Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor?

Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor? Shutter Stock
4 dakika
9,389
Tüm Reklamları Kapat

Stanford Üniversitesindeki bir grup biyolog, hayvanların kendi çevrelerindeki detayları öğrenme süreçlerine ilişkin yeni bir çalışma yaptılar.

Bir hayvanın dünya hakkında bilgi sahibi olması için kendi çevresinde bulunan şeylerden daha fazlasına dikkat etmesi elzemdir. Bu hayvanın ayrıca kendi çevresinde gördüğü, duyduğu ve hissettiği şeylerden hangilerinin önem taşıdığını öğrenmesi, bu şeylerin zaman içerisinde önemlerini yitirip yitirmediklerine dair gözlemler yapması gerekir. Ancak insanların ve diğer hayvanların bu gibi detayları nasıl takip ettikleri bilinmemektedir.

Stanford Üniversitesindeki biyologlar, bu sürecin tam olarak nasıl işlediğini öğrenmek için yeni bir araştırma yaptılar. Beyinde paraventriküler talamus (kısaca PVT) adı verilen bir bölge, bir canlının içinde bulunduğu duruma ilişkin detayları fark etmesini sağlıyor ve bu bağlamda bir bekçi işlevi görüyor. Wu Tsai Sinirbilim Enstitüsüne bağlı Neurochoice Initiative tarafından fonlanan bu araştırma şu an için yalnızca fareleri kapsıyor olsa da bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, zaman içerisinde insanlardaki öğrenme sürecini anlamak için de kullanılabilir. Hatta biyoloji bölümünde doçentlik yapan Xiaoke Chen tarafından yapılan açıklamalara göre, insanlarda görülen uyuşturucu bağımlılığının tedavisinde dahi kullanılabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Chen'in açıklamalarına göre araştırmanın sonuçları biraz şaşırtıcı çünkü bir kesim araştırmacı talamusun bu kadar işlevli olabileceğini düşünmüyordu. Bilindiği üzere, dışarıdan gelen uyarıcılar, canlıların davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Chen'e göre fareler üzerinde yapılan bu araştırmayla birlikte, uyarıcıların davranışa olan etkisinde talamik hücrelerin de rol oynadığı öğrenilmiş oldu.

Öğrenmede Seçicilik

Öğrenme denilen şey aslında alınan geri bildirimlerden (dönütlerden) ibarettir. Mesela başınız ağrıdığında bir ilaç alıyorsanız bu ilacın sizi iyileştirmesini beklersiniz. Eğer ilaç etkisini gösterirse başınız tekrar ağrıdığı zaman yine aynı ilacı alırsınız. Ama eğer ilaç etkisini göstermezse bir sonraki sefer başka bir çözüm aramaya başlarsınız. Psikologlar ve sinirbilimciler, öğrenme sürecinin bu yanını oldukça detaylı bir şekilde araştırdılar ve geri bildirimlerin beyinde tam olarak hangi bölümlere iletildiğini dahi öğrendiler.

Öğrenim sürecine ilişkin hâlâ yanıtlanmamış sorular bulunmaktadır. Gerçek dünya şöyle dursun, insanlar ve diğer hayvanlar kısmen basit yapılı ve sınırlı laboratuvar deneylerinde bile neyi öğrenmeleri gerektiğini (diğer bir deyişle, hangi bilginin önemli ya da gereksiz olduğunu )bulmakta zorlanmaktadırlar. Ancak şu ana dek öğrenme süreci ile ilgili bu konu üzerinde psikologlar ve sinirbilimciler gerektiği kadar durmamışlardır.

İşte Chen ve diğer araştırmacılar, öğrenme süreciyle ilgili cevapsız kalan sorulara yanıt bulabilmek için fareler üstünde bir çalışma yaptılar. Bu araştırmada fareler bazı kokuları iyi, bazı kokuları ise kötü şeylerle ilişkilendirecek şekilde koşullandırıldı. Mesela kokulardan biri kısa bir süre sonra su verileceğinin göstergesiyken, bir başka koku bir süre sonra farenin yüzüne hava üfleneceğinin göstergesiydi.

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar daha sonra hava üflemeyi bırakıp farelere (onların daha fazla dikkat kesilmesinin beklendiği) oldukça hafif bir elektroşok uygulamaya başladılar. Araştırmacılar, PVT'deki nöronların bu değişimi izlediğini fark ettiler. Hava üflenmesi esnasında PVT nöronlarının üçte ikisi her iki kokuya da tepki veriyor ancak yüzde 30 civarındaki ekstra nöron sadece su verileceğinin habercisi olan koku tarafından ateşleniyordu. Diğer bir ifadeyle farelerdeki PVT nöronları, her iki kokuya da tepki veriyor ancak 'iyi' ile bağdaştırılan kokuya daha yoğun bir tepki veriyordu.

Farelere hava üflemek yerine elektroşok verilmeye başlandığında ise PVT'deki etkinliklerde bir değişim gözlemlendi. Çünkü fareler, elektroşoku temsil eden kokuyu aldıkları zaman beyinlerindeki PVT nöronlarının neredeyse tamamı harekete geçiyordu (%75'lik bir nöron kesimi ise hem iyi hem kötü sonuca tepki veriyordu).

Buna benzer bir değişim, farelere su verildiği zaman da gözlemlendi. Fareler bir süre sonra hava üfleneceğinin göstergesi olan kokuya, su geleceğinin göstergesi olan kokudan daha fazla tepki göstermeye başladılar çünkü onlar için artık suyun bir önemi kalmamıştı. (Diğer bir deyişle, PVT'leri hava üfleyecek olan kokuya daha hassas hale gelmişti.) Bu araştırma PVT'nin, bir canlı için o anda en önemli olan şey ne ise onu takip ettiğini ortaya koymaktadır. Fareler eğer 'iyi' şey, 'kötü' şeyden çok daha önemliyse 'iyi'ye; tam tersi durumda ise 'kötü'ye daha yoğun bir tepki vermektedir.

Araştırmanın Önemi

Chen'in açıklamalarına göre yapılan bu gözlemler birkaç önemli noktanın altını çizmektedir. Çünkü bu araştırmalar sayesinde hayvanların neyi, ne şekilde öğrendiklerini öğrenmek isteyen araştırmacılar artık araştırmalarına PVT'leri inceleyerek başlayabilirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dahası, sinirbilimciler de öğrenim sürecini kontrol edebilirler. Bu amaçla araştırmacılar, ışığı kullanarak PVT faaliyetlerini kontrol etmek için genetiği değiştirilmiş fareler üstünde de bir çalışma yürüttüler ve bu çalışma sonucunda öğrenme sürecinde bir gelişim olduğunu fark ettiler. Mesela fareler, artık belli bir kokunun 'su'yu temsil etmediğini veya 'su'yu temsil eden bir kokunun artık 'elektroşok'u temsil ettiğini çok daha hızlı bir şekilde öğrendiler.

Sonuçlar, PVT faaliyetlerinin düzenlenerek (en azından şimdilik farelerde) yeni öğrenim metotlarının geliştirilebileceğini ve ayrıca, uzun vadede, uyuşturucu bağımlılığı gibi şeyleri tedavi etmek için de kullanılabileceğini göstermektedir. Uyuşturucu bağımlılarının uyuşturucu almak ile ardından beliren keyif hali arasındaki bağlantıyı unutması sağlanarak bağımlılıkları tedavi etmek mümkün olabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
32
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Umut Verici! 4
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2024 11:20:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7435

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Karanlık Madde
Veri Bilimi
Uçuş
Dna
Irk
Yiyecek
Göç
Metabolizma
Kitlesel Yok Oluş
Doğa Yasası
Afrika
Araştırma
Böcek
Retrovirüs
Tümör
Taksonomik Sınıflandırma
Bebek Doğumu
Canlılık Cansızlık
Organizma
Elementler
Ekonomi
İlişki
Oyun
Mühendislik
Böcek Bilimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ö. Sakmar, et al. Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor?. (27 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7435
Sakmar, Ö., Özdil, A. Ş. (2018, October 27). Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor?. Evrim Ağacı. Retrieved May 26, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7435
Ö. Sakmar, et al. “Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Ömer Sakmar, Evrim Ağacı, 27 Oct. 2018, https://evrimagaci.org/s/7435.
Sakmar, Ömer. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Beyinde Öğrenme Süreci Nasıl İşliyor?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Ömer Sakmar. Evrim Ağacı, October 27, 2018. https://evrimagaci.org/s/7435.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close