Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!

Deri Rengi Sanıldığı Kadar Ayrıştırıcı Değil!

Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor! National Geographic
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Tarih boyunca birçokları bilimi emellerine alet ederek biyolojik ırk kavramını insanları ayrıştırmak için kullanmaya çalıştı. Ancak modern bilimsel araştırmalar, genetiğin insanları ayrıştırmak için kullanılamayacağını tekrar tekrar gösterdi. Bu bulgulara bir yenisi daha eklendi: Yapılan güncel bir çalışmada, çok sayıda insanın deri pigmantasyonunu incelendi ve tüm insanlarda hem beyaz, hem siyah deri renginin yüz binlerce yıldır var olduğu ortaya kondu.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Uzun bir süredir, Homo sapiens türünün Afrika'da siyah derili olarak başladığı varsayılıyordu. Mantık da basitti: Bol miktarda melanin, insanları Güneş'in mor ötesi ışınlarından koruyordu. İnsanlar Afrika'dan çıkıp başka coğrafyalara göç ettikçe, yeni mutasyonlar daha açık renkli derileri mümkün kıldı. Bunun sebebi, düşük Güneş ışığı seviyelerinde D vitamini üretimini düzenleyebilmekti. Ancak Science dergisinde yayınlanan çalışma, insan deri rengi evriminin bundan çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Çalışmanın başında bulunan, Pennsylvania Üniversitesi'nden Sarah Tishkoff, şöyle diyor:

Sokaktan birilerine 'Irklar arasındaki ana farklar nelerdir?' diye sorduğunuzda deri renginden bahsedeceklerdir. Ancak bu, büyük bir hata! Yaptığımız çalışma, biyolojik ırk kavramını ortadan kaldırmaktadır.

Tishkoff liderliğindeki bir ekip ve onun doktora sonrası öğrencisi olan Nicholas Crawford, genetik ve etnik olarak çeşitli olan Tanzanya, Botswana ve Etiyopya gibi ülkelerden 2000'den fazla kişinin deri pigmentasyonunu ölçtü. Daha sonra, bunların 1600 civarının genomlarının 4 milyon farklı noktasını analiz ettiler. Böylece hangi varyasyonların (çeşitliliğin) deri rengi ile ilişkili olduğunu tespit etmeye çalıştılar.

Deri rengini etkileyen alellerin, 6 gen üzerinde yoğunlaştığını buldular: SLC24A5, MFSD12, DDB1, TMEM138, OCA2 ve HERC2. Bu genlerdeki mutasyonlar, araştırmanın yürütüldüğü 3 ülkedeki deri rengi farklarının %29'undan tek başına sorumluydu. Yani bu genlerdeki değişimler, tüm deri rengi farklılıklarının %29'unu tek başına açıklayabiliyordu. Bu, böylesi bir genetik araştırma için gerçekten büyük bir orandır.

Bunu anlayabilmeniz için şu örneği verebiliriz: Nature Genetics dergisinde yayınlanan ve çok daha fazla sayıda insanın boy uzunluğunu inceleyen çok daha büyük bir araştırma, boyla ilişkili olduğunu tespit ettikleri genlerin, toplumlardaki boy uzunluğunun sadece %16'sını temsil ettiğini ortaya koyabilmiştir.

Bu gen bölgelerinin her biri, hem daha açık renkte, hem de daha koyu renkte derilerle ilişkili varyantlara (çeşitlere) sahipti. Dolayısıyla hiçbir gen tek başına şu veya bu renkteki deriyle ilişkili değildi.

Deri Renginin Oluşumu

İnsanlarda renk oluşumu diğer memelilerdeki gibidir. İnsan derisinin hücrelerinde pigment molekülleri ile dolu "melanozom" adlı torbalar vardır. Pigment ne kadar fazla olursa deriyi o kadar koyu yapmaktadır. Deri rengi aynı zamanda pigmentlerin türüne göre de değişmektedir: Melanozomlar, kahverengi-siyah karışımı olan "eumelanin" ile sarı-kırmızı karışımı olan "pheomelanin" içerir.

Bilim insanları pigment üreten genleri bulmak için ataları Avrupalı olan insanları incelemeye başladılar ve SLC24A5 adlı bir genin mutasyon geçirerek hücrelerin daha az pigment yapıp daha açık bir renge neden olduğunu buldular. Gelin görün ki neredeyse tüm Avrupalılar bu varyanta sahipti! Pennsylvania Üniversitesinde doktora sonrasında araştırmacı ve bu yeni araştırmanın yazarlarından biri olan Nicholas G. Crawford şunları söylüyor:

Avrupa kökenli insanların neden açık tenli oldukları hakkında çok şey biliyorduk ancak insanların neden koyu tenli oldukları hakkında fazla bilgimiz yoktu.

Keşfi yapılanlar arasında MFSD12 varyantı vücuttaki işlevinin bilinmemesi bakımından özellikle dikkat çekiciydi. Araştırmacılar bu genin işlevini araştırmak için kırmızımsı laboratuvar farelerinde bulunan geni değiştirdi. Koyu tenli Afrikalılarda bulunan bu varyantı farelere vererek onların rengini grileştirdi. Sonuç olarak MFSD12, kahverengi-siyah eumelanin üretimini etkileyerek daha koyu bir deri rengi üretebiliyordu.

Açık Renk Genleri Atalarımızda Zaten Bulunuyordu!

Araştırmanın asıl şaşırtıcı bulgusu ise şu: Daha açık renkte derilerle ilişkilendirilen 7 farklı varyant, günümüzden en az 270.000 yıl önce, 4 farklı varyant ise günümüzden en az 900.000 yıl önce evrimleşmişti! Türümüz Homo sapiens'in günümüzden 200.000 ila 300.000 yıl önce evrimleştiği düşünülecek olursa... Bu demek oluyor ki bize açık renk derileri veren genler, zaten atalarımızda halihazırda bulunuyordu! Öyle ki, Homo sapiens'e evrimleşecek olan Homo heidelbergensis ve Homo erectus gibi atasal türlerde bile bu gen varyantları muhtemelen zaten bulunuyordu!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neandertaller, yaklaşık 600.000 yıl önce, Avrupa ve Doğu Asya'ya yayılmak üzere atalarımızdan ayrıldı. Yaklaşık 40.000 yıl önce nesilleri tükenmiş olsa da DNA'larının bir kısmı devam etti. Dr. Tishkoff ve arkadaşlarının bulgularına göre Neandertaller, deri rengini belirleyen aynı varyant kombinasyonunu miras almıştı. Buna göre, bazı Neandertal grupları açık, bazıları koyu tenli olabilirdi.

Deri Rengi, Irkçılık İçin Boş Bir Bahane...

Bu araştırma, açık ve koyu renk deri rengine neden olan genlerin sanılandan çok daha akışkan (kademeli ve geçişken) olduğunu gösteriyor. Örneğin araştırmanın ortaya koyduğuna göre en koyu deri renkleriyle ilişkilendirilen 3 gen, muhtemelen kendilerinden daha açık renkli derilere neden olan genlerden evrimleşerek var oldu. Bu durum, örneğin Sahra'da yaşayan çobanlar gibi insan türünün bilinen en koyu deri renklerine sahip bireylerinin bu koyu renkli derilerinin, evrimsel tarihin göreceli olarak daha yakın zamanlarında evrimleşmiş olduğunu gösteriyor. Tishkoff, şöyle diyor:

İnsanlar sadece açık renkli derilerin evrimleştiğini düşünüyordu. Ben, koyu renkli derilerin de evrimleşmeye devam ettiğini düşünüyorum.

The New York Times için yazan Carl Zimmer'ın söylediğine göre bu durum, deri renklerimizin evrimi ardında yatan hikayeye daha da fazla karmaşıklık ekliyor. Şöyle yazıyor:

Güney Hindistan'ın, Avustralya'nın ve Yeni Gine'nin siyah derili insanlarında bu koyu renkli deriler, sırf buralara göç eden daha açık tenli toplumlar üzerinde evrim koyu renkli derileri destekledi diye, bağımsız olarak evrimleşmedi. Dr. Tishkoff'un ekibinin gösterdiği üzere, bu koyu renk varyantlarını atalarından miras aldılar.

Araştırma ayrıca Avrupalılar'da ve Orta Doğulular'da bulunan ve açık renkli derilere neden olan SLC24A5 varyantının oldukça yeni zamanlarda, günümüzden yaklaşık 29.000 yıl önce evrimleştiğini gösterdi. Bu genetik çeşitlilik, sadece yakın geçmişte Dünya'ya bu kadar yayıldı. Öyle ki bu gen, Orta Doğu üzerinden Afrika'ya doğru geri yayılım bile gösteriyor. SLC24A5'in bir "Avrupalı geni" olduğuna inanılıyordu. Çünkü Batı Avrupalı popülasyonlardaki açık deri rengiyle yakından ilişkiliydi. Halbuki Tishkoff ve ekibinin yaptığı çalışma, bu genin günümüzden birkaç bin yıl önce Orta Doğu üzerinden Batı Afrika'ya giriş yaptığını gösteriyor. Bu tarih, koloni devletlerin başlamasından çok daha öncesine dayanıyor! Araştırma, bu genin günümüz Tanzanya ve Etiyopya gruplarında yaygın olduğunu, diğer toplumlarda ise daha seyrek bulunduğunu gösterdi.

Araştırmada incelenen bir diğer gen olan MC1R geni de ırkçılar arasında popüler olan bir gendir. Bu gen, Avrupa toplumlarında aşırı çeşitlidir; ancak Afrika toplumlarında aşırı benzerdir. En azından öyle olduğu düşünülüyordu. Ancak bunun hatalı olduğu gösterildi. Tishkoff şöyle anlatıyor:

Bu örüntüye bakan bazı genetikçiler, Afrika'da siyah derili olmanın aşırı güçlü seçilim baskısı altında olduğunu, dolayısıyla deri rengini değiştirecek her türlü varyantın hızla toplumdan elendiğini düşündüler. Bu doğru değil! Ama eğer ki sadece Batı toplumlarının deri renklerini inceleyen araştırmalara bakarsanız, bu sonuca varmanız kaçınılmaz. Halbuki Afrika-merkezli bir perspektiften bakıldığında, Afrika'da da çok fazla çeşitlilik var.

Araştırmada ele alınan bir diğer gen olan MFSD12'nin bundan birkaç sene öncesine kadar bir adı bile yoktu. Öyle ki bu genin, sadece vitiligo hastalığına neden olan bir gen olduğu düşünülüyordu. Halbuki Tishkoff'un meslektaşları, bu geni farelerde ve balıklarda susturdular ve genin asıl görevinin, deri renginin farklı tonlarını ayarlamak olduğunu gösterdiler. Gerçekten de bu gen, Doğu Afrika'nın aşırı siyah renkli derili bireylerinde yaygın olarak bulunur; ancak daha açık tenli San kabilesinde çok daha seyrektir. 

Irk Kavramı İşlevsizdir!

Bu araştırma, söz konusu genetik bilimi olduğunda, "ırk" gibi toplumsal kavramların herhangi bir işlevi olmadığı fikrini yeniden doğruluyor. Tishkoff şöyle diyor:

Birçok insanın ırklar ile ilişkilendireceği ilk özellik deri rengidir. Bu, gerçekten berbat bir sınıflandırıcıdır. Siyah deri rengi içerisinde bile çeşitlilik bulunmaktadır! Bu çalışmamız, biyolojik ırk kavramının geçersizliğini gerçekten ortaya koymaktadır. İnsan toplumları arasında, biyolojik işaretleyicilerle uyumlu keskin ve net sınırlar bulunmamaktadır.

Günümüzde ne yazık ki beyaz ırkçılar halen genetik çalışmaları çarpıtarak ve hatalı yorumlayarak kendilerinin ırklar ile ilgili fikirlerini desteklemek için kullanmaktadırlar. Bu araştırmada yer almayan, Michigan Üniversitesi'nden Jedidiah Carlson, yanlış yorumlanan genetik araştırmaları takip ediyor. Şöyle anlatıyor:

Günümüz Avrupalıları'nda, açık deri rengi gibi görsel olarak kolaylıkla ayırt edilebilir ve yaygın özelliklerin aynı zamanda ilk olarak Avrupa popülasyonlarında evrimleştiği düşünüldüğü için, beyaz ırkçılar bu özelliklerin üstün zekanın bir göstergesi olduğuna inanıyorlar. Halbuki SLC24A5 geninin evrimsel tarihi, bizlerin 'Avrupalı' olarak gördüğü özelliklerin Avrupalılar'a özgü olmadığını gösteriyor. İnsan toplumları, kendimizi bildiğimizden beri diğer insan toplumlarıyla çiftleşmekte ve karışmaktadır.

Ancak bu araştırmanın gösterdiği üzere, açık renge neden olan genler de başından beri insan evriminin bir parçasıdır. Tishkoff şöyle diyor:

Eğer ki bir şempanzeyi traşlayacak olursanız, açık deri rengine sahip olduğunu görürsünüz. Dolayısıyla bizim atalarımızın deri renkleri de kısmen açık renkli olabilir. Çok büyük ihtimalle ormanlardan savanalara doğru göç ettiğimizde vücutlarımızdaki kılları kaybettik. Bu nedenle daha koyu deri renkleri avantajlı olmaya başladı. İnsanlarda hem açık, hem koyu renkli derileri etkileyen genler, mutasyonlar etkisi altında sürekli evrimleşmeye devam etti. Öyle ki, bu evrim bundan sadece birkaç bin yıl önce de devam ediyordu.

Araştırmanın baş yazarlarından Carlson ise şöyle diyor:

Beyaz ırkçılar genellikle Afrikalılar'ın Avrupalılar'a nazaran maymunsu atalarımıza daha yakın oldukları düşüncesini yayarlar. Bu düşünce, tekrar tekrar gösterildiği üzere hatalıdır. Bulgularımızsa, bu iddiayı tam tersine çevirmektedir. En azından deri renklerini belirleyen genler söz konusu olduğunda, Avrupalılar, Afrikalılar'a nazaran büyük kuyruksuz maymunlara daha yakındırlar.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 2
  • İnanılmaz 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. Zimmer, et al. Genes For Skin Color Rebut Dated Notions Of Race, Researchers Say. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 10 Ekim 2018. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • N. G. Crawford, et al. (2018). Loci Associated With Skin Pigmentation Identified In African Populations. Science, sf: 17 Nov 2017: Vol. 358, Issue 6365, eaan8433. | Arşiv Bağlantısı
  • E. Yong. The Ancient Origins Of Both Light And Dark Skin. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
  • C. Barras. Gene Study Shows Human Skin Tone Has Varied For 900,000 Years. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • J. Daley. Genetic Study Shows Skin Color Is Only Skin Deep. (17 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: Smithsonian Mag | Arşiv Bağlantısı
  • K. U. Baillie. Penn-Led Study Identifies Genes Responsible For Diversity Of Human Skin Colors. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 28 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Penn Today | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2020 12:17:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5245

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Avcı
Renk
Atom
Işık Hızı
Acı
Fotosentez
Kuşlar
Nöron
Cinsel Seçilim
Obstetrik
Aşılar
Molekül
Koronavirüs
Mars
Skeptisizm
Kanser Tedavisi
Uzay
Farmakoloji
Alkol
Ay Ve Dünya
Mitler Ve Gerçekler
Bakteri
Lgbt
Tutarlılık
Güve
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Entelektüel olgunlaşma doğumda başlamalı ve yalnızca ölüm ile sonlanmalıdır.”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder