Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!

Deri Rengi Sanıldığı Kadar Ayrıştırıcı Değil!

Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor! National Geographic
8 dakika
30,062
  • Makroevrim
  • Dermatoloji

Uzun bir süredir, Homo sapiens türünün Afrika'da siyah derili olarak başladığı varsayılıyordu. Mantık da basitti: Bol miktarda melanin, insanları Güneş'in mor ötesi ışınlarından koruyordu. İnsanlar Afrika'dan çıkıp başka coğrafyalara göç ettikçe, yeni mutasyonlar daha açık renkli derileri mümkün kıldı. Bunun sebebi, düşük Güneş ışığı seviyelerinde D vitamini üretimini düzenleyebilmekti. Ancak Science dergisinde yayınlanan çalışma, insan deri rengi evriminin bundan çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Çalışmanın başında bulunan, Pennsylvania Üniversitesi'nden Sarah Tishkoff, şöyle diyor:

Sokaktan birilerine 'Irklar arasındaki ana farklar nelerdir?' diye sorduğunuzda deri renginden bahsedeceklerdir. Ancak bu, büyük bir hata! Yaptığımız çalışma, biyolojik ırk kavramını ortadan kaldırmaktadır.

Tishkoff liderliğindeki bir ekip ve onun doktora sonrası öğrencisi olan Nicholas Crawford, genetik ve etnik olarak çeşitli olan Tanzanya, Botswana ve Etiyopya gibi ülkelerden 2000'den fazla kişinin deri pigmentasyonunu ölçtü. Daha sonra, bunların 1600 civarının genomlarının 4 milyon farklı noktasını analiz ettiler. Böylece hangi varyasyonların (çeşitliliğin) deri rengi ile ilişkili olduğunu tespit etmeye çalıştılar.

Tüm Reklamları Kapat

Deri rengini etkileyen alellerin, 6 gen üzerinde yoğunlaştığını buldular: SLC24A5, MFSD12, DDB1, TMEM138, OCA2 ve HERC2. Bu genlerdeki mutasyonlar, araştırmanın yürütüldüğü 3 ülkedeki deri rengi farklarının %29'undan tek başına sorumluydu. Yani bu genlerdeki değişimler, tüm deri rengi farklılıklarının %29'unu tek başına açıklayabiliyordu. Bu, böylesi bir genetik araştırma için gerçekten büyük bir orandır.

Bunu anlayabilmeniz için şu örneği verebiliriz: Nature Genetics dergisinde yayınlanan ve çok daha fazla sayıda insanın boy uzunluğunu inceleyen çok daha büyük bir araştırma, boyla ilişkili olduğunu tespit ettikleri genlerin, toplumlardaki boy uzunluğunun sadece %16'sını temsil ettiğini ortaya koyabilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu gen bölgelerinin her biri, hem daha açık renkte, hem de daha koyu renkte derilerle ilişkili varyantlara (çeşitlere) sahipti. Dolayısıyla hiçbir gen tek başına şu veya bu renkteki deriyle ilişkili değildi.

Deri Renginin Oluşumu

İnsanlarda renk oluşumu diğer memelilerdeki gibidir. İnsan derisinin hücrelerinde pigment molekülleri ile dolu "melanozom" adlı torbalar vardır. Pigment ne kadar fazla olursa deriyi o kadar koyu yapmaktadır. Deri rengi aynı zamanda pigmentlerin türüne göre de değişmektedir: Melanozomlar, kahverengi-siyah karışımı olan "eumelanin" ile sarı-kırmızı karışımı olan "pheomelanin" içerir.

Bilim insanları pigment üreten genleri bulmak için ataları Avrupalı olan insanları incelemeye başladılar ve SLC24A5 adlı bir genin mutasyon geçirerek hücrelerin daha az pigment yapıp daha açık bir renge neden olduğunu buldular. Gelin görün ki neredeyse tüm Avrupalılar bu varyanta sahipti! Pennsylvania Üniversitesinde doktora sonrasında araştırmacı ve bu yeni araştırmanın yazarlarından biri olan Nicholas G. Crawford şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Avrupa kökenli insanların neden açık tenli oldukları hakkında çok şey biliyorduk ancak insanların neden koyu tenli oldukları hakkında fazla bilgimiz yoktu.

Keşfi yapılanlar arasında MFSD12 varyantı vücuttaki işlevinin bilinmemesi bakımından özellikle dikkat çekiciydi. Araştırmacılar bu genin işlevini araştırmak için kırmızımsı laboratuvar farelerinde bulunan geni değiştirdi. Koyu tenli Afrikalılarda bulunan bu varyantı farelere vererek onların rengini grileştirdi. Sonuç olarak MFSD12, kahverengi-siyah eumelanin üretimini etkileyerek daha koyu bir deri rengi üretebiliyordu.

Açık Renk Genleri Atalarımızda Zaten Bulunuyordu!

Araştırmanın asıl şaşırtıcı bulgusu ise şu: Daha açık renkte derilerle ilişkilendirilen 7 farklı varyant, günümüzden en az 270.000 yıl önce, 4 farklı varyant ise günümüzden en az 900.000 yıl önce evrimleşmişti! Türümüz Homo sapiens'in günümüzden 200.000 ila 300.000 yıl önce evrimleştiği düşünülecek olursa... Bu demek oluyor ki bize açık renk derileri veren genler, zaten atalarımızda halihazırda bulunuyordu! Öyle ki, Homo sapiens'e evrimleşecek olan Homo heidelbergensis ve Homo erectus gibi atasal türlerde bile bu gen varyantları muhtemelen zaten bulunuyordu!

Neandertaller, yaklaşık 600.000 yıl önce, Avrupa ve Doğu Asya'ya yayılmak üzere atalarımızdan ayrıldı. Yaklaşık 40.000 yıl önce nesilleri tükenmiş olsa da DNA'larının bir kısmı devam etti. Dr. Tishkoff ve arkadaşlarının bulgularına göre Neandertaller, deri rengini belirleyen aynı varyant kombinasyonunu miras almıştı. Buna göre, bazı Neandertal grupları açık, bazıları koyu tenli olabilirdi.

Deri Rengi, Irkçılık İçin Boş Bir Bahane...

Bu araştırma, açık ve koyu renk deri rengine neden olan genlerin sanılandan çok daha akışkan (kademeli ve geçişken) olduğunu gösteriyor. Örneğin araştırmanın ortaya koyduğuna göre en koyu deri renkleriyle ilişkilendirilen 3 gen, muhtemelen kendilerinden daha açık renkli derilere neden olan genlerden evrimleşerek var oldu. Bu durum, örneğin Sahra'da yaşayan çobanlar gibi insan türünün bilinen en koyu deri renklerine sahip bireylerinin bu koyu renkli derilerinin, evrimsel tarihin göreceli olarak daha yakın zamanlarında evrimleşmiş olduğunu gösteriyor. Tishkoff, şöyle diyor:

İnsanlar sadece açık renkli derilerin evrimleştiğini düşünüyordu. Ben, koyu renkli derilerin de evrimleşmeye devam ettiğini düşünüyorum.

The New York Times için yazan Carl Zimmer'ın söylediğine göre bu durum, deri renklerimizin evrimi ardında yatan hikayeye daha da fazla karmaşıklık ekliyor. Şöyle yazıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Güney Hindistan'ın, Avustralya'nın ve Yeni Gine'nin siyah derili insanlarında bu koyu renkli deriler, sırf buralara göç eden daha açık tenli toplumlar üzerinde evrim koyu renkli derileri destekledi diye, bağımsız olarak evrimleşmedi. Dr. Tishkoff'un ekibinin gösterdiği üzere, bu koyu renk varyantlarını atalarından miras aldılar.

Araştırma ayrıca Avrupalılar'da ve Orta Doğulular'da bulunan ve açık renkli derilere neden olan SLC24A5 varyantının oldukça yeni zamanlarda, günümüzden yaklaşık 29.000 yıl önce evrimleştiğini gösterdi. Bu genetik çeşitlilik, sadece yakın geçmişte Dünya'ya bu kadar yayıldı. Öyle ki bu gen, Orta Doğu üzerinden Afrika'ya doğru geri yayılım bile gösteriyor. SLC24A5'in bir "Avrupalı geni" olduğuna inanılıyordu. Çünkü Batı Avrupalı popülasyonlardaki açık deri rengiyle yakından ilişkiliydi. Halbuki Tishkoff ve ekibinin yaptığı çalışma, bu genin günümüzden birkaç bin yıl önce Orta Doğu üzerinden Batı Afrika'ya giriş yaptığını gösteriyor. Bu tarih, koloni devletlerin başlamasından çok daha öncesine dayanıyor! Araştırma, bu genin günümüz Tanzanya ve Etiyopya gruplarında yaygın olduğunu, diğer toplumlarda ise daha seyrek bulunduğunu gösterdi.

Araştırmada incelenen bir diğer gen olan MC1R geni de ırkçılar arasında popüler olan bir gendir. Bu gen, Avrupa toplumlarında aşırı çeşitlidir; ancak Afrika toplumlarında aşırı benzerdir. En azından öyle olduğu düşünülüyordu. Ancak bunun hatalı olduğu gösterildi. Tishkoff şöyle anlatıyor:

Bu örüntüye bakan bazı genetikçiler, Afrika'da siyah derili olmanın aşırı güçlü seçilim baskısı altında olduğunu, dolayısıyla deri rengini değiştirecek her türlü varyantın hızla toplumdan elendiğini düşündüler. Bu doğru değil! Ama eğer ki sadece Batı toplumlarının deri renklerini inceleyen araştırmalara bakarsanız, bu sonuca varmanız kaçınılmaz. Halbuki Afrika-merkezli bir perspektiften bakıldığında, Afrika'da da çok fazla çeşitlilik var.

Araştırmada ele alınan bir diğer gen olan MFSD12'nin bundan birkaç sene öncesine kadar bir adı bile yoktu. Öyle ki bu genin, sadece vitiligo hastalığına neden olan bir gen olduğu düşünülüyordu. Halbuki Tishkoff'un meslektaşları, bu geni farelerde ve balıklarda susturdular ve genin asıl görevinin, deri renginin farklı tonlarını ayarlamak olduğunu gösterdiler. Gerçekten de bu gen, Doğu Afrika'nın aşırı siyah renkli derili bireylerinde yaygın olarak bulunur; ancak daha açık tenli San kabilesinde çok daha seyrektir. 

Irk Kavramı İşlevsizdir!

Bu araştırma, söz konusu genetik bilimi olduğunda, "ırk" gibi toplumsal kavramların herhangi bir işlevi olmadığı fikrini yeniden doğruluyor. Tishkoff şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Birçok insanın ırklar ile ilişkilendireceği ilk özellik deri rengidir. Bu, gerçekten berbat bir sınıflandırıcıdır. Siyah deri rengi içerisinde bile çeşitlilik bulunmaktadır! Bu çalışmamız, biyolojik ırk kavramının geçersizliğini gerçekten ortaya koymaktadır. İnsan toplumları arasında, biyolojik işaretleyicilerle uyumlu keskin ve net sınırlar bulunmamaktadır.

Günümüzde ne yazık ki beyaz ırkçılar halen genetik çalışmaları çarpıtarak ve hatalı yorumlayarak kendilerinin ırklar ile ilgili fikirlerini desteklemek için kullanmaktadırlar. Bu araştırmada yer almayan, Michigan Üniversitesi'nden Jedidiah Carlson, yanlış yorumlanan genetik araştırmaları takip ediyor. Şöyle anlatıyor:

Günümüz Avrupalıları'nda, açık deri rengi gibi görsel olarak kolaylıkla ayırt edilebilir ve yaygın özelliklerin aynı zamanda ilk olarak Avrupa popülasyonlarında evrimleştiği düşünüldüğü için, beyaz ırkçılar bu özelliklerin üstün zekanın bir göstergesi olduğuna inanıyorlar. Halbuki SLC24A5 geninin evrimsel tarihi, bizlerin 'Avrupalı' olarak gördüğü özelliklerin Avrupalılar'a özgü olmadığını gösteriyor. İnsan toplumları, kendimizi bildiğimizden beri diğer insan toplumlarıyla çiftleşmekte ve karışmaktadır.

Ancak bu araştırmanın gösterdiği üzere, açık renge neden olan genler de başından beri insan evriminin bir parçasıdır. Tishkoff şöyle diyor:

Eğer ki bir şempanzeyi traşlayacak olursanız, açık deri rengine sahip olduğunu görürsünüz. Dolayısıyla bizim atalarımızın deri renkleri de kısmen açık renkli olabilir. Çok büyük ihtimalle ormanlardan savanalara doğru göç ettiğimizde vücutlarımızdaki kılları kaybettik. Bu nedenle daha koyu deri renkleri avantajlı olmaya başladı. İnsanlarda hem açık, hem koyu renkli derileri etkileyen genler, mutasyonlar etkisi altında sürekli evrimleşmeye devam etti. Öyle ki, bu evrim bundan sadece birkaç bin yıl önce de devam ediyordu.

Araştırmanın baş yazarlarından Carlson ise şöyle diyor:

Beyaz ırkçılar genellikle Afrikalılar'ın Avrupalılar'a nazaran maymunsu atalarımıza daha yakın oldukları düşüncesini yayarlar. Bu düşünce, tekrar tekrar gösterildiği üzere hatalıdır. Bulgularımızsa, bu iddiayı tam tersine çevirmektedir. En azından deri renklerini belirleyen genler söz konusu olduğunda, Avrupalılar, Afrikalılar'a nazaran büyük kuyruksuz maymunlara daha yakındırlar.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Bilim Budur! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 4
  • Güldürdü 3
  • İnanılmaz 3
  • İğrenç! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. Zimmer, et al. Genes For Skin Color Rebut Dated Notions Of Race, Researchers Say. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 10 Ekim 2018. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • N. G. Crawford, et al. (2018). Loci Associated With Skin Pigmentation Identified In African Populations. Science, sf: 17 Nov 2017: Vol. 358, Issue 6365, eaan8433. | Arşiv Bağlantısı
  • E. Yong. The Ancient Origins Of Both Light And Dark Skin. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
  • C. Barras. Gene Study Shows Human Skin Tone Has Varied For 900,000 Years. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • J. Daley. Genetic Study Shows Skin Color Is Only Skin Deep. (17 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 18 Mart 2019. Alındığı Yer: Smithsonian Mag | Arşiv Bağlantısı
  • K. U. Baillie. Penn-Led Study Identifies Genes Responsible For Diversity Of Human Skin Colors. (12 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 28 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Penn Today | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2022 12:53:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5245

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
İfade
Fotosentez
Besin Değeri
Yüzey
Nobel Ödülü
Modern
Sahte
Egzersiz
İngiltere
Pandemi
Yıl
Dağılım
Biyolojik Antropoloji
Kamuflaj
Kadın
Yeşil
Hastalık Kataloğu
Nötron
Doğa
Maskeler
Kadın Doğum
Bilim
Öne Çıkan
Şempanze
Hayatta Kalma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!. (25 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5245
Bakırcı, Ç. M., Çetin Sever, . (2017, October 25). Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2022. from https://evrimagaci.org/s/5245
Ç. M. Bakırcı, et al. “Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Oct. 2017, https://evrimagaci.org/s/5245.
Bakırcı, Çağrı Mert. Çetin Sever, . “Antik Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 25, 2017. https://evrimagaci.org/s/5245.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.