Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Bazı Ağaçlar Neden Her Yıl Yapraklarını Döker? Yapraklarını Dökmeyen Ağaçlar, Dökenlere Kıyasla Daha Avantajlı Değil mi?

Bazı Ağaçlar Neden Her Yıl Yapraklarını Döker? Yapraklarını Dökmeyen Ağaçlar, Dökenlere Kıyasla Daha Avantajlı Değil mi? JSTOR Daily
Düşmekte olan bir yaprak
7 dakika
3,706
  • Evrimsel Biyoloji
  • Paleobotanik

Bildiğimiz gibi, çam ağacı gibi iğne yapraklı ağaçların büyük çoğunluğu "yıllık olarak" yapraklarını dökmezken, herdem yeşil ağaçlar hariç, çınar ağacı gibi geniş yapraklı ağaçlar her yıl düzenli olarak yapraklarını dökerler. Peki, çınar ağaçları da, çam ağaçları gibi her yıl yapraklarını dökmeyip, yoğun enerji gerektiren yaprak üretimini yine her yıl gerçekleştirmek zorunda olmasaydı, evrimsel açıdan çok daha avantajlı olmaz mıydı? Bu soru, evrimsel biyolojinin bize sunduğu bilgilerden faydalanılarak cevaplayabileceğimiz bir sorudur. Ancak ilk olarak, ağaçların, dolayısıyla da bitkilerin evrimsel tarihi konusuna kısaca girmemiz gerekmektedir.

Bitkilerin Evrimsel Tarihinin Kısa Bir Özeti

Ağaçlar, bitkiler aleminin en cüsseli olanlarıdır ve bitkiler alemi içerisinde, 5 metreden daha boylu olanlar, "ağaç" olarak nitelendirilir. Anlayacağımız, ağaçların, bitki taksonomisi içerisinde özel bir yeri yoktur. Bitkiler, daha çok üreme biçimlerine göre sınıflandırılırlar. Bitkilerde üremeyi sağlayan organ olan tohumlar, bu sınıflandırmayı yaptığımız ana unsurdur. Bitkiler, kabaca, iki tip tohum şekline göre sınıflandırılır: Açık tohumlular (Gymnospermae) ve kapalı tohumlular (Angiospermae).

Bu Reklamı Kapat

Bitkiler, evrim süreci içerisinde ilk olarak sporla üreyecek biçimde, yaklaşık 450 milyon yıl önce, denizel bitkilerden evrimleşti. Ancak sporla üreme yöntemi, daha sonradan evrimleşecek üreme yöntemlerine kıyasla pek başarılı bir yöntem değildi. Ardından, yaklaşık 100 milyon yıl sonra, bu üreme yöntemine sahip bitkilerden daha güvenli ve avantajlı bir tohum tipine sahip olan "açık tohumlu bitkiler" evrimleşti. Bu yeni tohum devrimi ilk olarak, yaklaşık tahminlere göre Geç Devoniyen Dönem ile Erken Karbonifer Dönem arasında karşımıza çıkmaktaydı. Bu da yaklaşık 300-350 milyon yıl öncesine karşılık gelmektedir. Açık tohumlu bitkilerin günümüzdeki temsilcileri arasında çam, göknar, ladin, sedir ve servi ağacı gibi bitkiler bulunmaktadır.

Bu yeni tohum devriminin ardından, Karbonifer Dönem içerisinde ağaçlar da geniş coğrafyalara yayılmaya ve egemen bitki grubu olmaya başladılar. Ancak evrimsel süreç içerisinde bu kez, bambaşka özelliklere sahip yeni bir bitki grubu olan kapalı tohumlu bitkiler, diğer bir deyişle çiçekli bitkiler, yaklaşık 130 ile 140 milyon yıl önce evrimleşti. Karşımıza çıkan bu ikinci tohum devrimi ile birlikte, üreme yöntemi yine evrimleşmiş ve bu kez eskiye kıyasla çok daha avantajlı özellikler ile gelmiştir. Örneğin, renk renk çiçekleri ile böceklerin ve kuşların dikkatini çekiyor, bunun yanında fotosentez ile üretmiş olduğu ve çok güçlü bir enerji kaynağı olan şekeri "meyve" şeklinde kullanarak, bu kez yine kuşların ve diğer omurgalı canlıların ("örneğin, memelilerin") ilgisini çekiyor ve bu sayede üreme başarısını, açık tohumlu bitkilere göre kat kat artırıyordu. Öyle ki kapalı tohumlu bitkiler, açık tohumlu bitkiler karşısında öyle baskın bir hale gelmişlerdir ki günümüzde yaşayan her 10 bitkiden 8'i kapalı tohumlu (çiçekli) bitkidir. Kapalı tohumlu bitkilerin günümüzdeki temsilcileri arasında meşe, kayın, çınar ve kavak ağacı gibi bitkiler bulunmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Ancak her ne kadar kapalı tohumluların birtakım eşsiz özellikleri bulunuyor olsa da açık tohumlular ile arasında yaklaşık olarak 200 milyon yıllık bir zaman farkı vardır! Yani, açık tohumlu bitkiler üreme yöntemi bakımından geri planda kalmış olmalarına rağmen, onların da kendilerine özgü ve kapalı tohumlu bitkilerden görece daha başarılı özellikleri bulunuyordu... Onlardan biri de, yapraklarını dökmek zorunda olmamalarıydı!

Yaprak Dökme (Absisyon) Olayı ve Evrimsel Analizi

Yapraklar, ototrof bitkilerin en önemli organlarıdır. Yaprakları olmayan hiçbir ototrof bitkinin yaşaması mümkün değildir. Çünkü bitkiler, yaşamını sürdürebilmek için fotosentez yapmak ve kendi besin maddesi olan şekeri üretmek zorundadır. Fotosentez olayı, doğal olarak güneş ışığının en fazla olduğu yerde ve zamanda olması dolayısıyla, ototrof bitkiler de bu zamana ve mekana göre yayılım göstermişlerdir. Ekvatoral enlemlerdeki bitki çeşitliliğinin bu kadar fazla olmasının nedenlerinden biri de budur.

Ototrof bitkiler için yaprak ve fotosentez olgusu bu kadar önemli bir konumdayken, neden bu organlarını dökmek üzere evrimleştiler? Aslına bakılırsa, evrimsel süreç içerisinde bir özelliğin kaybı veya kazanımı her zaman tekil olarak sadece bir avantaj veya dezavantaj ile ortaya çıkmaz. Bazen dezavantaj gibi gözüken bir özellik, aynı zamanda birtakım avantajlara da sahip olabilir. Çınar ve meşe gibi geniş yapraklı ağaçların yaprak dökme davranışı da buna bir örnektir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Geniş Yapraklı Ağaçların Yapraklarını Dökmesindeki Avantajlar

  • Rüzgarlı iklimlerde yaşayan ağaçlar, yapraklarını dökmezse kışın artan fırtınalardan daha çok etkilenirler ve yıkılabilirler.
  • Yılın belli zamanlarında, Dünya'nın Güneş'in etrafında dönmesine bağlı olarak, Güneş ışığının hem düşme açısı değişir hem de ağaçların güneşlenme süresi azalır. Dolayısıyla da, fotosentez işleminin aksaması nedeniyle, yaprakların dökülmesi enerji tasarrufu yapılmasını sağlar ve ağaç yıl boyunca depolamış olduğu besinler sayesinde kış uykusuna yatar.
  • Kışın çok soğuk olan enlemlerde yaşayan ağaçlar, suyun donması nedeniyle suya erişim büyük oranda kısıtlanır ve bu nedenle su tüketimini azaltması gerekir. Bu nedenle yapraklarını dökmesi, onların kışı atlatma başarısını artırır. Bu durumun bir benzeri, kurak iklimlerde yaşayan ağaçlarda da karşımıza çıkmaktadır.
  • Yapraklarını dökmeyen bitkilerin yaprakları, kışın soğuk hava şartlarında donma tehlikesi yaşayabilir ve bu nedenle yaprakları kuruyabilir. Bu durum da, ağaçta ciddi hasara yol açabilir.
  • Geniş yapraklı ağaçların yaprakları her ne kadar ışığı daha fazla yakalaması bakımından kusursuz olsa da, kışın kar yağışında, iğne yapraklı ağaçların yapraklarına göre çok daha fazla kar tanesi tutabilir ve bu da, ağacın üzerine ciddi bir yük bindirebilir ve ağacın mekanik direncini azaltabilir.

Yapraklarını Dökmeyen İğne Yapraklı Ağaçların Evrimsel Adaptasyonları

O halde yapraklarını dökmeyen iğne yapraklı ağaçlar, özellikle kuzey enlemlerde görülen olumsuz iklim faktörlerine karşı hangi evrimsel adaptasyonlara sahiptir? Şöyle sıralayabiliriz:

  • Yapısal olarak geniş bir taça sahip değillerdir. Yani ağacın tepe genişliği daha küçüktür. Bu nedenle, daha çok dikey bir görünüme sahiptirler (örneğin servi ağacı). Bu sayede, hem birim alana düşen yaprak sayısı azalmadan, ağacın üzerine binebilecek kar yükü azalmış olur ve böylelikle ağacın mekanik direnci görece düşmemiş olur.
  • İğne yaprakların yüzey alanı, geniş yaprakların yüzey alanına kıyasla çok daha az olması nedeniyle, stoma kanalları da en aza indirilmiş olur. Böylelikle, kışın çok önemli olan su, terlemeyle kaybedilmemiş olur.
  • İğne yapraklı ağaçların yapraklı, geniş yapraklı ağaçların yapraklarına kıyasla çok daha kalındır ve kütin isimli mumsu bir tabaka ile kaplanmıştır. Bu da, soğuğa karşı direncini artırır kış aylarında çok elzem olan su kaybını önlemiş olurlar.
  • Fotosentez sırasında su kaybı yaşanması nedeniyle, kış aylarında fotosentez işlemini durdururlar ve bu sayede yine su kaybını önlerler.
  • İğne yapraklı ağaçlarda, yaprakların donmasını önleyen ve dolayısıyla antifriz görevi gören proteinler (AFP) üretilir. Bu sayede, iğne yapraklı ağaçlar, yaprakları soğuktan zarar görmeden kışı geçirebilmiş olur.
  • İğne yapraklar, kışın donarak zarar görmemesi için, soğuk hava yaklaştıkça iğne yapraklarda bulunan su molekülleri, hücreler arasındaki boşluklara hareket eder ve donma noktasını düşürmek için şekerle konsantre olur.
  • Ekstrem hava şartlarıyla baş etmek zorunda kalan iğne yapraklı ağaçlar için azot, fosfor, potasyum ve kalsiyum gibi besin maddeleri de oldukça elzem olması dolayısıyla, yapraklar dökülmeyip onları kayıp edilme olasılığı da giderilmiş olur ve bu sayede hayatta kalma başarıları artar.
Önde servi ağaçları ve arkalarında sedir ağaçları
Önde servi ağaçları ve arkalarında sedir ağaçları
Wikimedia

Sonuç

Anlayacağımız üzere, iki üreme şekline sahip bitki grubunun bu kendine has özellikleri, evrimsel süreç içerisinde gitgide karmaşıklaşmış ve hayatta kalma başarıları artmıştır. Bu iki bitki grubu, sahip oldukları genetik özellikler ve ekolojik faktörler dahilinde farklı evrimsel yolaklara girmiş ve bu yolaklarda ilerleyerek kendilerine özgü eşsiz özellikler doğal seçilim yoluyla evrimleşmiştir.

Sonuçta canlı grupları, evrim süreci içerisinde, o anda popülasyonda bulunan genetik özellikler (gen havuzu) doğrultusunda ilerlemek zorundadırlar. Evrimsel süreçte mutasyon gibi mekanizmalar tarafından sürekli çeşitlilik yaratılır ve bu çeşitliliğin çevre ile etkileşimi sonucunda en uyumlu kombinasyonlar seçilim mekanizmaları tarafından seçilir veya elenir. En nihayetinde, yolaklarda sapacağı yönler bu şekilde belirlenmiş olur! Kozmik ölçekte, canlılarda yavaş yavaş seçilen ve biriken bu genetik özellikler de, biyolojik çeşitliliği ve bu çeşitlilik içerisinde önceki yaşam alanlarına ve şartlara kıyasla karşılaştıkları yeni şartlara daha uyumlu bireyleri meydana getirir!

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. Delevoryas. Gymnosperm. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • D. W. Stevenson. Angiosperm. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • Q. C. B. Cronk, et al. (2017). The Evolution Of Angiosperm Trees: From Palaeobotany To Genomics. Springer. | Arşiv Bağlantısı
  • J. O'Donoghue. What The First Flower On Earth Might Have Looked Like. (1 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • S. D. Sampson. (2015). Dinozorların Destansı Yolculuğu. ISBN: 978-605-171-148-5. Yayınevi: Alfa Bilim. sf: 134-137.
  • S. Le Gallou. Why Do Trees Lose Their Leaves?. (12 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: The University of Adelaide | Arşiv Bağlantısı
  • D. Conners. Why Trees Shed Their Leaves?. (8 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: EarthSky | Arşiv Bağlantısı
  • P. Wohlleben. (2020). Ağaçların Gizli Yaşamı. ISBN: 978-605-66363-2-5. Yayınevi: Kitap Kurdu. sf: 133-140.
  • J. Crick. Trees Avoid Damage From Freezing Temperatures: Part 1. (30 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Michigan State University | Arşiv Bağlantısı
  • J. Hennings, et al. Why Pines Are Evergreen?. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2021. Alındığı Yer: EarthDate | Arşiv Bağlantısı
  • Let's Talk Science. How Do Trees Survive In Winter?. (16 Mart 2020). Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Let's Talk Science | Arşiv Bağlantısı
  • R. Gupta, et al. (2014). Antifreeze Proteins Enable Plants To Survive In Freezing Conditions. Journal of Biosciences, sf: 931–944. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2022 20:09:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10747

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Genetik Değişim
Balıkçılık
Koku
Mikrobiyoloji
Kadın
Okyanus
Tekillik
Nobel Ödülü
Elektrik
Parçacık
Biliş
Periyodik Tablo
Salgın
Coronavirus
Metabolizma
Zehir
Kütleçekimi
Saç
İklim Değişikliği
Psikiyatri
Mers
Kan
Sinir Sistemi
İntihar
Genler
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.