Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
6 dakika
3,324 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Gelişimsel bir bozukluk olan Asperger Sendromu (AS), Otizm Spektrum Bozukluğunun (İngilizce: ASD) bir alt çeşididir ve “yüksek işlevli” bir otizm formu olarak düşünülmektedir. [2]Bilişsel ve dilbilimsel gelişimler, ASD’nin diğer türlerinden temel olarak ayırt edici özellikleridir ve ayırt etmede bu iki gelişim rol oynar. Asperger terimi kullanılsa bile Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) içerisinde yer alır ve tüm otizm çeşitleri ayrı olarak kabul edilmemektedir. Ömür boyu süren Otizm gibi Asperger de hastalık değildir ve tedavi edilemez. Keza otizm spektrum bozukluğu olarak tanımlanan "spektrum" içerisinde keskin hatlar yoktur. Adı üzerinde "spektrum" zaten. Bu bireyler "hasta" olarak sınıflandırılmaz ve tanımlanması oldukça zor spektrumlardır. Fakat, Asperger sendromu sahibi bireylerin spektrumlarına bağlı olarak farklı seviyelerde ve türlerde ihtiyaçları bulunmaktadır. Uygun bir destek sayesinde semptomlarla başa çıkarak hayatlarını daha rahat bir şekilde sürdürebilirler. Hatta Celal Şengör gibi bazı bireyler akademik ve bilimsel açıdan üst düzey başarı elde edebilirler. Bu yüzden "hasta" değil de "farklı" olarak sınıflandırılmaları yönünde birçok görüş vardır.

Applied Behavior Analysis Programs

Belirti ve Semptomlar

Nörolojik bir bozukluk olarak kabul edilebilen asperger sendromunun nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Fakat genetik ve beyin anormallikleri ile ilişkisi olduğu düşünülmektedir. Testleri ve değerlendirilmeleri tıbbi ve psikolojik uzmanlardan oluşan ekipler tarafından yapılmaktadır. Kişiden kişiye değişiklik gösteren bir spektrum olduğu için tanı koymak zordur, bu yüzden otizme göre daha geç teşhis edebilir. Hatta yetişkinlik dönemine kadar fark edilemeyebilir. [1] Fakat, genellikle 5-9 yaşları arasında teşhis edilebilir ve en erken 3 yaşında teşhis edilebilir. Bu konuda ebeveynlerin bilinçli olması erken teşhis için çok önemlidir. Çünkü çocuklarındaki sosyal gelişimi, alışılmadık dil kalıplarını ve tuhaf davranışlarını gözlemledikleri zaman profesyonel bir yardım almaları gerekmektedir. [4] Otizmden bir farkı ise konuşma becerileri ile ilgili daha az sorunları bulunmaktadır, fakat yine de dili anlama ve işlemede zorluklar ile karşılaşabilirler. [1]

  • Entelektüel veya sanatsal ilgiler
  • Konuşma farklılıkları
  • Gecikmiş motor gelişimi
  • Zayıf sosyal beceriler
  • Zararlı psikolojik sorunların gelişimi
  • Detay odaklı
  • Israrcı
  • Sosyal odaklı değil
  • Rutin bağımlılığı

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Asperger sendromunun (AS) genler ile nasıl ilişkisi olduğu araştırılmaktadır. Her ailenin gen kombinasyonları farklıdır ve spesifik olarak hangi genetik faktörün etkilediği tespit edilememiştir.

Teşhis Yöntemleri

Amerikan Psikiyatri Derneği’nin 2000 yılındaki, 4. baskı metin revizyonu olan Ruhsal Bozukluklar Tanı ve İstatistik El Kitabındaki (DMS) uyarlanmasına göre tanı konulması için gerekli koşullar iki kısma ayrılmıştır. Aşağıdaki bulunan maddelerdeki şartları sağlamasına göre tanı konulur. [3]

Reklamı Kapat

İlk olarak aşağıda bulunan dört maddeden en az ikisi:

  1. Sosyal etkileşimlerde; bakışı, yüz ifadelerini, jestleri ve vücut duruşunu normal düzeyde kullanmada zorluk yaşamak.
  2. Akranları ile uygun ilişkiler geliştirememe.
  3. Başkalarıyla; çıkarları, başarıları veya zevkleri paylaşma konusunda kendiliğinden ortaya çıkan arzunun açıkta olmaması.
  4. Çevrelerindeki insanlara ve durumlara, sosyal veya duygusal olarak karşılık verememe.

İkinci olarak, aşağıda bulunan dört maddeden en az biri:

  1. Herhangi bir ilgi ile anormal derecede yoğun meşguliyet veya anormal derecede dar bir ilgi ile meşguliyet durumu.
  2. Görünüşte anlamsız olan belirli rutinler veya ritüellerde katı ısrar durumu.
  3. Kalıplaşmış ve tekrarlayan hareketler.
  4. Nesnelerin parçalarıyla gereksiz yere meşgul olma.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Asperger sendromunun (AS) tam bir tedavisi bulunmamaktadır. Yazının başında da bahsettiğimiz gibi "hastalık" değil de "farklılık" olarak sınıflandırıldığı için. Fakat eğitimler ve terapiler sayesinde hayatlarını "genelin normali" düzende yaşamaya adapte edebilirler. Bu tedavilerden yaygın olanları; sosyal beceri eğitimi, davranış destekleri, bilişsel davranışçı terapileri, ebeveyn eğitimi, konuşma dili terapisi, mesleki terapileri, özel eğitim sınıfları ve ilaç tedavileridir. Destekler sayesinde asperger sendromlu bireyler, akademik olarak başarılı olabilirler ve topluma katkıda bulunabilirler. [4]

Merkezi sinir sisteminin anatomisi.
Merkezi sinir sisteminin anatomisi.
Princeton Brain and Spine

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Asperger Sendromunun Cinsiyete Göre Farklılıkları

Asperger sendromu, erkeklerde kızlara göre 3-4 kat daha fazla görülmektedir ancak profesyonellere göre bu oran 2 kattır. [4] Asperger semptomları bakımından erkeklerde ve kızlarda davranışsal ve bilişsel farklılık görülebilir. Cinsiyet faktörünün sinir yapısını ve işlevini etkilemede rolü bulunmaktadır. 2017 yılındaki, Weimer, Parault Dowds, Fabricius, Schwanenflugel ve Suh’un çalışmasına göre; kadınların erkeklere oranla AS açısından daha gelişmiş bir zihin teorisi bulunduğu belirtilmiştir. [5]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yapılan araştırmalara göre bazı bulgular elde edilmiştir.

  • Kadın denekler, erkek deneklere göre yüz tanımada daha iyi performans göstermiştir.
  • Kadın denekler, erkek deneklere göre yüz ve duygu tanımada daha başarılardır.

Zeka (IQ) Etkisi

IQ kendi içerisinde ikiye ayrılar ve bunlar; performans ve sözeldir. Asperger sendromlu olan kişiler ile normal kişiler arasında iki yönde de farklılıklar bulunmaktadır. Asperger sahibi insanlar, zeka geriliği ya da düşük zekada kabul edilmezler; aksine normal ya da ortalamanın üstünde zekaya sahiptirler. Zira "zeka"nın tam olarak tanımı dahi yapılamadığı için "iş yapabilme becerisi" olarak düşünebiliriz. Otizmden farklı olduğu bir nokta da burada ortaya çıkmaktadır. Çünkü otistik insanlardaki gibi öğrenme güçlüğüne sahip değillerdir; ama belirli olarak öğrenme güçlükleri çektikleri alanlar bulunmaktadır. [5]

İlk olarak IQ seviyesine performans açısından bakacak olursak; rakam ve sembol kodlama ve sembol aramada düşük performans gösterirler. Ayrıca yapılan bazı araştırmalar, Asperger sahibi insanların önemli ölçüde daha uzun tepki süresine sahip oldukları ve bir görevi çözmek için daha seri bir şekilde sorulara ihtiyaç duyduklarını göstermiştir. [5]

İkinci olarak sözel IQ düzeyine bakıldığı zaman herhangi bir zeka geriliği ya da güçlü bir dil gecikmesi belirlenmemiştir. Yüksek düzeyde kelime ve gramer bilgisine sahip olmalarına rağmen çıkarım yapma konusunda düşük bir kavrayışa sahiptirler, çok daha az içeriği anlayabilirler ve düzensiz anlatıya sahiptirler. [5]

Reklamı Kapat

Bunların yanı sıra, insanlar ile iletişim kurmakta, etkileşim kurmakta ve anlamakta zorlanabilirler. Hem sözlü hem de sözlü olmayan dili ve jestleri yorumlamakta zorlanırlar ve insanların tam olarak ne demek istediklerini anlamayabilirler. Bu durumdan dolayı soyut kavramları, şakaları, yüz ifadelerini, vücut dillerini ve ses tonunu yorumlamaları zordur ve yanlış algılayabilirler. [1]

Etimoloji

1944 yılında, Asperger sendromu (AS), Avusturyalı bir çocuk doktoru olan Hasn Asperger’in çalışmasında keşfedip ilk bulgular ortaya çıkarmıştır ve sendrom ismini doktorun soyadından almıştır. 1980 yıllarında ise Asperger sendromu (AS) kavramı, İngiliz bir psikiyatrist olan Lorna Wing tarafından tanımlanmıştır. [1] 1994 yılında, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin resmi tanı kılavuzunda yerini almıştır. [3]

Diğer Başlıklar

Asperger sendromlu insanlar her ne kadar fiziksel görünüş bakımından normal gözükseler de yaşadıkları güçlükler yüzünden sosyal olarak garip ve düşüncesiz davrandıkları ve uygunsuz kaba görünen bazı hareketleri olduğu için etkileşim kurmakta zorlanırlar. Ayrıca, 18 Şubat, Dünya Asperger Sendromu Günü olarak ilan edilmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 9
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2021 09:13:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9153

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Etoloji
Kalori
Sosyal Mesafelendirme
Müfredat
Ekonomi
Obezite
Wuhan Koronavirüsü
Kedigiller
Diş Hekimliği
Uzun
Çalışma
Darwin
Karbon
Ecza
Goril
Kültür
Özellikler
Komplo
Tüy
Vegan
Göğüs
Su
Alan
Bağışıklık Sistemi
Konuşma
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın