Beyin Donması Nedir? Dondurma Yerken Neden Bazen Beynimizin "Donduğunu" Hissederiz?

Beyin Donması Nedir? Dondurma Yerken Neden Bazen Beynimizin "Donduğunu" Hissederiz?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
5,319 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Daha önce hiç sıcak bir yaz gününde mis gibi dondurma yerken ya da soğuk su içerken beyninizin ön lobunda soğuk bir batma şeklinde bir acı hissettiniz mi? Bu yazıyı okuyor olduğunuza göre muhtemelen evet, hissettiniz. Eğer öyleyse korkmayın, bu ağrıyı uzun süreli ve sık sık ağrı yaşamadığınız sürece doktora görünmenize gerek yok.[1]

Fakat hissetmediyseniz de endişelenmeyin. Araştırmalara göre, migren ağrısı çekenlerde daha yaygın olmak üzere, toplumun yaklaşık %40'ı kadarı bu acıyı tecrübe ediyor; yani çoğunluk, bu acıyı hiçbir zaman deneyimlemiyor.[2] Çocuklar, soğuk yiyecek ve içeceklerin alım hızını fazla kaçırabildiklerinden beyin donması yaşamaya daha yatkınlar.[1] Bu hisse tıpta verilen isim, Sfenopalatin ganglionöralji (İng: "Sphenopalatine ganglioneuralgia"); ama fark etmiş olabileceğiniz gibi, "beyin donması" çok daha basit bir isim.

Beyin Donmasının Sebebi

Beyin donması genellikle dondurma, çok soğuk içecekler, buz küpleri gibi şeyler tükettiğinizde ya da dondurucu soğuk havayı teneffüs ettiğinizde yaşanır.[1]

Reklamı Kapat

Beyin donmasının sebebi üzerine 2012'de yapılan bir araştırmaya göre bu olay, tamamen kan akışıyla alakalı.[3] Hızla soğuk bir şey tüketildiğinde, eğer bu soğuk aniden ve sürekli damağa temas ederse, beyne giden damarları daraltarak beyin ve yüz arasında bağlantıyı sağlayan üçlü siniri (İng: "trigeminal nerve") tetikliyor. Yaşamış olduğu ani sıcaklık değişimden rahatsız olan beyin de, sıcak kanı bu daralmış damarlara yönlendiriyor. Kanın soğuktan daralmış bu damarlara hücumu da sonuç olarak sinirler tarafından soğuktan kaynaklı bir acı olarak, yani "beyin donması" olarak algılanıyor.

Araştırmalara göre soğuğun değdiği alanın genişliği, aynı anda değdiği noktalar ve giriş hızı, beyin donması olması için sıcaklıktan daha önemliler. Bu yüzden aynı sıcaklıktaki dondurma hızlı ya da ağızda yayılarak yendiğinde beyin donması gerçekleşme olasılığı daha yüksek. Aynı durum buzlu suda da geçerli.[4]

Beyin ve yüz arasındaki sinirsel bağlantıyı sağlayan üçlü sinir (İng: trigeminal nerve). Damaktan alınan soğuk uyarana tepki olarak kan akışı beyin ön arterine yönlendirilir ve kanın bu hücumu üzerine beynin frontal lobunda acı hissedilir.
Beyin ve yüz arasındaki sinirsel bağlantıyı sağlayan üçlü sinir (İng: trigeminal nerve). Damaktan alınan soğuk uyarana tepki olarak kan akışı beyin ön arterine yönlendirilir ve kanın bu hücumu üzerine beynin frontal lobunda acı hissedilir.
Wikimedia Commons

Beyin Donmasının Çözümü

Beyin donmasından kurtulmanın yolu epey kolaydır. Yapmanız gereken tek şey sebebi, yani soğuğu, ortadan kaldırmak. Beyin donması bir "yansıyan acı" olduğundan, yani bir noktadaki veri girdisi başka bir noktada acı sinyaline neden olduğundan girdileri değiştirmek, acıya direkt etki eder.[5] Beyin donmasının çözümüne, soğuk yiyeceği ya da içeceği tüketmeyi durdurmak, soğuk ortamdan uzaklaşmak, ılık su içmek veya ısı transferi için başparmağınızı damağınıza bastırmak gibi yöntemler örnek verilebilir.[1]

Aspirin ya da ağrı kesici almak beyin donmasını hafifletmekte pek işe yaramayacaktır çünkü insanların %98'inde bu ağrı 5 dakikadan az sürer. İlaç etkisini gösterdiğinde beyin donması zaten geçmiş olacaktır.[5]

Beyin Donması ve Diğer Baş Ağrıları

Karın ağrısına veya ışığa/gürültüye duyarlılığa sebep olan bazı diğer baş ağrılarının aksine beyin donmasının beyinde batma dışında bir etkisi yok.[1] (Beyin donmasıyla birlikte görüş kaybı, baş dönmesi, hareket ya da konuşma zorluğu tecrübe ediyorsanız acilen yardıma başvurmanız önerilmektedir.[6])

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aynı zamanda, çeşitli baş ağrılarından şikayetçi olanların ve/veya ebeveynleri beyin donması yaşamış olan çocukların beyin donması yaşamaya daha yatkın oldukları bulundu. Ebeveynlerin beyin donması dışında yaşadıkları diğer tip baş ağrıları çocuğun beyin donması yaşamasıyla ilişkili değildi ama hiç baş ağrısı yaşamayan ebeveynlerin çocukları da beyin donması yaşamamaya yatkındı.[7] Yani, belki komik gelebilecek gibi bile olsa beyin donması, migren gibi diğer çeşitli baş ağrısı tiplerinin kalıtılabilirliklerini ve sebeplerini çözmemize dahi yardımcı olabilir.

Ek olarak, beyin donması yalnızca insanlarla da alakalı olmayabilir. Örneğin kedilerin, her ne kadar önerilmese de, dondurma yedirildikten sonra verdikleri tepkiler ve bize benzer nöroanatomileri, kedilerin de beyin donması yaşayabildiklerine işaret ediyor olabilir.[8]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 8
  • Güldürdü 3
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b c d e Cleveland Clinic. Brain Freeze. (15 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 02 Ağustos 2021.
  • ^ J. Fuh, et al. (2016). Ice-Cream Headache - A Large Survey Of 8359 Adolescents:. Cephalalgia, sf: 977-981. doi: 10.1046/j.1468-2982.2003.00620.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. M. Blatt, et al. (2012). Cerebral Vascular Blood Flow Changes During ‘Brain Freeze’. The FASEB Journal, sf: 685.4-685.4. doi: 10.1096/fasebj.26.1_supplement.685.4. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Mages, et al. (2016). Ep 89. Experimental Provocation Of “Ice-Cream Headache” By Ice Cubes And Ice Water. Clinical Neurophysiology, sf: e279-e280. doi: 10.1016/j.clinph.2016.05.138. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b W. Mydlarz. How To Ease Brain Freeze. (03 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 03 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Johns Hopkins Medicine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. Krel. What Causes Brain Freeze?. (21 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Hackensack Meridian Health | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. M. Zierz, et al. (2016). Ice Cream Headache In Students And Family History Of Headache: A Cross-Sectional Epidemiological Study. Journal of Neurology, sf: 1106-1110. doi: 10.1007/s00415-016-8098-z. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ PetMD. Do Cats Actually Get 'Brain Freeze' When They Eat Cold Treats?. (18 Temmuz 2016). Alındığı Tarih: 03 Ağustos 2021.
  • Wake Forest Baptist Medical Center. Neuroscientists Explain How The Sensation Of Brain Freeze Works. (22 Mayıs 2013). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2021 02:27:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10741

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yeme
Molekül
Yüksek
Anksiyete
Çiftleşme
Editör Seçkisi
Ses
Nükleik Asit
Hava
Hafıza
Cinsel Seçilim
Balina
Basınç
Kuş
Covıd-19
Orman
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Hominid
Mers
İntihar
Abd
Ölümden Sonra Yaşam
Bilim
Bilim Tarihi
Genel Görelilik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın