Reklamı Kapat

Alzheimer Amiloid-Beta Plaklarını Çözen Nanopartiküller Geliştirildi!

Alzheimer Amiloid-Beta Plaklarını Çözen Nanopartiküller Geliştirildi! National Institute on Aging
Yazar Biophysical Society Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
4 dakika
1,484 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Çağın en yaygın nörodejeneretif hastalıklarından biri olan Alzheimer hastalığı; birçok hücresel, moleküler ve genetik faktöre bağlı olarak veya hâli hazırda var olan bir nörolojik bozukluğun tetiklemesiyle ortaya çıkar. Yaşla birlikte insan beyni küçülmeye (atrofi) uğrasa da, Alzheimer ve diğer demans türleri gibi nörodejeneretif hastalıklarla birlikte gelen ciddi nöron kaybı sonucu beyin atrofisi daha belirgin görünür ve oluşturduğu etkiler daha yoğundur.

Geçmişte yapılan farmakolojik çalışmalarda Alzheimer gibi hastalıkların tedavisi tam olarak anlaşılamasa bile, bilim ve teknolojinin gelişmesiyle bu tip nörodejeneretif hastalıkların tedavi yolları yavaş yavaş aydınlanıyor. Kaliforniya Üniversitesi'nden bilim insanları, Alzheimer hastalığının tedavisinde ümit vadeden çalışmalarını yayımladılar. Bu çalışmalarında, nöronlar arası biriken amiloid-beta plaklarını çözen kase şeklinde bir nanopartikülü (İng: "nanobowl") tanıttılar. Bu nanopartikülle birlikte Alzheimer hastalığının tedavisi mümkün olabilir mi?

Alzheimer Patolojisi

Alzheimer hastalığında gelişen patofizyolojik süreçlerinde, ilk aşamada nöronların işlevlerini yitirmesi ve birbirleriyle iletişimlerinin kopması, ardından da uzun vadede nöronların canlılıklarını yitirmesi söz konusudur. Hastalığın başlangıç aşamasında özellikle beyinde bellek işlevi gören hipokampus bölgesi etkilenir ve zaman geçtikçe serebral korteksteki diğer bölgelerde nöron kaybıyla Alzheimer hastalığının tipik belirtileri gözlenir. Alzheimer hastalığı teşhisinde ayırt edici başlıca patolojik oluşumlar, amiloid-beta peptidlerin hücre dışında plak formunda birikmesi ve mikrotübül bağlayıcı tau proteininin nörofibriler yumaklar oluşturmasıdır.

Alzheimer patolojisinde yer alan başlıca proteinler.
Alzheimer patolojisinde yer alan başlıca proteinler.
National Institute on Aging

Nörofibriler Tau Düğümleri

Tau proteinlerinin fizyolojik rolü, aksonlarda bulunan mikrotübülleri bir arada tutmaktır. Tau proteinleri nöronal hücrelerde somatik hücrelere nazaran daha fazla bulunur ve burada hücresel iletişim, nöronal gelişim ve apoptoz gibi hücresel görevlerinin yanında uzun süreli belleğin regülasyonu gibi hücresel olmayan görevleri de vardır.

Reklamı Kapat

Ancak normal olmayan tau proteinleri nöronlar içerisinde birikerek toksik etkilere yol açar. Özellikle hiperfosforile (aşırı fosforile olup aşırı aktiflenmiş) tau proteinleri, fizyolojik kontrollerini kaybederek mikrotübüller üzerindeki görevlerini yerine getiremez hâle gelir ve toksik tau proteinleri nöron içerisinde nörofibriler yumaklar oluşturmaya başlar. Sonuç olarak nöronlar işlevlerini kaybeder ve uzun vadede durum nöron kaybına kadar ilerler.

Nöronlar içerisinde biriken anormal tau proteinleri nöron işlevlerini bozar.
Nöronlar içerisinde biriken anormal tau proteinleri nöron işlevlerini bozar.
National Institute on Aging

Amiloid-Beta Peptidler (Aβ)

Amiloid-beta peptid (Aβ), nöron yüzey reseptörü olan ve diğer hücrelerle birlikte nöronal gelişimi sağlayan amiloid beta prekürsör proteinlerin bir parçasıdır. Amiloid-beta peptidlerin ise fizyolojik rolü tam olarak bilinmemekle birlikte bu peptidlerin yokluğunun da herhangi bir fizyolojik aksamaya neden olmadığı anlaşılmıştır. Alzheimer hastalığında nöronlar arası plak oluşumuna neden olmasının yanında, amiloid-beta peptidler aynı zamanda beyindeki kan damarlarında da birikerek serebral amiloid anjiyopatiye neden olmaktadır.

Amiloid-beta peptidlerin amiloid prekürsör proteinden türevlenmesi.
Amiloid-beta peptidlerin amiloid prekürsör proteinden türevlenmesi.
Alzheimer's News Today

Alzheimer patolojisindeki rolü, fizyolojik işlevli hücre yüzeyi reseptörü olan amiloid prekürsör proteinin beta sekretaz enzimleri tarafından bölünerek beta amiloidleri oluşturması ve oluşan beta amiloid peptidlerin de yanlış katlanma ile nöronlar için toksik olan oligomer formlarına dönüşmesidir. Oluşan toksik oligomerler, nöronlar arasında birikerek zamanla sinaptik iletişimi engeller.

Beyinde türevlenen amiloid-beta peptidler birçok farklı formda aynı anda meydana gelebilirler ve her oluşan amiloid-beta peptid, plak durumuna gelmeyebilir. Dolayısıyla Alzheimer hastalığının oluşumunu yalnızca amiloid-beta plaklara bağlamak doğru olmayacaktır. Hastalığın çoğunlukla multifaktöriyel seyrettiği unutulmamalıdır!

Nöronlar arası biriken amiloid beta plaklar, sinirsel iletişimi bozar.
Nöronlar arası biriken amiloid beta plaklar, sinirsel iletişimi bozar.
National Institue on Aging

Alzheimer Amiloid-Beta Plaklarını Çözen Nanopartiküller

Bilim insanları, uzun yıllar boyunca Alzheimer benzeri nörodejeneratif hastalıkların tedavisi için terapötik yaklaşımları test etmekteler. Bugüne dek Alzheimer tedavisi farmakolojik anlamda mümkün olmamakla birlikte, yalnızca hastalığın başlangıç dönemlerinde hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve ilerleyen hastalık tablolarında ise belirtileri hafifletmek amaçlı farmakolojik girişimler uygulanmaktaydı.

Ayrıca ileri araştırmalar için Alzheimer hastalığının patolojisinde önemli bir belirteç olan beyinde amiloid-beta plaklarının birikimi, hastalığın çalışılmasını zorlaştırmaktaydı. Kaliforniya Üniversitesi'nden bilim insanları, 26 Şubat 2021'de Biophysical Society konferansında sunulan çalışmada, Alzheimer hastalığının tedavisinde çığır açacak potansiyeldeki nanopartikülleri tanıttılar. Bu çalışmalarında bilim insanları, nöronlar arası biriken amiloid-beta plaklarını çözen kase şeklinde bir nanopartikülü (İng: "nanobowl") tanıttılar. Bu uygulama ile Alzheimer hastalığında ve diğer birçok hastalık patolojisinde de fayda sağlanması söz konusu! Örneğin bu teknolojinin, Alzheimer dışında dokuya spesifik kanser tedavisinde de kullanılması amaçlanıyor.

Alzheimer hastalığını için geliştirilen nanopartiküllerin amiloid-beta peptidler üzerindeki etki mekanizması
Alzheimer hastalığını için geliştirilen nanopartiküllerin amiloid-beta peptidler üzerindeki etki mekanizması
News Wise

Çalışmayı gerçekleştiren bilim insanlarının açıklamasına göre; beyinde biriken amiloid-beta plaklarını hedef alan kase şekilli nanopartiküller, ilk aşamada çok küçük, etrafı terapötik (tedavi edici) madde ile kaplı yapılar olarak tasarlanmıştı. Ancak yapılan ileri testlerle, hiçbir farmasötik maddeye gerek kalmadan salt amiloid plakların, nanopartikülün lipid yapısına kendiliğinden sarıldığı fark edildi! Yani nanopartüllerin kendileri birer terapötik madde olarak davranabiliyordu.

Çalışmayı yapan bilim insanlarına göre, bu teknoloji hâlâ çok yeni ve Alzheimer hastalığının tedavisinde %100 iyileşme vaadetmiyor. Hastalığa neden olan faktörlerden yalnızca biri olan amiloid-beta plaklarını yok etmesi sayesinde potansiyel bir terapötik uygulama olarak kayda geçebilir; ancak şimdilik bilimsel sahada bir hipotez kategorisinde...

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: News Wise | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/04/2021 12:27:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10243

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Uçak
Karbon
Köpekbalığı
Yaşamın Başlangıcı
Ribozim
Bilim Felsefesi
Kurbağa
Yapay
Canlılık Cansızlık
Video
Sars Mers
Factchecking
Klinik Mikrobiyoloji
Yapay Zeka
Teori
Cinsiyet
Saç
Sinek
Sperm
Safsata
Sinirbilim
Yaşam
Viral
Teyit
Yas
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku