Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Daily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Stanford Üniversitesindeki bir grup biyolog, hayvanların kendi çevrelerindeki detayları öğrenme süreçlerine ilişkin yeni bir çalışma yaptılar.

Bir hayvanın dünya hakkında bilgi sahibi olması için kendi çevresinde bulunan şeylerden daha fazlasına dikkat etmesi elzemdir. Bu hayvanın ayrıca kendi çevresinde gördüğü, duyduğu ve hissettiği şeylerden hangilerinin önem taşıdığını öğrenmesi, bu şeylerin zaman içerisinde önemlerini yitirip yitirmediklerine dair gözlemler yapması gerekir. Ancak insanların ve diğer hayvanların bu gibi detayları nasıl takip ettikleri bilinmemektedir.

Stanford Üniversitesindeki biyologlar, bu sürecin tam olarak nasıl işlediğini öğrenmek için yeni bir araştırma yaptılar. Beyinde paraventriküler talamus (kısaca PVT) adı verilen bir bölge, bir canlının içinde bulunduğu duruma ilişkin detayları fark etmesini sağlıyor ve bu bağlamda bir bekçi işlevi görüyor. Wu Tsai Sinirbilim Enstitüsüne bağlı Neurochoice Initiative tarafından fonlanan bu araştırma şu an için yalnızca fareleri kapsıyor olsa da bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, zaman içerisinde insanlardaki öğrenme sürecini anlamak için de kullanılabilir. Hatta biyoloji bölümünde doçentlik yapan Xiaoke Chen tarafından yapılan açıklamalara göre, insanlarda görülen uyuşturucu bağımlılığının tedavisinde dahi kullanılabilir.

Chen'in açıklamalarına göre araştırmanın sonuçları biraz şaşırtıcı çünkü bir kesim araştırmacı talamusun bu kadar işlevli olabileceğini düşünmüyordu. Bilindiği üzere, dışarıdan gelen uyarıcılar, canlıların davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Chen'e göre fareler üzerinde yapılan bu araştırmayla birlikte, uyarıcıların davranışa olan etkisinde talamik hücrelerin de rol oynadığı öğrenilmiş oldu.

Öğrenmede Seçicilik

Öğrenme denilen şey aslında alınan geri bildirimlerden (dönütlerden) ibarettir. Mesela başınız ağrıdığında bir ilaç alıyorsanız bu ilacın sizi iyileştirmesini beklersiniz. Eğer ilaç etkisini gösterirse başınız tekrar ağrıdığı zaman yine aynı ilacı alırsınız. Ama eğer ilaç etkisini göstermezse bir sonraki sefer başka bir çözüm aramaya başlarsınız. Psikologlar ve sinirbilimciler, öğrenme sürecinin bu yanını oldukça detaylı bir şekilde araştırdılar ve geri bildirimlerin beyinde tam olarak hangi bölümlere iletildiğini dahi öğrendiler.

Öğrenim sürecine ilişkin hâlâ yanıtlanmamış sorular bulunmaktadır. Gerçek dünya şöyle dursun, insanlar ve diğer hayvanlar kısmen basit yapılı ve sınırlı laboratuvar deneylerinde bile neyi öğrenmeleri gerektiğini (diğer bir deyişle, hangi bilginin önemli ya da gereksiz olduğunu )bulmakta zorlanmaktadırlar. Ancak şu ana dek öğrenme süreci ile ilgili bu konu üzerinde psikologlar ve sinirbilimciler gerektiği kadar durmamışlardır.

İşte Chen ve diğer araştırmacılar, öğrenme süreciyle ilgili cevapsız kalan sorulara yanıt bulabilmek için fareler üstünde bir çalışma yaptılar. Bu araştırmada fareler bazı kokuları iyi, bazı kokuları ise kötü şeylerle ilişkilendirecek şekilde koşullandırıldı. Mesela kokulardan biri kısa bir süre sonra su verileceğinin göstergesiyken, bir başka koku bir süre sonra farenin yüzüne hava üfleneceğinin göstergesiydi.

Araştırmacılar daha sonra hava üflemeyi bırakıp farelere (onların daha fazla dikkat kesilmesinin beklendiği) oldukça hafif bir elektroşok uygulamaya başladılar. Araştırmacılar, PVT'deki nöronların bu değişimi izlediğini fark ettiler. Hava üflenmesi esnasında PVT nöronlarının üçte ikisi her iki kokuya da tepki veriyor ancak yüzde 30 civarındaki ekstra nöron sadece su verileceğinin habercisi olan koku tarafından ateşleniyordu. Diğer bir ifadeyle farelerdeki PVT nöronları, her iki kokuya da tepki veriyor ancak 'iyi' ile bağdaştırılan kokuya daha yoğun bir tepki veriyordu.

Farelere hava üflemek yerine elektroşok verilmeye başlandığında ise PVT'deki etkinliklerde bir değişim gözlemlendi. Çünkü fareler, elektroşoku temsil eden kokuyu aldıkları zaman beyinlerindeki PVT nöronlarının neredeyse tamamı harekete geçiyordu (%75'lik bir nöron kesimi ise hem iyi hem kötü sonuca tepki veriyordu).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Buna benzer bir değişim, farelere su verildiği zaman da gözlemlendi. Fareler bir süre sonra hava üfleneceğinin göstergesi olan kokuya, su geleceğinin göstergesi olan kokudan daha fazla tepki göstermeye başladılar çünkü onlar için artık suyun bir önemi kalmamıştı. (Diğer bir deyişle, PVT'leri hava üfleyecek olan kokuya daha hassas hale gelmişti.) Bu araştırma PVT'nin, bir canlı için o anda en önemli olan şey ne ise onu takip ettiğini ortaya koymaktadır. Fareler eğer 'iyi' şey, 'kötü' şeyden çok daha önemliyse 'iyi'ye; tam tersi durumda ise 'kötü'ye daha yoğun bir tepki vermektedir.

Araştırmanın Önemi

Chen'in açıklamalarına göre yapılan bu gözlemler birkaç önemli noktanın altını çizmektedir. Çünkü bu araştırmalar sayesinde hayvanların neyi, ne şekilde öğrendiklerini öğrenmek isteyen araştırmacılar artık araştırmalarına PVT'leri inceleyerek başlayabilirler.

Dahası, sinirbilimciler de öğrenim sürecini kontrol edebilirler. Bu amaçla araştırmacılar, ışığı kullanarak PVT faaliyetlerini kontrol etmek için genetiği değiştirilmiş fareler üstünde de bir çalışma yürüttüler ve bu çalışma sonucunda öğrenme sürecinde bir gelişim olduğunu fark ettiler. Mesela fareler, artık belli bir kokunun 'su'yu temsil etmediğini veya 'su'yu temsil eden bir kokunun artık 'elektroşok'u temsil ettiğini çok daha hızlı bir şekilde öğrendiler.

Sonuçlar, PVT faaliyetlerinin düzenlenerek (en azından şimdilik farelerde) yeni öğrenim metotlarının geliştirilebileceğini ve ayrıca, uzun vadede, uyuşturucu bağımlılığı gibi şeyleri tedavi etmek için de kullanılabileceğini göstermektedir. Uyuşturucu bağımlılarının uyuşturucu almak ile ardından beliren keyif hali arasındaki bağlantıyı unutması sağlanarak bağımlılıkları tedavi etmek mümkün olabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2020 10:32:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7435

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Küresel Salgın
Dna
Manyetik Alan
İnsan Sağlığı
Kedigiller
Genel Halk
Sperm
Hastalık Kontrolü
Grip
Güneş
Dünya
Mikoloji
Etimoloji
Vegan
2019-Ncov
Dil
Doğa Gözlemleri
Doğa Olayları
Güneş Sistemi
Müfredat
Seçilim
Wuhan Koronavirüsü
Karanlık Madde
Epigenetik
Tekillik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar, anlamadıkları şeyleri sevmemeye hazırdırlar. Anlaşılmaz olan, insanlara her zaman iğrenç gelmiştir.”
Letitia E. Landon
Geri Bildirim Gönder