Beynin Büyümesi Yetişkinlikte Sonlanmıyor!

Yaklaşık bir ay önce, muhtemelen hipokampüsün hiç yeni beyin hücresi üretmediğini anlatan bir makale yayınlanmıştı. Ancak şimdi, yeni bir çalışma bunun tam tersini gösteriyor; daha doğrusu hipokampüsün yeni nöronlar ürettiğini ortaya koyuyor. Sizden "Artık bir karar verin!" gibi bir tepki almadan önce, bilimi asıl güçlü kılan şeyin bu tip tartışmalar olduğunu hatırlatalım. Bu durum karışık görünmesine rağmen, aslında bize bilimin nasıl işlediğini gösteriyor.

Onlarca yıllık nöroloji çalışmaları, bize doğumdan bir süre sonra insan beyninin nöron üretimini durdurduğunu göstermişti. Yani yetişkinlikle birlikte beynimizde kalan o birkaç değerli hücre sayesinde hayatımıza devam ediyoruz. Bir yandan da hayvanlar üzerinde yürütülen birkaç çalışmada, bazı hayvanların yeni beyin hücreleri üretmeye devam ettiğine dikkat çekildi, ancak bu konuda bir sonuca varmak için acele etmemek gerekiyordu.

Son zamanlarda Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü ve Nature'da yayınlanan bir çalışmada, otopsisi yapılmış farklı yaşlardaki insanlardan alınan hipokampüs doku örneklerini inceleyerek bu kapsamlı konunun daha da derinlerine inildi. Elde edilen sonuç, bahsettiğimiz hayvan deneylerini unutabileceğimizi ve ergenlik sonrasında insanların hipokampüsünde aslında hiç beyin hücresi üretilmediğini gösteriyordu. Bu nokta, nöron oluşumunun en olası bölgelerinden birisi olduğu için gri maddemizin büyüyor olması da olası değildi.

Daha sonra Kolombiya Üniversitesi'nden nörobiyoloji uzmanları tarafından yürütülen yeni bir çalışmada, insanın ölmeden önceki son yıllarına kadar hipokampüsünde yeni beyin hücreleri ürettiğini kanıtlamak üzere önceki çalışmadaki gibi bir yol izlendi.

Çalışmada ani ölümleri öncesi temiz sağlık raporu alabilmiş, yaşları 14 ile 79 arasında değişen ve otopsisi yapılmış 28 kişiden alınan hipokampüs dokuları incelendi. Bilim insanları nöral büyüme izi aramakla kalmayıp beynin bu bölümündeki damarların durumunu da incelediler.

İncelemeler sonucunda sinir sisteminin o bölgesinin iyi durumda olması halinde hipokampüsün aşağı yukarı aynı boyutta kaldığı ve insan hayatı boyunca yeni beyin hücreleri üretmeye devam ettiği ortaya çıktı. Makalenin baş yazarı ve nörobiyoloji uzmanı Maura Boldrini bu konuda şöyle söylüyor:

Yaşlıların da gençler gibi öncül hücrelerden binlerce yeni hipokampal nöron oluşturabildiği sonucuna vardık. Yine de yaşlı bireylerde daha az damarlanma (vaskülarizasyon) söz konusudur ve belki de yeni nöronlar bağlantı kurmakta daha kötüdürler.

Bağlantı kurma konusundaki yetersizlik muhtemelen bir spekülasyon, ama ileri yaşlardaki bilişsel zayıflamayı açıklamada bize yardımcı olabilir. Bu araştırma, yaşla birlikte bilişsel zayıflamaya yol açan psikolojik bir süreç olduğunu tartışan önceki araştırmalara hak verirken haberin başında söz edilen çelişkiden tamamen uzaktır. Araştırmacılar, daha yaşlı beyinlerin sağlığını kan damarlarına bakarak inceledikçe, bütün bu nöron oluşum çalışmaları arasındaki radikal farkları neyin açıklayabileceği konusunda bazı fikirler sunabilir.

Bu yalnızca net bir sonuca daha yakın olduğumuzu göstermekle kalmıyor, kafa karışıklığı yaratacak bazı boşlukları da dolduruyor. Çalışmaların çeşitliliği, tek bir sonuca tamamen güvenmememiz gerektiğini de gözler önüne seriyor. 

Fakat bunun ötesinde, bilim insanları yeni araştırmalarla çok önemli veriler toplamaya devam ediyor ve her çalışmayla daha da berraklaşan bir tablo çiziyor. Herkesin bildiği üzere, insan beyni çok kompleks bir organ ve ne olursa olsun elimizdeki çeşitli gözlemler göz önüne alınarak çatışan araştırmaların sentezi yapılmalı ve nihai sonuca böyle ulaşılmalı.