zararların ortaya çıkabileceği, demokratik düzenin tehlikeye girebileceği ve insanların video kayıtlarına olan güveni azalacağı için hakikatin bilgisi aktarıldığında dahi video aracılığıyla olduğu sürece güven sağlanamayacağı çokça konuşuluyor.

Keith Raymond Harris gibi felsefeciler ise bu kaygıların abartıldığını, fakat Deepfake'in yine de tamamen tehlikesiz olmadığını öne sürüyorlar.[5]

Sonuç

Bu endişelerin Deepfake ve benzeri teknolojik yeniliklere karşı çıkmak veya inovasyonun önünü tıkamak gibi bir gayesi yok. Genel anlamda, ne felsefenin ne de felsefecilerin böyle bir gayesi olabilir – teknolojiyi oldukça zararlı bulan birtakım filozofları saymazsak. Ancak olası tehlikelere karşı bir adım önde olmak ve atılan her adımı akılcı bir değerlendirmeden geçirmek de sorumlu araştırma ve inovasyonun olmazsa olmazı. Yapay Zeka Güvenliği sahası, bunun en öne çıktığı sahalardan biri.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 7
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 06:41:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11445

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Ö. Nayır, et al. Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar?. (5 Şubat 2022). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11445
Nayır, B. Ö., Bakırcı, Ç. M. (2022, February 05). Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11445
B. Ö. Nayır, et al. “Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Feb. 2022, https://evrimagaci.org/s/11445.
Nayır, Beşir Özgür. Bakırcı, Çağrı Mert. “Bilgi Kıyameti: Felsefeciler, Deepfake'i Neden Tehlikeli Buluyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 05, 2022. https://evrimagaci.org/s/11445.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.