Aşılar Hakkında Yaygın Olarak Yanlış Bilinen 5 Bilgi!

Aşılar Hakkında Yaygın Olarak Yanlış Bilinen 5 Bilgi!
Yazar History of Vaccines Arsel Berkat Acar Editör Arsel Berkat Acar
4 dakika
3,994 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

“İmmün Sistemin Aşırı Yüklenmesi” Yanılgısı

Muhtemelen en yaygın kanı, bir çocuğa bir kerede birden fazla dozda aşı yapıldığında gerçekleşecek olan “immün sistemin aşırı yüklenmesi” kanısıdır. Bu düşünce ilk defa, çocukların immün sistemlerinin gelişimi için planlanan aşılama programının genişletilmesi fikri üzerine ortaya çıkmıştır ve bazı aşılar tek seferde alım için birleştirilmiştir. Bununla birlikte, pek çok çalışma aşıların birlikte verilmesinin sakıncalı olmadığını göstermiştir.

Ancak bazı ebeveynler, bu yanılgının doğru olma ihtimaline karşı, çocuklarının aşılanma periyodunu genişletmeye karar vermişlerdir. Ancak bu yaklaşımlarını destekleyecek herhangi bir kanıt yoktur ve aşı zamanını ertelemek, çocukları önlenmesi mümkün hastalıklara karşı bile risk altında bırakmaktadır. 

“Hastalığın Yok Olması” Yanılgısı

Bazı insanlar, polio virüsünde (çocuk felcine neden olan virüs) olduğu gibi bazı hastalıkların ABD’de kaybolmasıyla, aşının kullanımının gereksiz olduğunu sanıyorlar. Ancak dünyanın geri kalan kısmında polio virüsü hala yaygındır ve ülkeye virüsün tekrar girmesiyle korunmamış bağışıklık sistemleri kolayca hastalığa yakalanacaktır. Diğer bir örnek ise Amerika Birleşik Devletleri’nde çok nadir görülen kızamık hastalığı ile ilgilidir; ABD salgınları ne zaman bir Amerikalı kızamık virüsünün yaygın olduğu bir ülkeye gitse, dönüşte virüsü beraberinde taşımasıyla ortaya çıkmıştır. Ancak, yeterli aşılamayla bu tip salgınlar önlenebilir. Fakat aşılama oranı düşerse, önlenebilir hastalıklar bile yayılabilir. Örneğin 2000’lerin başlarında İngiltere’de, uygulanmış aşılar etkilerini kaybettikten sonra aşılama oranlarının düşürülmesiyle kızamık hastalığı tekrar yerel bir vakaya dönüşmüştür.

Reklamı Kapat

“Aşılanan İnsanların Aşılanmayanlardan Daha Fazla Hastalandığı” Yanılgısı

Amerika’da kızamık hastalığında olduğu gibi, bir bölgede nadir görülen bir hastalık salgına dönüştüğünde, sadece aşılanmamış insanlar risk altında değildir; çünkü hiçbir aşılama aktivitesinin %100 garantisi yoktur. Bu nedenle bazı aşılanmış kişilerin de hastalığa yakalanma ihtimali vardır. Esasında, bir salgın sırasında, aşılanmasına rağmen hastalanan kişilerin sayısı aşılanmadan hastalanan kişilerin sayısından daha fazla olacaktır. Bunun nedeni aşıların etkisiz olması değildir; az sayıda da olsa, aşılara karşı ilk etapta direnç gösteren bir miktar kişinin olmasıdır. Varsayımsal bir salgındaki rakamlara bakalım:

500 kişilik bir grup düşünelim. Bu grup nadir görülen bir hastalığın salgınına yakalanmış olsun. Gruptan 490’u aşılanmış, 10’u da aşılanmamış olsun. Farklı aşılar, farklı koruma seviyesi sağlarlar; fakat bu örnekte aşılanan her 100 kişiden 98’inin hastalığa karşı bağışıklık geliştireceğini varsayalım. 

Salgın ortaya çıktığında aşılanmamış olan 10 kişinin hepsi bu hastalığa yakalanacaktır. Peki ya aşılanan 490 kişi?

Her 100 kişiden 98’inin başarılı bir şekilde immün sistemlerinin geliştiğini düşünürsek, 490 kişi içerisinden de 10 kişi hastalığa yakalanacaktır. Bu sayı da aşılanmayıp hastalığa yakalanan insan sayısıyla aynıdır. 

Hastalananlardan 10 tanesi aşılanmış, 10 tanesi aşılanmamış kişilerdendir. Ancak 500 kişilik popülasyonda aşılanıp da hasta olan 10 kişi için yüzdelik değer, aşılanmış kişiler içerisinde (10 / 490) = 2%‘dir. Aşılanmadan hasta olan kişi yüzdesi ise (10 / 10) = 100% olur. Sonuçlar şu şekilde olur;

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Popülasyon büyüklüğü: 500
  • Aşılanmış kişiler: 490
  • Aşılanmamış kişiler: 10
  • Aşılandıktan sonra hastalanan kişilerin yüzdesi: 2%
  • Aşılanmadan hastalanan kişilerin yüzdesi: 100%

“Aşı Değil, Hijyen ve Sağlıklı Beslenme Hastalık Oranlarını Azaltır” Yanılgısı

Tüm faktörler arasında gelişmiş hijyen ve beslenme, bazı hastalıklara yakalanma ihtimalini azaltabilir. Aşının ortaya çıkışından önce ve sonrasındaki hastalık vakaları ile ilgili verilere göre, hastalık oranlarının düşüşünde en etkili yolun aşı olduğu görülmüştür. Kızamık vakaları, örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nde 1950 ve 1963 yılları arasında, yılda 300,000’den 800,000’e değişen sayılara ulaştığında, yeni patentli kızamık aşısı yaygın bir şekilde kullanılmaya başlandı. 1965 yılında, ABD kızamık hastalığı vakaları önemli bir düşüş yaşadı. 1968’de 22,000 vaka rapor edildi (3 yılda 800,000 vakada %97,25 düşüş); 1998’de ortalama vaka sayısı yılda en fazla 100 idi. Benzer vaka sayılarındaki düşüşler yine aşıları olan hastalıklarda gerçekleşmiştir.

Aşıları hijyen ve beslenmeden ayıran en iyi kanıt, aşıların suçiçeği kaynaklı hastalık ve ölümlerindeki düşüşten sorumlu olmasıdır. Eğer hijyen ve beslenme tek başlarına bulaşıcı hastalıkları önlemede etkili olsalardı, su çiçeği varicella aşısı ortaya çıkmadan çok daha önce azalırdı ki bu durum 1990’ların ortalarına kadar mümkün olmamıştır. Yerine, 1990’ların başlarında ABD’ deki suçiçeği vakaları, 1995’te aşının ortaya çıkmasından önce, yılda 4 milyon civarındaydı. 2004’te hastalık oranı %85 oranında azalmıştı.

“Doğal Kazanılmış Bağışıklık Aşı İle Gelen Bağışıklıktan İyidir” Yanılgısı

Bazıları hastalık sonrası geliştirilen bağışıklığın aşılarla kazanılan bağışıklıktan daha iyi koruma sağladığını düşünüyor. Doğal kazanılan bağışıklığın bazı vakalarda aşı ile kazanılan bağışıklıktan daha uzun sürdüğü doğrudur; ancak doğal enfeksiyonun riskleri aşı kullanımının yarattığı risklerden fazladır.

Örneğin; kızamık enfeksiyonu 1000 kişi içinde 1 kişide ansefalite (beyin enfeksiyonu), 2 kişide ölüme neden olur. Kızamık, kabakulak, kızamıkçık aşıları birleşimi ise kızamık enfeksiyonunu önlerken sadece milyonda bir kişide ansefalit veya çeşitli alerjik reaksiyonla sonuçlanabilir. Aşı ile kazanılan bağışıklığın faydaları, doğal yolla kazanılan bağışıklığın ciddi risklerinden takviye kullanımını gerektiren durumlarda bile daha fazladır.

Reklamı Kapat

Ek olarak, Hib (Haemophilus İnfluenza Tip b, menenjit vs) ve tetanoz aşıları da doğal yoldan kazanılan bağışıklıktan çok daha etkili bağışıklık sağlarlar. 

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Umut Verici! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2021 22:13:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1778

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şempanze
Makroevrim
İnsanlar
Kan Hastalıkları
Ateş
Eğitim
Balıklar
Nobel Ödülü
Sanat
Teyit
Komplo Teorisi
Foton
Moleküler Biyoloji
Kilometre
Dinozor
Korku
Çocuk
Güve
Homo Sapiens
Risk
Nükleotit
Hipotez
Mikoloji
Fosil
Ekonomi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et