Atalarımız Renkli Görme Yetisini "Yanlışlıkla" Kazandı!
Maymunlarda TEX28 Geni ve Gen Çoklanması
/old/content_media/062882717395e4184169baf5253d34fb.jpg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Homo sapiens türü, burun deliklerinin aşağıya baktığı Catarrhini grubuna aittir ve bu grup, Eski Dünya Maymunları ile ortak atadan evrimleşmiştir.
- Catarrhini üyelerinde, renkli görmeyi sağlayan opsin geninin X kromozomunda iki kopyası bulunur ve bu gen çiftlenmesi evrimsel süreçte ortaya çıkmıştır.
- Evrimde gen duplikasyonu gibi rastgele oluşan varyasyonlar, çevresel avantaj sağladığında hızla popülasyona yayılır ve türlerin adaptasyonunu sağlar.
Günümüz modern insanları olarak bildiğimiz Homo sapiens türü, İnsansı Maymunlar olarak bilinen Hominoidea süperailesine dahildir. Hominoidea süperailesi, günümüzden 35 ila 29.5 milyon yıl kadar önce Eski Dünya Maymunları olarak bilinen Cercopithecoidea süperailesi ile evrimsel süreçte birbirinden ayrılmıştır. Bu iki grubun toplamına günümüzde Aşağı Burunlu Maymunlar anlamına gelen Catarrhini denir. Bunun sebebi, bu gruptaki tüm maymunların burun deliklerinin aşağıya doğru bakıyor olmasıdır. Bir örnek vermek gerekirse, Homo sapiens türü olarak burun deliklerimiz aşağıya bakmaktadır.
İnsanlar da dahil olmak üzere Catarrhini üyelerinin 3 renk görmesine neden olan gen duplikasyonunun genomik haritası, evrimsel süreci tam olarak öngördüğümüz şekilde gözler önüne sermektedir. Diğer memeliler, X kromozomu üzerinde 1 tane opsin genine sahipken, İnsansı Maymunlar ve Eski Dünya Maymunları'nda (yani Catarrhini'de) bu genden 2 kopya bulunur.
Eğer ki evrimin öngördüğü gibi bu iki grup ortak atadan geliyorsa, ilave gen kopyası, gen çiftlenmesi (bir genin mutasyon sebebiyle iki katına çıkması) sonucu ortaya çıkmış olmalıdır.
Elbette, her zaman olduğu gibi, evrimsel biyolojinin öngörüleri genetik bilimi sayesinde bu açıdan da, bir kere daha doğrulanmaktadır. Opsin geninin duplikasyonu sırasında, bu tür çiftlenmelerde sıklıkla olduğu gibi kazayla komşu gen olan TEX28 geninin de bir kısmı kopyalanmıştır. Test edilen istisnasız tüm Catarrhini üyelerinde, LW opsin ve MW opsin gen kopyaları arasında, yarısı kopyalandığı için tamamen işlevsiz bir TEX28 gen parçası durmaktadır.
/old/content_media/19be474e16670445e53d4fded98745b3.png)
Kısacası, aşağıda verdiğimiz şemada da görebileceğiniz gibi, bizler, tüm atalarımızla birlikte renkli görüşümüzü de bu çiftlenme sırasında kazayla kazanmış bulunmaktayız. Evet, bu kaza sonucu ortaya çıkan varyasyonlar, üreme ve hayatta kalma avantajına göre seçilmektedir, bunda bir tesadüfilik yoktur. Ancak bu varyasyonların ilk ortaya çıkışı tamamen tesadüftür.
/old/content_media/f43377beb49bb8b0fc6ee13d40a139d1.jpg)
Dolayısıyla evrimdeki tesadüfilik bu şekilde anlaşılmalıdır. Doğada rastgele oluşan çeşitli olay ve olgular gibi, evrimsel süreçlerde de çeşitli varyasyonlar hiç beklenmedik şekilde, tamamen rastlantısal olarak popülasyon içerisinde belirebilirler. Sonrasında, bu beklenmedik varyasyonun tek bir bireye bile ekstrem bir avantaj sağlaması sonucu, bu gen çok hızlı bir şekilde, sadece birkaç nesilde tüm popülasyona yayılabilir. Kimi zaman bu yayılma birkaç bin nesil alırken, kimi zaman çok daha hızlı olabilir. Varyasyonlar bir defa oluştuktan sonra, kaderleri çevre şartları tarafından belirlenmektedir.
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Tebrikler!14

- İnanılmaz9

- Bilim Budur!3

- Mmm... Çok sapyoseksüel!2

- Muhteşem!0

- Güldürdü0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 25.10.2026 11:21:51 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/1655
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.