Beslenme Bilimi İflas Etmiş Değil; Sadece Acayip Zorlu Bir Alan!

Beslenme Bilimi İflas Etmiş Değil; Sadece Acayip Zorlu Bir Alan!
Yazar Jenna Gallegos Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
8 dakika
2,334 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Babam kapaklı cep telefonu kullanan, emniyet kemeri takmayı reddeden ve Atkins diyetine (Ç.N. düşük karbonhidrata dayalı bir diyet) inanan eski kafalı bir çiftçidir. Siyasi görüşün her iki kanadındaki çoğu Amerikalı gibi bilime karşı şüphe duyar. Ama bu şüphenin nedeni, iklim değişikliğini Al Gore’un icat ettiğini veya aşıların otizme yol açtığını ya da GDO’ların inceden inceye hazırlanmış kolektif bir komplo olduğunu düşünmesi değildir. Bilime şüpheyle yaklaşmasının nedeni yumurtadır.

1970’li yıllarda haberleri gece yarısı direksiyon sallarken Willie Nelson (Ç.N. country müzik şarkıcısı) şarkılarıyla telsiz sohbetleri arasında yakalayabilen bir kamyon şoförü olarak, kolestrolün halk sağlığının bir numaralı düşmanı ve yumurtanın da damar tıkayan, altın şuruplu kolestrol küreleri, yani kısaca kalp hastalığı demek olduğunu öğrenmişti.

Aradan geçen 30 yıl, internetin icadı ve süper besinler bolluğundan sonra, birkaç araştırma günde bir veya iki yumurta yemenin yüksek kolestrole yol açmadığını kanıtlamış, Amerikalılar da yumurtayı yeniden sofralarına almışlardır.

Reklamı Kapat

İnsanlar bütün tarihleri boyunca yumurta yedikleri halde bilim insanları yumurta yemenin iyi bir şey olup olmadığı konusunda hâlâ bir karara varamadıkları için babam bilime karşı şüphe duyuyor.

O halde, görünüşte bu kadar basit bir soruya cevap vermek neden bu kadar zor? Doktora tezinin arka sayfalarındaki “başarısızlıklar eki”nde listelenen deneylere aylarını harcamış biri olarak, bilimin zorlu bir alan olduğunu doğrulayabilirim. Beslenme bilimi ise gerçekten daha da zorludur.

Harvard Halk Sağlığı Fakültesi’nde beslenme profesörü olan David Ludwig insan beslenmesinin son derece karmaşık olduğunu dikkate alarak şunları söylüyor:

Bu, ızdırap verici zorlukta bir alan. Doğrunun ne olduğu ancak farklı birçok yöntemlerle, farklı birçok araştırma yapılarak anlaşılabilir.

Bu nedenle “Daha çok kahve için, daha uzun yaşayın!” gibi haber başlıkları gördüğümde hayal kırıklığına uğruyorum.

Bu başlıkları atan yazarlar konuyu daha derinlemesine araştırsalardı tıpkı yumurta gibi kahve, şarap ve yediğimiz neredeyse her şeyin bir şekilde hastalıklara neden olduğunu ve aynı zamanda da hastalıkları önlediğini gösteren çok sayıda araştırma bulurlardı. Aslında beslenme üzerine her hafta yüzlerce araştırma yayınlanır. Yürütülmekte olanların sayısı ise bundan çok daha fazladır, fakat Teksas Teknik Üniversitesi’nde yardımcı beslenme profesörü olan John Dawson’ın dediği gibi, sadece heyecan verici olanlar yayınlanır. Ve sadece en gösterişli yayınlar manşete çıkar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

ABD Tarım Bakanlığı’nda beslenme üzerine çalışan bilim insanı David Klurfeld ise şunları söylüyor:

Beslenme konulu haberlerdeki klişe sorun, belli sorulara cevap vermek üzere tasarlanmayan araştırmaların sanki öylelermiş gibi resmedilmesidir.

Geçen hafta (Temmuz 2017 ortası) haberlerde yer alan kahveyle ilgili araştırmalar, bilim insanlarının gözlemsel araştırmalar (observational study) olarak bildiği türdendi. Bu araştırmalarda, araştırmacılar kahve içen ve içmeyenleri takip eder ve onların ne zaman ve neden öldüklerini gözlemlerler. Buradaki sorun, herhangi iki grubu kıyaslamaya kalkıştığınızda aralarında mutlaka farklılıklar bulacak olmanızdır. Ludwig, bu yöntemle yararı sağlayanın kahve olduğunu kanıtlamayacağınızı söylüyor. Örneğin düzenli olarak kahve içen insanlar daha yüksek gelirli olabilir, daha az şekerli içecek tüketebilir ya da daha hareketli bir yaşam biçimine sahip olabilirler.

Bu tip gözlemsel araştırmalar ilginç eğilimleri belirlemede yararlıdır, ancak bir neden-sonuç ilişkisi bulunduğunu kanıtlamaz. Kahvenin belli bir hastalığı önlediğini test etmek için, araştırmacıların rastgele seçilmiş kontrollü bir test (randomized controlled trial) yapması gerekir. Bu tip deneyde, sayıları tercihen yüzlerce veya daha fazla olan gönüllüler iki gruptan birine rastgele seçilirler. Bu durumda, kahve içenler grubu ve kahveden uzak duranlar grubu.

Sonra da, Klurfeld’in dediği gibi, gönüllülerin buna uymalarını sağlamak zorundasınız. Kahve içen insanlar bu alışkanlıklarından vazgeçmek, içmeyenlerse bu alışkanlığı edinmek istemeyecektir. Ve yapmalarını istediğiniz şeyi yapıp yapmadıklarını bilmenin hiçbir yolu yoktur.

Reklamı Kapat

Araştırmada yer alan gönüllülerin her şeyi gerçekten de kurallarına göre yaptıklarını varsaysak bile, bu iki grup arasında önemli başka tesadüfi farklılıklar olma olasılığı hâlâ bulunacaktır. Klurfeld’e göre, bu değişkenler araştırma bitiminde kesin bir sonuca ulaşılmasını oldukça zorlaştırıyor.

Bu nedenle, rastgele seçilmiş kontrollü testler beslenme araştırmalarının altın kuralı olsa bile, yine de bir sihirli değnek değildir. Bu tür testler sayıca az, uzun süreli, meşakkatli ve aşırı pahalı testlerdir. Dawson, birden çok yerde aynı anda yürütülen geniş kapsamlı klinik testlerin milyonlarca dolar tutabileceğini söylüyor. Ayrıca bu testlerin bazıları da ahlaki açıdan tereddüt doğurur. Örneğin kahvenin insan sağlığına zararlı olabileceği hakkında şüpheleneceğimiz bir nedenimiz olsaydı bir grup insanı düzenli olarak kahve içmekle görevlendirebilir miydik?

Rastgele seçilmiş kontrollü testler yapılsa bile, Ludwig’in de dediği gibi, tek bir araştırma gerçekten önemli bir soruyu tek başına cevaplayamaz. Ludwig’in bir sonraki sorusu, bir etkinin söz konusu olduğunu düşünmemiz için akla yakın bir nedenimiz olup olmadığıdır. Örneğin kalp hastalığı, kanser veya diğer sık rastlanan ölümcül hastalıklara karşı koruyan madde kafein midir, yoksa kahvenin içinde bulunan ve hücreleri bu şekilde etkileyebildiği bilinen başka bir bileşik midir?

Hayvanlar üzerindeki araştırmalar veya test tüplerindeki hücre kültürü araştırmaları da bu tip soruları cevaplamada yararlıdır. Fakat evrimsel süreçte insanların yollarının farelerden çok uzun zaman önce ayrıldığı ve insan beslenmesinin test tüplerinde tekrarlanamayacak kadar karmaşık olması göz önüne alındığında, bu bulguların da kendi başına kesin bilgiler olmayacağı açıktır.

Reklamı Kapat

Ancak birden çok gözlemsel araştırma, rastgele seçilmiş kontrollü test ve hayvan modelleriyle veya ayrı ayrı hücrelerle yapılan deneylerin hepsi aynı cevabı verirse sorumluluk sahibi olan bilim insanı o zaman beslenme hakkında birtakım sonuçlar çıkarmaya başlar. Bütün bu araştırmaların birlikte değerlendirilmesiyle çıkan sonuçlar, diyetimizi nasıl iyileştirebileceğimiz hakkında bize bilgi vermede yardımcı olabilir.

Fakat maalesef haberler fikir birliğine varılmayı bekleyemez. Bu nedenle, hangi manşetlere kulak vereceğinizi belirlemenizde kullanabileceğiniz birkaç stratejiyi burada belirtelim. Öncelikle araştırmanın canlı insanlarla yapıldığından emin olun. Sonra araştırmanın gözlemsel yönteme mi, yoksa rastgele seçilmiş kontrollü bir teste mi dayandığını belirleyin.

Gözlemsel araştırmalar hakkındaki haberler, araştırılan gruplarla ilgili çok genel ifadeler kullanır; “Akdeniz diyetinin yaygın olduğu Avrupa’da…” ya da “düzenli olarak kahvaltı yapan insanlar...” gibi.

Eğer haber içeriğinden bunu belirleyemiyorsanız araştırma özeti bağlantısına tıklayıp “ileriye dönük saha çalışması (prospective cohort)”, “kesitsel (cross-sectional)” ya da “vaka kontrol (case control)” terimlerini arayın. Bunlar gözlemsel araştırmaların alamet-i farikalarıdır.

Haber içeriğindeki araştırma ister gözlemsel isterse de rastgele seçilmiş kontrollü yöntemle yapılmış olsun, Dawson ve Ludwig “burun deliği testi”ni uygulamanızı öneriyor. Haberde yazılanların kendi tecrübelerinizden edindiğiniz veya insan evriminden öğrenilen bilgilere göre mantıklı olup olmadığını sorgulayın. Örneğin kahve çok uzun yıllardan beri içilmekte ve araştırılmaktadır. Eğer insanların ölümüne neden olsaydı ya da tam tersine onları süper sağlıklı kılsaydı şimdiye kadar bunu fark etmez miydik?

Burun deliği testini geçmeyen birçok diyet eğilimi vardır. Yumurtanın zararlı yiyecekler listesine girdiği zamanlarda patlayan yağ fobisini düşünün. Ludwig, düşük-yağ çılgınlığını bir “beslenme felaketi” olarak adlandırıyor, çünkü çoğu Amerikalının avokado, sert kabuklu kuruyemişler ve tam yağlı yoğurt gibi son derece sağlıklı olduğunu artık bildiğimiz yiyecekleri yemekten kaçınmasına ve onların yerine şeker yüklü alternatiflere yönelmesine neden olmuştur. Belli bir besini soframızdan tamamen kaldırmanın bizi iyileştireceği iddiaları gerçek olamayacak kadar iyi geliyor kulağa; gerçek olmadığı için olabilir mi acaba!

Agora Bilim Pazarı
Değişim Kolektifi Gençlik Dizisi (3 Kitap): Hayali Sınırlar, Plastik Kriziyle Mücadele Etmek ve Beton Çocuklar

Bu seti satın alarak edineceğiniz kitaplar:

  1. Hayali Sınırlar, Xiuhtezcatl Martinez
  2. Plastik Kriziyle Mücadele Etmek, Hannah Testa
  3. Beton Çocuklar, Amyra León

“Değişim Kolektifi gençlik dizisi alan ihtiyacından doğdu. Düşünme alanı. Bağ kurma alanı. Kendin olma alanı. İşte bu dizi de birlikte alan açalım diye bize katılman için bir davetiye.”

Bu dizinin yazarları genç aktivistler ve sanatçılar. Dizinin birinci kitabı Hayali Sınırlar’ın yazarı Xiuhtezcatl Martinez de Yerli bir iklim aktivisti ve hip-hop sanatçısı. Yıllardır iklim hareketleri içerisinde aktif olarak yer alıyor. Bu kitapta iklim krizinin göz ardı edilemez bir mesele olduğunu, bu meseleden hepimizin sorumlu olduğunu anlatıyor ve bizi değişim için adım atmaya çağırıyor.

Dizinin ikinci kitabı Plastik Kriziyle Mücadele Etmek’in yazarı Hannah Testa okyanuslarımızdaki yaşamı, dolayısıyla tüm gezegenimizi tehdit eden tek kullanımlık plastiklerin daha az tüketilmesi için birçok başarılı girişime imza attı. Bu kitapta kendi çalışmalarıyla birlikte hem plastik kirliliğinin yarattığı krizin sebeplerini ve boyutunu anlatıyor hem de bu krizle hep birlikte mücadele ederken her birimizin gündelik hayatında uygulayabileceği çözüm önerileri getiriyor.

Dizinin üçüncü kitabı Beton Çocuklar’ın yazarı Amyra León da oyun yazarı, müzisyen ve aktivist. Kitabı çocukluğunun geçtiği Harlem’a şiirsel bir yolculuk; Siyah olmak, kaybetmek, sevmek, yas tutmak, mücadele etmek, iyileşmek üzerine serbest şiir formunda bir keşif. Koşulların ötesini hayal etmeye, sınırları zorlamaya davet ediyor okurlarını – ve hayal edebilmenin ne büyük ayrıcalık olduğunu hatırlatıyor.

“Bu kitabı okumak pek zamanınız almayacak ama okuduktan sonra aklınızdan ve kalbinizden uzun süre çıkmayacak, belki de bu dünyayı daha iyi sürdürebilmek için yapıcı, gelişen bir hareketin parçası olmanıza vesile olacak.”

Bill McKibben, çevre aktivisti, Doğanın Sonu kitabının yazarı, gazeteci

“İklim değişikliği hakkında taptaze bir bakış açısıyla yazılmış umut dolu bir kitap.”

Kirkus Reviews

Devamını Göster
₺42.00 ₺60.00
Değişim Kolektifi Gençlik Dizisi (3 Kitap): Hayali Sınırlar, Plastik Kriziyle Mücadele Etmek ve Beton Çocuklar

En önemlisi, Klurfeld’in de tavsiye ettiği üzere, diyetinizi tek bir araştırmaya dayanarak değiştirmemenizdir, özellikle de o araştırmanın etkisi az veya sonuçları diğer pek çok araştırmayla çelişiyorsa. Kahve durumunda, bu yeni araştırmaların ikisinin de gözlemsel olduğu gerçeği bir tarafa bırakılırsa, sonuçlar kahve içmenin ölüm oranını sadece %10 civarı azalttığını göstermektedir. Aynı şekilde değerlendirirsek, sigara içiyorsanız akciğer kanserine yakalanma olasılığınızın %1.000 ila 3.000 kadar artması gerekir.

Bu nedenle, bir dahaki sefere çikolatanın kilo vermenize yardımcı olacağını, kokteyl ilaçların kalp hastalıklarını önlediğini, şekerli meyve sularını aşırı şekilde tüketmenin karaciğerinizi temizlediğini, atalarımızdan kalma buğday gibi tahılların zehirli olduğunu veya günde fazladan iki fincan kahve içmenin bizi ölümsüz yapacağını duyduğunuzda sorgulayın. Kanıtları ne kadar güçlü? Aynı şeyi söyleyen birden çok araştırma var mı? Ve sağduyulu burun deliği testinizi geçiyor mu?

Babam yumurta hakkındaki haberleri duyduğunda burun deliği testini uyguladı ve normal kahvaltı düzenine devam etti. Yaptığı tabii ki doğruydu! Ama ne yazık ki, halk sağlığı görevlileri bir zamanlar tam tersini önerdikleri için bilimin iflas ettiğini düşünmekten de geri kalmadı. Ancak bilim iflas etmemiştir. Sadece acayip zorlu bir alandır.

Kandaki yüksek LDL kolestrol seviyelerinin kalp hastalıkları ve kalp krizi riskinin artmasıyla bağlantılı olduğu kapsamlı bir araştırmayla gösterilmişti, yumurtanın da kolestrol yüklü olduğunu biliyorduk. Ancak vücudumuzdaki kolestrolün büyük kısmının karaciğerimiz tarafından üretildiği, doğrudan yediklerimizden kaynaklanmadığı anlaşıldı. Bir manşete de bu kadar ince bir ayrıntıyı sığdıramazsınız.

Beslenme hakkındaki bildiklerimiz, büyük popülasyonlarda çeşitli metotlarla ve ayrıca hayvan modellerinde test edilmiş mekanizmalarla yürütülen araştırmaların tekrar tekrar yapılıp aynı sonuca ulaşmasıyla elde edilmiştir: Bol bol taze meyve ve sebze yemek sağlığınız için iyidir. Düşük lifli, yüksek kalorili, şeker ve yağ yüklü beslenme sağlığınız için kötüdür. Ancak bunlar, zaten hepimizin eskiden beri bildiği şeyler, dolayısıyla bunlarla ilgili araştırmalar manşet olmayacaktır.

Bu manşet düşkünlüğü ortasında, yüzde yüz güvenilir bir beslenme tavsiyesi istiyorsanız, Klurfeld’in sözüne kulak verin: Her şeyden ve ölçülü miktarda yemek, asla değişmeyecek iki beslenme kuralıdır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Washington Post | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 13:46:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5183

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Zihin
Uzay Aracı
Ay Görevleri
Vücut
Kurbağa
Hayvanlar Alemi
Büyük Patlama
Metabolizma
Kök Hücre
Kimyasal Bağ
Yıldız
Mit
Solunum
Aşı
Hayvan
Eğilim
Sinir Hücresi
Film
Mikoloji
Bakteriler
Besin Değeri
Abiyogenez
Tüy
Deprem
Sosyal Mesafelendirme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et