Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?

Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?
5 dakika
26,967
Tüm Reklamları Kapat

Diller de canlılar gibi evrimleşirler. Hatta tıpkı canlılarda olduğu gibi, dillerde de taksonomik gruplandırmalar yapılabilir. Bazı diller diğerleriyle daha yakın kuzendir, bazı diğerleriyle çok daha uzak bir ortak atayı paylaşırlar, dolayısıyla uzak akrabadırlar. Bazı diller evrimsel süreçte elenerek yok olmuşlardır; bazı diğerleri ise günümüze kadar birçok alt türe ve yeni türe (yeni dillere) evrimleşerek varlığını korumuştur. Hatta tıpkı biyolojik evrimde gördüğümüz gibi, dil evriminde de birden fazla noktada bağımsız olarak benzer "özellikler" evrimleşebilmiştir (bkz: yakınsak evrim). Her nasıl olursa olsun, ortak bir atadan yola çıkan diller, onlarca aileye ve yüzlerce türe ayrılarak bugüne kadar gelmişlerdir. Bazı görüşlere göre dillerin tek bir ortak atası yoktur ve dil, birden fazla noktada evrimleşmiştir. Bu tartışma bile, bugünlerde büyük oranda sonuca bağlanmış olsa da, "İnsan sadece Afrika'da mı evrimleşti, yoksa birden fazla noktada mı evrimleşti?" tartışmasını andırmaktadır!

Günümüzde diller evrimleşmeyi sürdürmektedir. Örneğin bundan 30 sene kadar kısa bir önceki Türkçe ile bugünkü Türkçe arasında bariz bir şekilde görülebilir farklar bulunmaktadır (bunu görmenin en güzel yolu, eski gazeteleri okumaktır, iki örneği buradan ve buradan görülebilir). İşte Amerikan İngilizcesi ile İngiliz İngilizcesi de bu şekilde birbirinden ayrılarak evrimleşmiştir. Ancak birçok kişinin sandığının aksine, muhtemelen bu iki İngilizcenin atası, İngiliz İngilizcesine daha yakın değildi!

Tüm Reklamları Kapat

1776 senesinde, ister Amerika'nın bağımsızlığı için yemin eden tarafta olun, ister Kral 3. George önünde diz çöken tarafta olun, ağzınızdan çıkacak sözler birbiriyle tıpatıp aynı aksana sahip olacaktı. O zamanlarda Amerikan ve İngiliz aksanları henüz ayrışmamıştı (bunu evrimdeki "türleşme" olayına benzetebiliriz). Ancak bu konuda genel kanının aksine, Amerika'nın bağımsızlığını ilan ettiği zamanlarda İngilizler'in kırmızı paltolu askerleri ile Amerika'nın özgürlük savaşçıları, İngilizler'in ağır ve şaşaalı aksanını konuşmuyorlardı! Tam tersine bu atasal aksan, bugünkü Amerikan aksanına daha yakındı!

Sanılanın aksine Amerikan aksanı, İngiliz aksanından ayrılarak evrimleşmedi. İngiliz aksanı, son 2 asır boyunca Amerikan aksanına daha yakın olan "atasal aksan"dan ayrılarak çok ciddi bir evrimsel süreçten geçti. Buna karşılık Amerikan aksanı, atasının özelliklerini büyük oranda korudu ve pek fazla değişmeden bugüne kadar geldi.

Tüm Reklamları Kapat

İster İngiliz Adaları'nda olsun, ister Amerikan kolonilerinde olsun, geleneksel İngilizce büyük oranda "rotik" idi. Rotik aksana sahip olanlar, "hard" (sert) ya da "winter" (kış) gibi sözcüklerdeki "R" harfini net bir şekilde söylerken, "rotik olmayan" aksana sahip olanlar bu harfleri es geçerler. Ancak günümüzde, İngiltere'deki aksanın büyük bir kısmı rotik olmayan aksandır. Yani bugünkü Amerikalılar büyük oranda "hağrd wintağr" derken, İngilizler "hağd winta" şeklinde söylerler. Benzer şekilde Amerikalılar "water" (su) sözcüğüyü "voadır" şeklinde söylerken, İngilizler daha ziyade "vo-a" şeklinde ifade ederler. Tüm bunlar fonoloji dahilinde özel ifadelere ve belirteçlere/işaretlere sahiptir (bununla ilgili bilgiye yazımızın "Not" kısmında ulaşabilirsiniz); ancak burada daha kolay anlaşılabilir şekilde örneklendirmek istedik. 

Amerikan Devrimi sırasında güney İngiltere'de bulunan Londra ve çevresindeki üst sınıftan olan insanlarda rotik olmayan aksan yaygınlaşmaya başladı. "İngiliz Dilinin Cambridge Tarihi" başlıklı kitabın yazarı John Algeo'ya göre bu dil evrimindeki farklılaşma, Endüstri Devrimi sırasında insanların "bayağı halk"tan ayrı gözükmek için giriştikleri çabaların sonucunda oluştu. Rotik olmayan aksanda konuşmak, üst sınıfın bir göstergesi haline geldi. Algeo şöyle yazıyor:

Londra ağzı bu konuda ortepistler (telaffuz uzmanları) ve hitabet ustaları gibi özelleşmiş insanların simgesi haline geldi. Telaffuz uzmanları, kelimelerin söylenişini düzeltme kararı aldılar. Bunun için sözlükler hazırladılar ve hatta çok pahalı olan özel konuşma dersleri verdiler. Böylece üst tabakadan olan halka nasıl konuşmaları gerektiğini öğrettiler.

Dilin bu uzmanlar tarafından özelleştirilmiş hali bir süre sonra standart hale geldi. Buna, resmi olarak "Edinilmiş Söyleme Biçimi" adı veriliyor. Bu, kısa sürede tüm Britanya'da yayıldı. Ancak Kuzey İngiltere'de ve özellikle İskoçya'da yaşayan insanlar, kendilerine has rotik aksanı korudular.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Birçok Amerikan aksanı da rotik olarak kaldı; ancak bazı istisnalar var: New York ve Boston bölgeleri, rotik olmayacak şekilde evrimleşti. Algeo'ya göre, Devrim Savaşı'ndan sonra "İngiliz elitlerinin güçlü etkisi altında kalan şehirlerde" bu şekilde bir dil evrimi yaşandı.

Not: Yazımızın önceki bir versiyonunda Amerikan İngilizcesindeki "r" okunuşunu Türkçedeki "r"ye benzetmemizden ötürü bir yanlış anlaşılma olmuştu. Bunu yeni versiyonda düzelttik; ancak yine de okurlarımızdan Sn. Özlem Şentürk'ün konuyla ilgili hoş açıklamasını buraya eklemek istiyoruz: 

Fonoloji dilbilimin bir alt dalıdır ve ben de buna göre açıklama yapacağım. Türkçedeki ''r'' sesi manner of articulation'a (yani sessiz harflerin (consonants) üretilişlerindeki akciğerden itibaren ses borusu ve ağız boyunca uğradıkları değişikliklere göre sınıflandırılışı) göre flap/tap olarak adlandırılır ve IPA (International Phonetic Alphabet) sembolü /ɾ/ dir. Oysa English 'r' sesi manner of arcitulation'a göre alveolar central approximant sestir (Türkçeye çevirecek olursak orta yarıünlü diş ünsüzü) ve IPA sembolü /ɹ/ dir. Buna göre İngilizcedeki ''r'' sesi ile Türkçedeki ''r'' sesi birbirinin aynı değildir. Flap /ɾ/ ayrıca Amerikan İngilizcesinde de bulunur; fakat sadece bir kelimenin ortasında aynı sessizlerin olduğu durumda 'latter' veya 'ladder' kelimesindeki gibi. Yani Türkçedeki 'r' sesi ile İngilizcedeki 'r' sesinin aynı olabileceği tek yer budur. 

Şimdi gelelim işin biraz karışık gelebilecek yerine: Türkçe /ɾ/ sesi bir kelimede bulunduğu yere göre de farklı üretilir, misal kelime başındaysa 'voiced fricated alveolar flap' (sesli sürtüşmeli titrek dişünsüzü) olarak adlandırılır, örneğin resim, rahat, rende vs. Kelime sonunda bulunan flap /ɾ/ ise voiceless fricated alveolar flap'tir, ilkinin sessiz olanıdır: bir, dar, ber vs. Bir de kelime ortasında olan flap vardır: ara, sıra, kere gibi. Bunu daha önce açıklamıştım zaten. Türkçede bile birbirinin allophone'u üç 'r' sesi varken Amerikalılarla aynı 'r' sesine sahip olduğumuz söylenemez.Yani Amerikalılar hard winter kelimelerini Türkler gibi okumaz. Çünkü Amerikalıların 'r' sesinin çıkış ve üretiliş biçimi ile Türklerin 'r' sesinin çıkış ve üretiliş biçimi birbirinden farklıdır. Biraz karışık gelebilir bu açıklama, lakin elimden geldiğince basite indirgemeye çalıştım.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
19
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 29
  • İnanılmaz 8
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 08:11:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2775

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
N. Wolchover, et al. Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?. (5 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2775
Wolchover, N., Bakırcı, Ç. M. (2014, October 05). Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2775
N. Wolchover, et al. “Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Oct. 2014, https://evrimagaci.org/s/2775.
Wolchover, Natalie. Bakırcı, Çağrı Mert. “Amerikalılar ve İngilizlerin Aksanları Neden Farklıdır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 05, 2014. https://evrimagaci.org/s/2775.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close