Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri

Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri
3 dakika
39,688
Tüm Reklamları Kapat

Aristoteles’in etik görüşü hakkında bilgi sahibi olunabilecek en sağlam kaynak, Nikomakhos'a Etik adlı kitabıdır. Bu kitabın, adını, Aristoteles'in oğlundan aldığı düşünülmektedir. Aristoteles, etiği politikaya giriş olarak görmektedir. Ona göre devlet, iyi bir amaç için kurulmuştur ve devletin en yüksek iyiyi amaç edinmesi gerekir.[2] Etik, bu “en yüksek iyi”nin bilgisine ulaşmayı amaçlamaktadır. Aristoteles etiğinde, karakter erdemleri ve düşünce erdemleri olmak üzere iki tür erdem vardır.

Karakter Erdemleri

Karakter erdemleri, kendi tercihimizle oluşan, yapıp etmelerimizle pekişen “alışkanlık (ethos)” yoluyla edinilen erdemlerdir. Bu da karakter erdemlerinin bizde doğuştan veya doğa vergisi olarak bulunmadığının göstergesidir. Aristoteles, “Ev yapa yapa mimar, kitara çala çala kitaracı oluruz; tıpkı böyle, adil eylemler yaparak adil oluruz, hazda ölçülü eylemler yaparak hazda ölçülü oluruz.” diyerek bunu örnekle açıklamıştır.[1]

Karakter erdemleri, ilişkilerde ortayı bulma meselesidir. Ruhun ikili bir yanı vardır ve akıldan pay almayan istekler ve hazlardan oluşan kısmın aklın buyruğuna girmesi gerekir, böylece karakter erdemlerinin çıkmasına olanak sağlanmış olur. Erdemli kişi, gerektiği zaman, gereken şeylere ve kişilere karşı, gerektiği için ve gerektiği gibi eyleyerek orta olanı ve en iyiyi yapandır.[3]

Tüm Reklamları Kapat

Karakter erdemleri, her tek durumda, aşırılıktan kaçınma ve ortayı bulma meselesidir. Peki bu orta nedir? Aristoteles’e göre iki aşırı vardır ve bunların ortasının bulunması gerekmektedir. Örneğin, bir aşırı uç korkaklık, diğer aşırı uç ise gözü kara olmaktır. Bu ikisinin ortası ise, cesarettir. Aristoteles için korkaklık ve gözü kara olmak, ahmaklıktır.

Karakter erdemlerinin kendi tercihimizle ve yapıp etmelerimizle oluştuğunu daha önceden dile getirmiştik. Bu kısımda tercih ve isteme ayrımının yapılması gerekir: İsteme sınırsızdır, her şey istenebilir; buna karşın istenen her şey tercih edilememektedir. Örneğin, hasta olmamayı isteyebiliriz, fakat bunu tercih edemeyiz. İsteme, amaçla ilgilidir, tercih ise amaca götüren yollarla ilgilidir. Tercih, kendi elimizde olan şeylerin enine boyuna düşünülmesidir.[1] Tercihler, eyleme ilişkindir, bu sebeple eyleme bakmak gerekir. Eylem ise, isteyerek yapılan ve istemeyerek yapılan olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

İstemeyerek yapılan eylemlere bakıldığında, onun da kendi içinde, “zorla yapılan” ve “bilgisizlikten dolayı yapılan” olmak üzere ikiye ayrıldığı görülmektedir. Zorla yapılan eylemlerin başlatıcısı yapan kişinin dışındadır, yani yapanın hiç payı olmadan yapılan eylemdir.[1] İki motoru da patlayan bir uçağı düşündüğümüzde, pilotun pist dışında bir yere inmesi olayına bakıldığında, buradaki eylemin başlatıcısı pilot değildir, bu sebeple pilot bunu zorla yapmıştır. Bilgisizlikten dolayı yapılan eylemlere bakıldığında, tek tek şeylere ilişkin bilgisizlikten kaynaklandığı söylenebilir. Örneğin, kaza yapmış bir araca sıkışan birini yanlış çıkardığımız için ölürse, bu da bu şeye ilişkin bilgisizlikten kaynaklanan bir durumdur.

Bilgisizlikten dolayı yapılan eylemler için iki durum vardır, bunlardan biri “istemeyerek yapılan”, diğeri “isteyerek yapılmayan”dır. İstemeyerek yapılan bir eylemden sonra, genellikle bu durumdan sonra pişmanlık duyulmaktadır. İsteyerek yapılmayan eylemden sonra ise, her hangi bir pişmanlık söz konusu değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Düşünce Erdemleri

Düşünce erdemleri, karakter erdemlerinin aksine huy ve alışkanlık sonucu ortaya çıkan erdemler değil, eğitim yoluyla kazanılan erdemlerdir. Aynı zamanda, onları karakter erdemlerinden ayıran bir diğer nokta ise, ortayı bulmayı değil, uçta olmayı gerektirmesidir. Örneğin, bilgili olmak bir düşünce erdemidir. Ne kadar bilgili olunursa, o kadar erdemli olunur, bu örnekten de anlaşılacağı üzere, bilgili olmanın ortası yoktur, uç noktada olmayı, ya da uç noktaya yakınlaşmayı gerektirir.

Düşünce erdemlerine bakıldığında, iki ana yeti ön plana çıkmaktadır: akıl(nous) ve aklıbaşındalık (phronesis). Aklıbaşındalık, iyi yapmayla ilgili olarak nelerin kendisi için iyi ve yararlı olduğu konusunda yerinde düşünebilmektir. Aklıbaşında kişi, hayat boyu erdemli eylemde bulunan, ne yaptığını bilen ve bunu yapma kararlılığını gösteren kişidir. Akıl ise, eylemle ilgili ilkeleri vermektedir, aklıbaşındalık, her tek durumda bu ilkelerin uygulanmasını sağlamaktadır.

Aklıbaşındalık ve karakter erdemleri, birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Aklıbaşındalıktan bağımsız asıl anlamda iyi olmak ve karakter erdemlerinden bağımsız aklıbaşında olmak olanaksızdır, aynı zamanda doğru tercih ancak aklıbaşındalıkla yapılabilmektedir.[1]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
51
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 31
  • Merak Uyandırıcı! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/06/2024 23:26:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9141

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Sosyal Mesafelendirme
İstatistik
Böcek
Kütleçekimi
Hastalık Kontrolü
Koaservat
Albert Einstein
Kimya
Yüksek
Yapay
Genel Halk
Kan
Dalga Boyu
Eşcinsellik
Santigrat Derece
Nörobiyoloji
Fil
Gözlem
İngiltere
Beslenme Bilimi
Bitkiler
Hindistan
Şeker
Nanoteknoloji
Obezite
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
K. Maral, et al. Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri. (11 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 15 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9141
Maral, K., Şahin, D. (2020, August 11). Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri. Evrim Ağacı. Retrieved June 15, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9141
K. Maral, et al. “Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri.” Edited by Damla Şahin. Evrim Ağacı, 11 Aug. 2020, https://evrimagaci.org/s/9141.
Maral, Kürşat. Şahin, Damla. “Aristoteles'in Etik Anlayışı: Karakter Erdemleri ve Düşünce Erdemleri.” Edited by Damla Şahin. Evrim Ağacı, August 11, 2020. https://evrimagaci.org/s/9141.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close