Antik DNA'ya Bakarak Ten Rengi, Boy ve Sindirim Özelliklerimizin Nasıl Değiştiğini Öğrenebiliyoruz!

Antik DNA'ya Bakarak Ten Rengi, Boy ve Sindirim Özelliklerimizin Nasıl Değiştiğini Öğrenebiliyoruz!
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  ŞuleÖlez 2. Editör Şule Ölez
3 dakika
942 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Tarımın insanları DNA'larına kadar ebediyen değiştirdiği uzun süredir biliniyordu, fakat şimdiye kadar bu değişimler günümüz toplumlarındaki genetik çeşitliliğe bakılarak bir araya getiriliyordu ve o zamanlar olanların sadece birer yansımalarıydı. Ancak yeni araştırma, bilim insanlarının bu değişimleri neredeyse neredeyse anlık olarak görmelerini sağlıyor. Harvard Tıp Okulu'ndan baş araştırmacı Iain Mathieson şunları söyledi:

"Bu sayede doğal seçilime bir zaman ve tarih koyabiliyoruz ve seçilimi belirli çevresel değişimlerle doğrudan ilişkilendirebiliyoruz. Bu durumda tarımın gelişimine ve ilk çiftçilerin Avrupa'ya ilerlemesine baktık."

Mathieson ve takımı, yeni çıkarım yöntemlerini kullanarak antik insan kalıntılarından DNA almayı başardı ve 2.300 ila 8.500 yıl önce Avrupa üzerinde yaşamış 230 antik insanın genetik bir veri tabanını oluşturdu. Bu genomları inceleyerek, avcı-toplayıcı topluluklardan tarıma geçiş sırasında ve ayrıca sonrasında değişmiş olan 12 özel genom bölgesini tanımlamayı başardılar.

Reklamı Kapat

Şaşırtıcı olmayan şekilde, bu çeşitliliklerin pek çoğu boy, laktoz sindirme becerisi, yağ asidi metabolizması, açık ten renklenmesi (pigmentasyonu) ve mavi göz rengi ile bağlantılı genlerde veya onların yakınındaki genlerdeydi. Bu özelliklerin hepsi, tarıma dayalı toplumlara geçişimiz ile daha önce bağlantılanmıştı.

Fakat, Nature dergisinde yayınlanan yeni araştırma, antik insanların tarıma nasıl ve ne zaman uyum sağladığıyla ilgili şimdiye kadar sahip olduğumuzdan daha fazla bilgi sağlıyor. Önemli bir bulgu da, yetişkinlerin sütü sindirmesini sağlayan genin yaklaşık 4.000 yıl öncesine kadar yaygın hale gelmemiş olması. Bu tarih daha önce düşünülenden binlerce yıl daha sonraya denk geliyor.

Çalışma ayrıca ilk çiftçilerin koyu tenli olduğunu, fakat açık ten geninin bin yıllık dönem boyunca daha yaygın şekilde aktarıldığını gösterdi. Baş araştırmacı David Reich, The New York Times'a konuşarak bunun olası nedeni olarak da çiftçilerin avcı-toplayıcılardan daha az et yediğini, bu yüzden D vitamini alımlarının düştüğünü söyledi. Koyu tenli insanlar, güneşten daha az D vitamini alabilmişlerdi ve bu sebeple gen aktarımı yönünden yetersiz kalmış olabilirlerdi.

Bir diğer büyük değişim ise, bağışıklık sistemimizin gelişmesiydi. Bu çok mantıklı, çünkü tarımın başlamasıyla birlikte hastalıklar çok daha fazla yaygın hale gelmişti. Araştırmacılardan biri olan, Avustralya'daki Adelaide Üniversitesi'nden Wolfgang Haak şunları söyledi:

"Cilâlı Taş Devrinde, insanların birbirine ve evcil hayvanlara yakın yaşamasıyla nüfus yoğunluğunda bir artış yaşandı. Bu bulgu tamamen şaşırtıcı olmasa da, seçilimin olduğunu anlık olarak görmek harikaydı.." 

Araştırma ayrıca, Avrupa'ya tarımı ilk getirenlerin Anadolu'daki (günümüz Türkiye'si) çiftçiler olduğu ve kendileriyle birlikte kısa genleri güney Avrupa'ya götürdükleri kuramını doğruluyor. Kuzey Avrupa'daki insanlar daha uzun, çünkü Avrasya bozkır toplumlarından gelen daha çok ataya sahipler.

Uzun süre önce ölmüş bireyler hakkında konuşurken 230 sayısı etkileyici bir örnek boyutu olsa da, bilimsel ölçütler bakımından çok da büyük sayılmaz, araştırmacılar da istedikleri kadar çok örnek bulamadılar. Örneğin tip 2 diyabete veya yüksek vücut kitle endeksine katkı yapan genlerin, tarıma geçiş sırasında seçilip seçilmediği yönünde bir karara varmak için yeterli kanıta sahip değillerdi.

Ekip şimdi, tam olarak nasıl şimdiki hale geldiğimiz ve atalarımızın bu gezegende nerelere göç edip kimlerle melezlendiği hakkında daha iyi bir fikir elde etmeye çalışmak için daha da fazla antik DNA üzerinde çalışmak istiyor. Reich sözlerine şöyle devam etti:

Reklamı Kapat

"Hem atalarımızın nereden nereye gittiği ve kimlerle birbirine karıştığı, hem de toplumların yaşadığımız farklı çevrelerde biraz daha iyi şekilde hayatta kalmamıza yardım eden adaptasyonları nasıl geliştirdiği açısından, günümüz insanlarının nasıl bugün olduğumuz şekle geldiği büyük bir gizemdir. Şimdi antik DNA'nın genom çapında birçok örneğinin mevcut olmasıyla, bu sorulara cevap bulmak için fevkalade yeni bir araca sahibiz."

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • Fiona Macdonald. Ancient Dna Reveals How Agriculture Changed Our Height, Digestion, And Skin Colour. (14 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • Iain Mathieson, et al. (2018). Genome-Wide Patterns Of Selection In 230 Ancient Eurasians. Nature 528, sf: 499–503. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/07/2021 03:21:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4049

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Özellikler
Ecza
Hareket
Analiz
Hominidae
Enfeksiyon
Beyin
Eğilim
Gen İfadesi
Koruma
Tahmin
Kan
Çin
Seçilim
Sars-Cov-2
Dünya
Hayvan
Fotoğraf
Eşcinsellik
Hematoloji
Canlılık
Kütle
Böcek Bilimi
İlaç
Transkripsiyon
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın