Yazar Michelle Starr Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
784 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Bilim insanları, uyuyan bir ahtapotun renk değiştirmesinin, REM uyku durumuna işaret ettiğini keşfetti. Yapılan çalışma, 25 Mart 2021 tarihinde iScience üzerinden yayımlandı.[1]

2019'da viral olan bu görüntü, bir ahtapotun uyurken renk değiştirmesini gösteriyor.
2019'da viral olan bu görüntü, bir ahtapotun uyurken renk değiştirmesini gösteriyor.
(Nature on PBS/YouTube)

Ahtapotlar uyurken, sessiz ve aktif olmak üzere iki ana uyku durumu arasında belirgin bir şekilde geçiş yaparlar.[2] Bu keşif, yalnızca omurgalılarda ve kafadanbacaklılarda aktif bir uyku durumunun ayrı bir şekilde evrimleştiğini göstermekle kalmıyor; aynı zamanda karasal omurgalılar gibi ahtapotların da rüya görüyor olabileceğini gösteriyor. Brezilya'daki Federal Üniversite'den sinirbilimci Sylvia Medeiros, şöyle söylüyor:[3]

Bir ahtapotta gözlemlenen uyku durumlarının değişimi, kafadanbacaklılar ile omurgalılar arasındaki evrimsel yakınlığın muazzam uzaklığına rağmen, insanlarınkine oldukça benzer görünüyor.

Aşağıdaki videoda, uyuyan bir ahtapotun renk değiştirmesini biraz daha detaylı olarak izleyebilirsiniz.

Reklamı Kapat

Uyku hakkında bilmediğimiz birçok şey var. Uzun süredir bilim insanları, yalnızca kuşların ve memelilerin uyku döngülerine sahip olduğunu, aktif (REM uyku / hızlı göz hareketi) ve sessiz (REM olmayan uyku) uyku durumları arasında geçiş yaptığını düşünüyorlardı. Kuşlar ve memelilerin haricinde REM uykusu, yalnızca sürüngenlerde ilk kez 2016'da gözlemlenmişti.[4] Yine de, döngüsel uykunun hayvanlar aleminde daha yaygın olabileceğine dair bir ipucu zaten bulunuyordu.

2012 yılında bilim insanları, mürekkepbalığının (Sepia officinalis) "hızlı göz hareketleri, vücut rengindeki değişiklikler ve kollarda seğirmelerle birlikte, muhtemelen REM uykusuna benzeyen durgun bir uyku durumu sergilediğini" buldular.[5] Brezilya'daki Federal Üniversite'den başka bir sinirbilimci Sidarta Ribeiro, şöyle söylüyor:

Bu, ahtapotlarda da iki uyku durumuna ait belirtiler görüp görmeyeceğimizi merak etmemize neden oldu. Ahtapotlar, omurgasızlar arasında en merkezi sinir sistemine sahip olan canlılardandır ve ahtapotların, yüksek bir öğrenme kapasitesine sahip oldukları bilinmektedir.
Bu görüntü, aktif uyku durumu esnasında ahtapotta meydana gelen değişimleri gösteriyor.
Bu görüntü, aktif uyku durumu esnasında ahtapotta meydana gelen değişimleri gösteriyor.

Çalışma için Brezilya kıyılarında yaşayan Octopus insularis türü seçildi. Medeiros ve çalışma ekibi, aynı türden dört ahtapotu topladı ve 10 günlük bir alışma sürecinden sonra, bu hayvanların uyumalarını 50 gün boyunca dikkatlice kaydetti. Sessiz uyku durumunda ahtapotlar, soluk renkteydi ve hareketsizdi; ancak aktif uyku durumu sırasında titremeye ve hareket etmeye başladılar. Aşağıdaki kısa videoda, bir ahtapotun iki farklı uyku durumundaki görüntülerini izleyebilirsiniz.

Aynı zamanda ahtapotların renkleri ve dokuları hızla değişti, gözleri hareket etti, vücutları seğirdi. Ahtapotlar, 30-40 dakikalık aralıklarla bu uyku durumlarından geçtiler. Hatta ahtapotların vücutlarının bir tarafının renkli, bir diğer tarafının ise soluk renkli olduğu ilginç bir aşama bile vardı. Bütün bu uyku durumları esnasında ahtapotlar, tamamen huzurlu bir şekilde kaldılar.

Ahtapot renklerinin ve desenlerinin uykularında değiştiği gerçeği daha önce gözlemlenmiş ve görüntülenmişti. Şimdiyse, bilinç biçimleriyle bağlantılı olabilecek farklı faaliyet durumlarına dair ikna edici kanıtlarımız bulunuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Araştırmacılar, ahtapotların uyanarak ne kadar hızlı tepki verdiklerini görmek için testler tasarladılar; bir testte yengeç görüntüleri gösterildi, bir diğer testte ise titreşimleri tetiklemek için tanka hafifçe vuruldu. Her iki durumda da ahtapotlar, bu uyaranlara "sessiz uyanıklık" (ahtapotlar, bu uyku durumunda tamamen hareketsizdir; ancak uyanık bir şekilde çevrelerini izlerler) durumuna göre çok daha yavaş yanıt verdiler ve bu da her iki uyku durumunun, gerçekten de bir uyku biçimi olduğunu gösterdi. Bilim insanları, tuhaf yarı uyanık olma evresinin, kuşlarda ve suda yaşayan memelilerde görülen, beynin sadece yarısının aynı anda uyuduğu tek yarım küre şeklindeki yavaş dalga uykusuna bile benziyor olabileceğini tahmin ediyorlar. Ancak bunu doğrulamak için daha fazla araştırmanın yapılması gerekiyor.

REM uykusu, ahtapotların tıpkı diğer hayvanlar gibi rüya görebileceğine dair bir ipucu sağlayabilir; ancak bunu asla bilemeyebiliriz de. Medeiros, şöyle söylüyor:

Ahtapotlar bunu söyleyemedikleri için rüya gördüklerini kesin olarak doğrulamak mümkün değil; ancak sonuçlarımız, ahtapotların 'aktif uyku' sırasında, insanların en çok rüya gördüğü REM uyku durumuna benzer bir uyku durumu yaşıyor olabileceklerini göstermektedir. Ahtapotlar gerçekten rüya görüyorlarsa, biz insanlar gibi karmaşık sembolik temalar deneyimlemeleri pek olası değildir. Ahtapotlarda 'aktif uyku', tipik olarak birkaç saniyeden bir dakikaya kadar olan kısa bir süreci ifade etmektedir. Bu uyku durumunda herhangi bir rüya görülüyorsa, daha çok kısa video klipler, hatta gifler gibi olmalıdır.
Bu fotoğraf, deniz yıldızının yanında uyuyan bir ahtapotu gösteriyor.
Bu fotoğraf, deniz yıldızının yanında uyuyan bir ahtapotu gösteriyor.
Cristian Ungureanu

Bu çıkarımlar, gerçekten de çok etkileyicidir. Ahtapotlar, insanlardan çok ama çok farklıdır. Kafadanbacaklılar, Dünya'daki hemen hemen her organizmadan çok farklı şekilde evrimleşmiştir. Zekalarının çalışma şekli, diğer organizmalardan oldukça farklı olmasına rağmen, ahtapotlar, inanılmaz problem çözme becerilerine sahip oldukça becerikli canlılardır. Öyle ki, ahtapotlar bize Dünya dışı yaşam ve zekanın nasıl olabileceği hakkında ipuçları sağlayabilir.

Neden rüya gördüğümüzü tam olarak bilmiyoruz, ancak bunun beynin anıları işleme ve saklama yöntemiyle bir ilgisi olduğu düşünülüyor. Durum buysa, birçok hayvanın rüya görmesinin mantıklı bir açıklaması olacaktır. Kafadanbacaklıların, diğer hayvanlardan çok farklı olmasına rağmen, memelilere oldukça benzer bir uyku döngüsüne sahip olacak şekilde evrimleşmiş olmaları oldukça ilginçtir. Medeiros, şöyle söylüyor:

Reklamı Kapat

Gerçekte omurgalılarda ve omurgasızlarda iki farklı uyku durumu bağımsız olarak iki kez evrimleşmişse, bu fizyolojik süreci şekillendiren temel evrimsel baskılar nelerdir?

Son olarak Medeiros, bu çalışmanın, zekanın evrensel bir özelliğini gösteriyor olabileceğini şöyle söylüyor:

Omurgalı REM uykusuna benzer bir 'aktif uykunun' kafadanbacaklılarda bağımsız evrimi, belirli bir karmaşıklığa ulaşan merkezi sinir sistemlerinde ortak bir şekilde ortaya çıkan bir özelliği yansıtıyor olabilir.

Bu tarz konulara ilgi duyuyorsanız, "Ahtapotlar, Kolları ile Düşünür! Ahtapot Kolları, Beyinlerinden Bağımsız Olarak Kararlar Alabilir!" başlıklı yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 7
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/09/2021 21:32:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10423

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İstatistik
Zehir
Astronomi
Doğa Gözlemleri
Sağlık
Hava
Amerika
Algı
Deri
Coğrafya
Moleküler Biyoloji
Gezegen
Manyetik Alan
Doğa Yasaları
Işık Hızı
Cinsel Seçilim
Doğru
Kimya Tarihi
Asteroid
Sars Mers
Ortak Ata
Diş Hekimliği
Periyodik Tablo
İspat Yükü
Sağlık Örgütü
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın