2 Şempanze, Maymunlar Cehennemi Filminin Galasına Götürülmesi Etik Bir Davranış mı?

2 Şempanze, Maymunlar Cehennemi Filminin Galasına Götürülmesi Etik Bir Davranış mı?
Yazar Carla Hall
3 dakika
5,155 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

ABD'nin South Carolina eyaletinin Myrtle Beach bölgesindeki çok katlı sinema salonunda düzenlenen "Maymunlar Cehenneminin Şafağı" isimli filmin galasına 2 şempanze de özel olarak eğitildikten sonra götürüldüler. Ancak bu karar, hayvan refahı organizasyonları ve primat sığınaklarının yetkililerince sert bir şekilde eleştirildi. Aşağıda, eleştirilere rağmen 2017 yılında filmin yeni bölümüne tekrar götürülen şempanzelerin kaydını izleyebilirsiniz.

Bu karar sevimli ve akıllıca mıydı? Kesinlikle evet. Bir kameraman, 2 yaşındaki Vali ve Sugriva isimli kuyruksuz maymunların dışarıda geçirdikleri gecenin her anını kayda aldı. Şempanzeler salonun basamaklarını tırmanırken, eğitmenlerinin ellerini tutarken, sinema çalışanlarına kendi elleriyle nakit para verirken, bilet kesen görevlilere biletlerini teslim ederken ve kamışlar kullanarak büyük boy içeceklerini yudumlarken görüntülendiler. Bunları elbette yapabilirler; çünkü şempanzeler insandan sonra en iyi alet kullanıcı olan canlılardır. 

Şempanzelerin sahibi, Myrtle Beach Safari isimli, son derece interaktif olan bir koruma ve vahşiyaşam parkının sahibidir. Spesifik olarak bu parkın kararından bağımsız olarak şu anda saygın hayvanat bahçelerinin ve sığınakların felsefesi, hayvanlara hiçbir temasa izin vermeden onları kendi sergilerinde ya da yaşam alanlarında kendi başlarına bırakmaktır (gerçi bu "temiz" görünümleri Tiger King gibi belgesellerden sonra lekelenmiştir).

Reklamı Kapat

Onlarca yıldır şempanzeler reklamlarda, televizyon şovlarında ve filmlerinde ve elbette ki bilimsel araştırmalarda kullanılmaktadır. Ancak tüm bu kullanımların sayısı, insanlara bu tür hizmetler vermenin hayvanlar için ne kadar insanlık dışı ve stresli olduğu konusunda insanların eğitilmeye başlaması sonucunda ciddi anlamda azalmıştır. Eğlence şovları neredeyse her zaman genç ve eğitilebilir şempanzeleri kullanmaktadır. Bu da, onların annelerinden alınarak insanların emirlerine uymaları için eğitilmeleri anlamına gelir. Vahşi doğadaki şempanzeler ilk 2 sene boyunca annelerine bağımlıdırlar, genellikle onların sırtında gezerler. Hatta bu süre bazen daha da uzun olabilir.

Şempanzelerin eğlence dünyasındaki yaşları dolunca (ki bu, daha bağımsız hale geldikleri ve daha "çirkin" gözükmeye başladıkları, yaklaşık 7 yaşa tekabül eder), en iyi ihtimalle hayvanat bahçesi ve sığınaklara gönderilirler. Ancak burada da diğer şempanzelerle nasıl yaşayabileceklerini öğrenmekte güçlük çekerler, çünkü doğduklarından beri insanlarla bir aradadırlar.

Şempanzelerin soyu vahşi yaşamda tehdit altındadır. Kerestecilik nedeniyle yaşam alanları tehlike altındadır ve etleri dolayısıyla öldürülürler. Ancak insanlar onları reklamlarda ve TV şovlarında (veya bir sinema salonunda dolaştıklarını) görünce, bu hayvanların tehlike altında olmadığını düşünürler ve onların harika ev hayvanları olabileceğini düşünürler. Ancak durum böyle değildir. Şempanzeler vahşi hayvanlardır ve inanılmaz güçlüdürler. Birçok yüksek profilli şempanze saldırısı vakası bilinmektedir. Bunlardan en meşhuru 2005 yılında 2 yetişkin şempanzenin Bakersfield'daki bir egzotik hayvan sığınağındaki bir adamı vahşice dövmeleridir.

2013 yılında Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), kendileri tarafından desteklenen biyomedikal araştırmalarında şempanzelerin kullanımını ciddi anlamda azaltacaklarını ve ellerindeki şempanzeleri de emekli edeceklerini açıkladılar. Birçok büyük firma da büyük kuyruksuz maymunları reklamlarında artık kullanmıyor. Pfizer (Dünya'nın en büyük ilaç firmalarından biri), Robitussin için hazırladıkları bir reklamda kullandıkları orangutanlı reklamlı geri çektiler ve orangutanın dijital halini hazırladılar. AT&T (ABD'nin en büyük telefon şirketi) hiçbir sebeple büyük kuyruksuz maymunları kullanmayacaklarına söz verdiler. Dodge (otomotiv firması) ve Career Builder (kariyer firması) birkaç yıl önce şempanzelerin herhangi bir amaçla kullanımını tamamen durdurduklarını açıkladılar.

Ve işte nihai ironi geliyor: Kuyruksuz Maymunlar Gezegeninin Şafağı (ya da bilinen adıyla Maymunlar Cehenneminin Şafağı) filmi tek bir gerçek kuyruksuz maymun bile kullanmadı! Filmde gösterilen tüm maymunlar insanlar tarafından oynandılar ve ekrana çok ileri düzeyde bir "hareket yakalama teknolojisi" kullanılarak aktarıldılar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şempanzeler filmlere veya sinema salonlarına ait değiller. Keşke o salona giden şempanzeleri de insanlar oynasaydı.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: LA Times | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/10/2021 13:47:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2518

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Enerji
Ateş
Tahmin
Yapay Zeka
Abd
İklim Değişimi
Doğa Olayları
Hastalık Dağılımı
Hız
Kanat
Gerçek
Sinir Hücresi
Araştırmacılar
Kafatası
Hava
Grip
Balina
Kontrol
Sperm
Makale
Dağılım
Hastalık
Koruma
Bilim Felsefesi
Kalori
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın