Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?

Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir? Trends in Parasitology
6 dakika
2,366
  • Tıp
  • Protozooloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Amoebiasis
  • Türkçe Adı Amebiyazis
  • İngilizce Adı Amebiasis
  • Latince Adı Amoebiasis
  • NIH
  • Diğer İsimleri Amipli Dizanteri

Amebiyazis ya da bilinen adıyla amipli dizanteri, tek hücreli parazitik bir amip türünün sebep olduğu bir bağırsak enfeksiyonudur. Parazitik olduğu gibi doğada serbest olarak da yaşayabilen Entamoeba histolytica adlı amip türünün neden olduğu bu hastalık, asemptomatik olabildiği gibi şiddetli amebik kolit ve hatta ekstraintestinal amebiyazis gibi çeşitli patolojik olgularda karşımıza çıkar. Bu amip türü her yıl dünyada beş yüz milyon insana bulaşmakta, elli milyon insanda hastalığa sebep olmakta ve yüz bin insanın ölümünden sorumlu tutulmaktadır [1].

Hastalığın etkeni Entamoeba histolytica’nın yaşam döngüsünde diğer Entamoeba türlerinde olduğu gibi iki adet evre vardır; Kist ve trofozoit evreleri. Amip, insan veya diğer memelilerin intestinal (bağırsak) sisteminde ve doğada trofozoit yani aktif beslenebilen ve bölünerek çoğalabilen evresinde yaşamaktadır. Patojen olan hali de trofozoit formudur.

Tüm Reklamları Kapat

Parazitin yaşam döngüsü, insanların (nadir de olsa kedi köpek gibi diğer memelilerin) kalın bağırsağında bahsettiğimiz trofozoit formunda başlar. Amip, burada proteolitik ve doku parçalayıcı olarak etki gösterir. Besin ihtiyacını bağırsak epitel hücrelerini yiyerek karşılar (amiplerde yemenin karşılığı fagosite etmektir). Yeterince beslenip büyüyen amipler ikiye bölünerek (İng: "binary fission") çoğalır ve parçalardan birisi kist formuna dönüşür. Parazitin çevreye yayıldığı ve yeni bulaş sebebi olduğu formu ise bu kist formudur.

Kistler, konağın dışkısı ile dış ortama atılır ve burada çevre şartlarına günlerce dayanabilir. İçerisinde kist bulunduran dışkı içme sularını, tarla bahçede yetiştirilen meyve sebzeleri kontamine ederse veya direkt olarak el-ağız ile fiziksel temasta bulunursa, enfeksiyon kistlerin yutulması ile yayılmış olur. Konağın ince bağırsaklarına gelen kistler burada ekskiste olarak kist formundan trofozoit formuna dönüşürler. Buradan da kalın bağırsaklara geçen trofozoitler enfeksiyonun döngüsünü sağlamış olur. Bazı durumlarda amip, konağın bağırsak epitellerinde açtığı portantrelerden kan dolaşımına geçebilmekte ve karaciğere giderek karaciğer apselerine sebep olabilmektedir. Ekstraintestinal amebiyazis adı verilen bu durum amipli dizanteri ile aynı semptomları göstermeyeceğinden teşhisi de zorlaşmaktadır.[2]

Tüm Reklamları Kapat

Parazitin histopatolojik etkileri spesifik değildir. Kalın bağırsaklarda oluşturduğu histolojik hasarlar genelde ülserler, mukozal kalınlaşma, mukozal ödem ve nadir de olsa matara şekilli ülserler (İng: "flask-shaped ulcer") olarak görülür.[3]

Belirti ve Semptomlar

Entamoeba ile enfekte insanların yaklaşık %10 ila %20 kadarı semptom göstermektedir.[4] Kalanı ise asemptomatik olarak taşıyıcı görevi görmektedir. Hastalıkta görülen başlıca semptomlar şunlardır:

  • Gevşek kıvamlı dışkılama veya ishal,
  • Karın ağrısı ve krampları,
  • Yoğun enfeksiyonlarda dışkıda sindirilmemiş kan görülmesi,
  • Belli belirsiz ateş.

Enfeksiyon, ekstraintestinal olarak karaciğerde şekillenirse semptomlar da karaciğer hasarına spesifik olarak görülecektir. Bunun yanında çok nadir de olsa parazitin akciğerlere ve beyin dokusunda ulaştığı da görülmüştür.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Teşhis Yöntemleri

E. histolytica'nın teşhisi zorlayıcı olabilmektedir. Dışkı yoluyla bulaşan bu parazitin en kolay ve hızlı teşhis yöntemi direkt veya indirekt dışkı mikroskopisidir. Ancak semptomlar kısmında bahsettiğimiz gibi enfekte insanların yaklaşık %10'luk kısmı semptom göstermekte ve bu %10'luk kesimin yalnızca %30'luk kısmının direkt dışkı örneklerinde parazite rastlanmaktadır[5]. Dışkısında parazitin kistlerini çevreye yayan kişilerin bile her dışkılamalarında kist bulunmayabilmektedir. Bunun için şüpheli bireylerin birkaç günlük dışkı örnekleri incelenmektedir.

Daha kesin tanı yöntemleri ise moleküler tanı yöntemleridir. Bunların başında ELISA (İng: "Enzym Linked Immunosorbent Assay") ve PCR (İng: "Polymerase Chain Reaction") gelmektedir. Moleküler tanı yöntemlerinin amebiyazis tanısında kullanılmaları gerekmesinin bir diğer önemli sebebi ise E. histolytica'nın ona çok benzeyen yakın bir akrabası olmasıdır: Entamoeba dispar. Mikroskobik görüntülerde neredeyse birebir aynı görünen bu iki türü ayırt etmek çok zordur. E. dispar türü, insanların bağırsaklarında doğal olarak yaşayabilir ve hiçbir zaman hastalık yapmaz. Bu yüzden bu iki türün ayrımının yapılması çok önemlidir. Moleküler testlerden E. dispar sonucunun çıkması, kişide dizanteri veya kolit gibi hastalıklara sebep olan başka bir etken olduğu anlamına gelmektedir.

Dışkı örneğinin natif mikroskopisinde Entamoeba sp. kisti.
Dışkı örneğinin natif mikroskopisinde Entamoeba sp. kisti.
Kaan Yiğit Emer

İnsan bağırsaklarında bulunabilen bir diğer Entamoeba türü de Entamoeba moshkovskii türüdür. Bu tür de yapılan moleküler çalışmalarda rapor edilmektedir; ancak patojenitesi tam olarak belirlenememiştir.

Bağırsaklardan alınan sürüntü veya dışkı örneklerinden ve karaciğer biyopsi örneklerinden E. histolytica için kültürler de yapılabilmektedir. Ancak kültür muayenelerini başarı oranı çok yüksek değildir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Parazitin tedavisinde kullanılan ilaçlar bağırsak mukozasını geçip geçmemesine göre değişmektedir. Eğer bağırsak mukozasını geçip epitel hücreleri ile beslenmeye başlamışsa yani hasta birey semptom gösteriyorsa Metronidazol adı verilen bir antibiyotik etkili olacaktır. Ancak parazit bağırsak lümeninde serbest halde yaşıyor ve asemptomatik seyrediyorsa Paromomisin ve Diloxanide furoate etken maddeli ilaçların peş peşe kullanımı gerekmektedir. Bu iki ilaç sayesinde bağırsaktaki kist halinde bulunan amipler de etkisiz hale gelecek ve enfekte bireyin taşıyıcılığı da engellenmiş olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Müddet Tahminleri (Prognoz)

E. histolytica konağa oral yolla giriş yaptıktan sonra bir inkubasyon sürecine girer. Bu süre 2 ila 4 hafta arasında değişmekle birlikte konağın immun sistemine, bağırsakların doğal mikrobiyatasına ve alınan kist sayısına bağlı olarak birkaç gün ila birkaç ay dolaylarında değişmektedir.

Hastalığın prognozu yine inkubasyon süresinin bağlı olduğu faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Çok fazla sayıda kist ile enfekte olmuş bireyler daha şiddetli semptomlar gösterebilir. Dünyada her sene yüz bin dolaylarında ölümden sorumlu olan bu parazit genel olarak pediatrik ve geriatrik hastalarda ölüme sebep olmaktadır. Bağışıklık sistemi güçlü yetişkinlerde neredeyse tamamen asemptomatik ya da hafif şiddetle ilerlemektedir. Ancak bu yüksek ölüm oranları (mortalite) yüksek bulaş yeteneği (morbidite) ile ilişkilidir. Risk grubu içerisinde hamileler, yeni doğum yapmış kadınlar, yeni doğan bebekler, immun sistemi baskılanmış olanlar ve kanser benzeri immunsupresif hastalıklara sahip olanlar bulunmaktadır.

Parazitin ekstraintestinal yerleşimlerinde ise mortalite oranı daha fazladır. Özellikle akciğer ve perikart yerleşimlerinde mortalite %20'lere kadar çıkabilmektedir. Komplikasyonsuz ve bir diğer hastalığın etkisi altında olmayan hastalarda zamanında tedaviden sonra mortalitenin ancak %1 civarında seyrettiği görülmektedir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Dünya genelinde amebiyazisin görülme oranı gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde oldukça fazladır. Bu parazitin yayılma ve bulaşmada en önemli kaynağı kontamine olmuş sular ve tarım ürünleridir. Bu nedenle gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkelere yapılan seyahatlerde hastalığa yakalanma riski oldukça fazladır.

Tüm Reklamları Kapat

Bulaş yollarından bir diğeri de direkt anal-rektal temaslardır. Bu bağlamda hastanede yapılan rektal muayene, kolonoskopi gibi yöntemler bulaşta risk teşkil etmektedir. Nadir de olsa anal-oral seks kaynaklı bulaşlar olduğu raporlanmıştır.[6]

Önlem Yöntemleri

Amebiyazisin önlenmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus diğer birçok hastalıkta olduğu gibi hijyendir. Kontamine olmuş sular ve yiyecekler E. histolytica'nın en sevdiği bulaş kaynaklarıdır. Özellikle organik sebze meyvelerin yenmeden önce düzgün bir şekilde yıkanması gerekmektedir. Endemik denebilecek bölgelerde yaşıyorsanız doğal su kaynaklarından su içmemek, mümkünse ev ve iş yerlerinde su arıtıcıları kullanmak veya çeşme suyu tüketmemek gerekmektedir. Endemik bölgelere yapılacak seyahatlerde ise mümkün olduğunda şişelenmiş su tüketilmelidir. Sokak yiyecekleri de önemli bir bulaş kaynağı olabileceğinden herhangi bir sokak yiyeceğini çiğ tüketmemeye özen gösterilmelidir. Entamoeba kistlerinin dış ortam şartlarına oldukça dayanıklı olabileceği unutulmamalıdır.

Etimoloji

"Amebiyazis" adı amiplerin sebep olduğu enfeksiyon/hastalık anlamına gelmektedir. Halk arasında daha çok amipli dizanteri olarak bilinmektedir. Dizanteri, çoğu zaman kanlı ishal ve kalın bağırsak tahribatı ile seyreden; karın ağrısı, mide krampları, kusma ve ateş ile karakterize bir gastrointestinal sistem hastalığıdır. Dizanteriye genellikle bakteriler sebep olurken Entamoeba histolytica'nın sebep olduğu dizanteri çeşidine amipli dizanteri denmektedir.

Halk arasında kullanılmamasına rağmen bazı bilimsel kaynaklarda cins adına ithafen entamoebiasis adı da kullanılmaktadır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İğrenç! 2
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/02/2023 22:00:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13323

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Beslenme Davranışları
Yok Oluş
Kuş
Hormon
Makroevrim
Genetik Mühendisliği
Doğa Gözlemleri
Eşey
Antikor
Biyocoğrafya
Doğa Yasası
Böcek Bilimi
Hız
Vejetaryen
Bilim İnsanı
Besin
Köpekgil
Kozmoloji
Radyasyon
Komplo
Kromozom
Bakteri
Robot
Enerji
Epidemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
K. Y. Emer, et al. Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?. (15 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 2 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13323
Emer, K. Y., Bakırcı, Ç. M. (2022, November 15). Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 02, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13323
K. Y. Emer, et al. “Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13323.
Emer, Kaan Yiğit. Bakırcı, Çağrı Mert. “Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir? Entamoeba histolytica Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 15, 2022. https://evrimagaci.org/s/13323.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.