Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi

Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi The Culture Trip
Ayasofya'nın genel görünümü.
8 dakika
1,043
  • Mimarlık
  • Sanat Tarihi

Ayasofya (veya resmi adıyla "Ayasofya-i Kebîr Câmi-i Şerîfi"), İstanbul'da yer alan bir cami ve dünyanın en ilgi çeken yapılarından bir tanesidir. Çok özel bir mimariye sahip olan Ayasofya, aynı yerde üç kere inşa edilmiştir. Günümüze ulaşan Ayasofya, Bizans döneminde İmparator Juatinianos tarafından inşa edilmiştir.

Ayrıca Ayasofya:

Tüm Reklamları Kapat

  • 360 yılından İstanbul'un fethine (1453'e) kadar Yunan Ortodoks Kilisesi olarak,
  • 1453'ten 1931'e kadar cami olarak (1931'ten 1935'e kadar halka kapalı kalmıştır),
  • 1935'ten 2020'ye kadar müze olarak,
  • 2020'den bu yana yeniden cami olarak hizmet vermiştir.

Tarihi yapılar, bir bölgenin tarihi dokusu ve geçmişi hakkında önemli veriler sunmaları nedeniyle oldukça değerlidirler. Doğu Roma İmparatorluğu zamanında inşa edilen ve muhteşem detayları ve mimari özellikleriyle ön plana çıkan Ayasofya da bu yapılar arasında yer almaktadır. Farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan, çok özel mimari yapısıyla dikkatleri üzerine çeken Ayasofya, tarihi derinliğiyle de uğrak yerlerinden biri haline gelmiştir. Peki Ayasofya'nın tarihi hakkında neler biliyoruz?

Ayasofya Etimolojisi

Ayasofya kelimesinin Yunanca karşılığı Ἁγία Σοφία'dır. Resmi ismi ise Ayasofya-i Kebîr Câmi-i Şerîfi'dir. Ayasofya adında yer alan "aya" kelimesi "kutsal, azize" anlamlarına gelir. Bunun yanı sıra "sofya" sözcüğü ise Eski Yunancada "bilgelik" anlamlarına gelmektedir. Her iki kelime birleştiğinde "kutsal bilgelik" kelimesi ortaya çıkmaktadır. Gerçekten de 532-537 yılları arasında Yunan geometristler Miletli İsidoros ve Trallesli Anthemius tarafından tasarlanıp inşa edildiğinde "Kutsal Bilgelik Kilisesi" (Yun: "Ναὸς τῆς Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας") olarak adlandırılmıştı.

Tüm Reklamları Kapat

İstanbul'da bulunan ve hem yerli hem de yabancı turistlerin ziyaret ettiği Ayasofya, Bizans İmparatorluğu döneminde yaptırılmıştır. İlk yapıldığı dönemde "Megala Ekklesia" (Tür: "Büyük Kilise") olarak adlandırılsa da daha sonraları Ayasofya şeklinde ifade edildiğini söylemek mümkündür. Ayasofya'nın tarihi süreç içerisinde farklı zaman dilimlerinde tekrar inşa edildiği, günümüze kadar gelen Ayasofya'nın üçüncü Ayasofya olduğu ise bilinen bir gerçektir.

Ayasofya'nın Dikkat Çeken Tarihi

Daha önce de belirtildiği üzere Ayasofya, üç kere aynı yerde inşa edilmiş, günümüze kadar gelen Ayasofya ise üçüncüsü olmuştur. Bu nedenle Ayasofya tarihini incelerken üç farklı Ayasofya üzerinde inceleme yapmak oldukça önemlidir.

Birinci Ayasofya

Birinci Ayasofya'nın inşasına, Roma İmparatoru Büyük Konstantin (I. Constantinus) döneminde başlanmıştır. Bilindiği üzere I. Constantinus döneminde (324-337) Hristiyanlık Roma İmparatorluğunun resmi dinlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Ayasofya Kilisesi olarak da bilinen bu yapının inşası Büyük Konstantin döneminde tamamlanamasa da Büyük Konstantin'in oğlu II. Constantinus zamanında yapının tamamlanmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İlk Ayasofya'nın ahşap çatı ile kaplanmış bir yapı olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte önünde bir atrium bulunmakta ve yapı, genel mimari özellikleri itibarıyla Latin mimarisini yansıtmaktadır. Konstantinopolis patriği Ioannes Khrysostomos ve İmparator Arcadius arasında meydana gelen anlaşmazlıktan dolayı sürgün edilmesi, onu destekleyenlerin de isyan çıkarması sonucunda yapının yıkıldığı düşünülmektedir. Yapılan araştırmalar sonucu eski bir tapınak üzerine inşa edildiği düşünülmekte olan ilk yapıdan günümüze herhangi bir kalıntı kalmamıştır.

İkinci Ayasofya

İlk inşa edilen Ayasofya'nın çıkan bir ayaklanma sonucunda yıkılmasıyla birlikte, bu yapı II. Theodosius (408-450) tarafından onarılmış ve ibadete açılmıştır. Mimar Ruffinos tarafından inşa edilen bu yapının ömrü de ne yazık ki uzun olmamıştır. Iustinianos'a (527-565) karşı başlayan ayaklanmalar, 13-14 Ocak 532 Nika Ayaklanması'na neden olmuştur. Bu ayaklanma sonrasında çıkan yangın ise İkinci Ayasofya'nın da yıkılmasına sebebiyet vermiştir.

1935 yılında A. M. Schneider, Ayasofya'da çeşitli kazılar yapmış ve elde ettiği bulgular sayesinde İkinci Ayasofya'nın tarihine az da olsa ışık tutma şansı elde etmiştir. Kazılarda ortaya çıkarılan büyük süslemeli frizlerin, İkinci Ayasofya'nın giriş bölümüne ait olduğu tespit edilmiştir. Frizler üzerinde yer alan ve 12 havariyi temsil etmekte olan kuzu kabartmaları, İkinci Ayasofya'nın görkemi hakkında da önemli verilere ulaşmamızı sağlamaktadır.[1]

Üçüncü Ayasofya

İkinci Ayasofya'nın da yıkılmasıyla birlikte İmparator I. Iustinianos, Ayasofya'nın tekrar inşa ettirilmesi için Miletoslu Isidoros ve Trallesli Anthemios'u görevlendirmiştir. Oldukça kısa bir süre içerisinde (5-6 yıl içerisinde), günümüze kadar ulaşmayı başaran Ayasofya inşa edilmiştir.

537 yılında tamamlanan Üçüncü Ayasofya'da ilk dini ayinlerin ise 27 Aralık 537 tarihinde yapıldığı bilinmektedir. O dönemde Konstantinapolis'in Hristiyan Katedrali olarak inşa edilmiş bulunan yapı, sahip olduğu pek çok özelliği ile dikkatleri üzerine çekmektedir. İnşa edildiği dönemde dünyanın en büyük iç mekanı olarak bilinen Ayasofya, mimarisindeki zarafet ile de görenleri büyülemeyi başarmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Pixabay

1520 yılında, dünyanın en büyük kilisesi olarak bilinen ve İspanya'da yer alan Sevilla Katedrali tamamlanana kadar Ayasofya, dünyanın en büyük katedrali olarak ünlenmiştir. Katedral, yaklaşık 1000 yıl boyunca Doğu Ortodoks Hristiyanlığın dini ve manevi merkezi olmuştur.

Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u Fethi

Osmanlı İmparatoru Fatih Sultan Mehmet'in 1453 yılında İstanbul'u fethetmesine kadar Doğu Ortodoksların dini merkezi olan Ayasofya, İstanbul'un fethiyle birlikte bir dönüşüm yaşamıştır. Fatih Sultan Mehmet'in (ya da II. Mehmet'in) emriyle Ayasofya, camiye çevrilerek Müslümanlar için önemli bir merkez haline gelmiştir.[2]

Fatih Sultan Mehmet'in emriyle temizlenerek camiye çevrilen ve adında herhangi bir değişiklik yapılmayan Ayasofya'ya minare eklenmiş ve minarelerden biri de II. Bayezid tarafından yaptırılmıştır. Her ne kadar Osmanlı mimarisinde taşın önemi büyük olsa da Ayasofya'nın ilk minaresinde tuğla kullanılmıştır.

Fatih Sultan Mehmet'ten itibaren dönem dönem bazı Osmanlı padişahları, Ayasofya'ya eklemelerde bulunmuştur. Kanuni Sultan Süleyman, fethetmiş olduğu Macaristan'daki bir kiliseden iki dev kandil getirmiş ve Ayasofya'ya bu kandilleri koydurtmuştur. Şu anda bu kandillerin mihrabın her iki yanında bulunduğu bilinmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Osmanlı padişahlarından II. Selim Dönemi'nde Mimar Sinan tarafından, Ayasofya'nın çok daha sağlam hale gelebilmesi için dış istinat duvarları eklenmiştir. Dış istinat duvarlarının yanı sıra Mimar Sinan, kubbeyi taşımakta olan payeler ve yan duvar arasında bulunan boşluklar arasına kemerler eklemiştir.

Ayasofya'nın güneydoğu kısmına II. Selim'in türbesi eklenmiş olup III. Murat ve III. Mehmet'in türbeleri de daha sonraları eklenmiştir. Bunların yanı sıra Ayasofya'nın cami formuna bürünebilmesi adına vaaz kürsüsü, müezzin mahfili, minber; Ayasofya'ya eklenen yapılar arasında yer almaktadır.

Ayasofya'nın Müze Dönemi

İstanbul'un fethi ile birlikte Türk topraklarında kalan ve camiye çevrilen Ayasofya, oldukça uzun bir süre müze olarak kullanılmıştır. 1930-1935 yılları arasında halka kapatılan ve bu süre içerisinde çeşitli restoranlar çalışmaları yapılan Ayasofya, çok daha görkemli bir form elde etmiştir.

Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle gerçekleştirilen çalışmalar arasında mozaiklerin ortaya çıkarılması ve temizlenmesi, kubbenin demir bir kuşak ile çevrilmesi yer almaktadır. Ayasofya, Bakanlar Kurulu 24 Kasım 1934 ve 7/1589 kararıyla müzeye çevrilerek halkın kullanımına sunulmuştur.[4] Oldukça uzun bir süre müze olarak kullanılan Ayasofya'nın cami olma süreci 2005 yılı itibarıyla başlamıştır. 24 Temmuz 2020 tarihinde ise cami olarak kullanıma açılmıştır. Halihazırda Ayasofya cami statüsündedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Marco Polo Seyahat Sırt Çantası

Mümkün olduğunca az bagaj alanı kullanırken kişisel eşyalarınızı mükemmel bir şekilde organize eder.

Basitçe ifade etmek gerekirse, Marco Polo bugün var olan en iyi ikisi bir arada sırt çantası. Bir sırt çantasını bir giysi düzenleyicisine dönüştüren bu ürün ile kıyafetlerinizi düzenlemeyi basitleştirin ve mümkün olan en iyi düzende taşıyın.

Yüksek kaliteli suya dayanıklı kumaşlardan yapılmıştır. 1 tam kıyafet, ayakkabı ve diğer tüm seyahat şartları için yeterince geniş olan bu sırt çantası, bir hafta sonu seyahati veya iş gezisi için mükemmeldir. Marco Polo, günlük seyahatiniz sırasında size kolaylık sağlayan birçok pratik gizli cebe sahiptir. Fonksiyonel iç bölmeler.

  • Boyutlar 300×180×450 mm

 

Devamını Göster
₺675.00
Marco Polo Seyahat Sırt Çantası

Ayasofya'nın Mimari Özellikleri

Ayasofya, mimari özellikleriyle dikkat çeken çok özel tarihi yapılar arasında yer almaktadır. Kubbeli bazilika şeklinde inşa edilen Ayasofya, büyük bir kubbeye sahiptir. Bu özelliği ile döneminde ön plana çıkmayı başaran Ayasofya'nın kubbesi, Roma'daki Pantheon'un daha küçüktür. Fakat Ayasofya'nın kubbesi oldukça karmaşık bir plana sahiptir. Etkileyici mimariye sahip olan Ayasofya, incelikli bir işçiliğin ürünüdür.

Yapının güneydoğu kısmında Osmanlı Padişahı I. Mahmut tarafından 1740 yılında yaptırılan bir kütüphane yer almaktadır. 1968 yılına kadar kütüphanedeki eserler korunmuş olmakla birlikte bu tarihten itibaren eserlerin tamamı Süleymaniye Kütüphanesi'ne taşınmıştır. [3]

Pixabay

Kubbe

Kemer, tonoz ve yarım kubbenin oluşturduğu sistem; kubbenin geniş bir alanı rahatlıkla örtebilmesini olanaklı hale getirmiştir. Yapının iç mekanı, kubbesi başta olmak üzere birçok alan oldukça sanatsal bir görünüm elde etmiştir. [5] Kubbesi üzerinde 40 adet pencere bulunmakta olup kubbe, renkli bir iç kısma sahiptir. Dört adet içbükey üçgen pandandif üzerine oturan kubbe, Bizans yapılarında sıklıkla görülen bir kubbe biçimidir.

Sütunlar

20 metre civarındaki sütunları ile heybetli bir görünüme sahip olan Ayasofya'nın sütunları yaklaşık 1,50 metre çapındadır. Granit ve mermer olmak üzere farklı malzemeler kullanılarak inşa edilen sütunların 70 ton ağırlığında olduğu düşünülmektedir.

İmparatorluk Kapısı

Ayasofya'nın girişinde yer alan "İmparatorluk Kapısı", ana giriş olarak da bilinmektedir. Kapının üst kısmında İsa ve İmparator VI. Leo'yu temsil etmekte olan Bizans mozaiği bulunmaktadır. Bu kısım, Ayasofya'ya girişte ziyaretçilerin ilgisini çekmekte ve görenleri büyülemektedir.

İmparator Kapısı
İmparator Kapısı
Reddit

Üst Galeri

At nalı şeklinde bir mimari özelliğe sahip olan Üst Galeri, oldukça başarılı bir şekilde korunmuş mozaiklere de ev sahipliği yapmaktadır. Günümüzde restorasyon çalışmaları nedeniyle uzunca bir süre ziyarete kapalı olan bu kısımda, halihazırda Ayasofya fotoğrafları yer almaktadır.

Üst Galeri
Üst Galeri
Ian Scott

Ayasofya'daki Vestibül Mozaiki

Ayasofya'da yer alan mozaikler oldukça fazladır ve ilgi çekicidir. Bunlardan en önemlisi Vestibül Mozaiki'dir. Mozaikte Meryem oturmuş olup dizlerinde de Çocuk İsa yer almaktadır. Yüzünü bakana çevirmiş olan Meryem'in oldukça heyecansız bir bakışa sahip olduğu görülmektedir. Üzerinde stola bulunan Meryem stola ile aynı renkte maforion giymiştir.[6]

Meryem'in merkezde yer aldığı mozaikte, Meryem'in kucağında İsa ve Meryem'in her iki yanında iki imparator grubu bulunmaktadır. Mozaiğin sağ kısmında Büyük Konstantin bulunmakta olup sol kısımda ise Birinci Justinyan yer almaktadır.

Mozaikte Meryem'in kucağında yer alan Çocuk İsa, sırma himation giymiştir. Giydiği elbisenin kumaşı oldukça parlaktır. Meryem'in önünde durduğu taht ise dinamik bir perspektife sahiptir ve tahtın başlıkları kabartmalıdır. Ayrıca ön kısmındaki ayakları sütun şeklindedir. Çeşitli figürlerle bezeli olan tahtın altından yapılmış olduğu görülmektedir.

Mozaiğin merkezinde bulunan Meryem ve Çocuk İsa figürü, Hristiyan sanatında sıklıkla kullanılan figürler arasında yer almaktadır. Oldukça etkileyici bir mozaik olması, mozaiğin Ayasofya ziyaretçilerinin sıklıkla ilgisini çekmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Ayasofya, Doğu Roma mimarisinin en estetik örneklerinden bir tanesidir. Farklı dönemlerde tekrar inşa edilen ve günümüze 3 kere inşa edilen örneği kalan Ayasofya, İstanbul'un fethedildiği 1453 yılından beri Türk topraklarında yer almaktadır. Şehrin fethedilmesiyle birlikte camiye çevrilmiş ve çeşitli yapılar eklenerek cami formu elde etmesi sağlanmıştır.

1934 yılında müzeye çevrilen ve halka açık bir yapı kazanan Ayasofya, 2020 yılından beri cami olarak kullanılmaktadır. Muhteşem mimari özellikleriyle ilgi gören Ayasofya, ibadete açılmış olup 2020 itibarıyla camide ibadet yapılmaktadır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
33
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Ayasofya adında yer alan "aya" kelimesi "kutsal, azize" anlamlarına gelir. Bunun yanı sıra "sofya" sözcüğü ise Eski Yunancada "bilgelik" anlamlarına gelmektedir. Her iki kelime birleştiğinde "kutsal bilgelik" kelimesi ortaya çıkmaktadır.

Günümüze kadar ulaşmayı başaran Ayasofya, İmparator I. Iustinianos emriyle Miletoslu Isidoros ve Trallesli Anthemios tarafından yapılmıştır. Yapı, 537 yılında tamamlanmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk tarafından, 1934 yılında yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile müzeye dönüştürülmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/01/2023 19:47:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11734

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Şahin, et al. Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi. (14 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 31 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11734
Şahin, D., Bakırcı, Ç. M. (2023, January 14). Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi. Evrim Ağacı. Retrieved January 31, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11734
D. Şahin, et al. “Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Jan. 2023, https://evrimagaci.org/s/11734.
Şahin, Damla. Bakırcı, Çağrı Mert. “Ayasofya: Medeniyetlere Ev Sahipliği Yapmış Bir Şaheserin Asırlara Sığmayan Tarihi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 14, 2023. https://evrimagaci.org/s/11734.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.