Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

1934 Yılından 2000 Yılına Yönelik Tahminler Ne Kadar Gerçekçi?

1934 Yılından 2000 Yılına Yönelik Tahminler Ne Kadar Gerçekçi? CBS Miami
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bilimkurgu Kulübü'nün paylaştığı bu gazete küpürü bizi düşündürdü: Akşam Gazetesi'nin 1934 tarihli bu yazısı, 2000 yılını (veya genel olarak "2000'li yılları") ne kadar yansıtıyor?

Akşam Gazetesi

Öncelikle analizimize şununla başlayalım: Görselde geçen gazetenin Ankara Üniversitesi tarafından tutulan kaydında söz konusu kısım görülmemektedir. Dolayısıyla küpürün sahte olma olasılığı bulunmaktadır. Ancak bu tip gelecek tahminleri çok nadir veya sıra dışı olmadığı için, söz konusu iddiaları ele almanın eğlenceli bir pratik olacağını düşünüyoruz. O yüzden devam edelim:

1930'lu yılların, teknolojinin yeni yeni patlama yapmaya başladığı yıllar olduğunu hatırlatarak başlayalım. Örneğin hava yoluyla Atlas Okyanusu'nu aşmayı başaran posta sistemleri daha ilk defa devreye giriyordu. 1933 yılında meşhur yapışkan firması 3M kuruldu. 1930 yılında Warner Bros, ilk defa tamamı renkli ve tamamı sesli sinema filmini hazırlamayı başardı (bkz: Song of the Flame). Cüce gezegen Plüton ilk defa keşfedildi, meşhur Alman markası Volkswagen'in "Tostos" veya "Tosbağa" olarak bilinen "Beetle" modeli, Nazi Almanyası'nda Ferdinand Porsche tarafından yeni tasarlandı. 1935 yılında Howard Hughes, H-1 model bir uçak ile hava hız rekorunu kırdı: saatte 518 kilometre. Daha sonra Hughes, Los Angeles'tan Newark'a durmaksızın 7 saat 28 dakika 25 saniyede uçarak uçarak Amerikan kıtasındaki en hızlı uçuş rekorunu kırdı. 1930'ların sonu, ilk ticari yolcu uçaklarını gördüğümüz yıllar oldu. Yani teknoloji, yeni yeni filizleniyordu ve Akşam Gazetesi'nin 2000'li yıllara yönelik beklentisi bu şekilde gazeteye yansıdı.

Peki Akşam, ne kadar doğru bildi? Sıradan gidelim:

Günümüz "tayyareleri" (ya da uçakları), gerçekten de akıl almaz hızlara ulaşabilmektedir. Sıradan bir yolcu uçağı, seyir halindeyken saatte 875-930 kilometre hızla yol alırlar ve sıradan bir yolcu uçağı (mesela bir Boeing 747), gerektiğinde saatte 1000 kilometreyi aşabilir. Akşam Gazetesi'nin "1600 km/saat" sayısı, muhtemelen 1000 mil/saatten geliyor; dolayısıyla yabancı bir kaynağın beklentilerinden "ödünç alınmış". Şu anda saatte 1600 kilometre hızla uçan bir yolcu uçağı bulunmamaktadır; an itibariyle işletilmekte olan yolcu uçaklarından en hızlısı, bir Boeing 747-8i olan "Göklerin Kraliçesi" (Queen of the Skies) isimli uçaktır. Air China, Korean Air ve Lufthansa tarafından kullanılan bu uçak, saatte 1050 kilometre hıza ulaşabilmektedir. Bu bakımdan Akşam'ın birazcık abarttığı söylenebilir.

Ama tabii ki var olan tek uçak, yolcu uçağı değildir. Özel jetler ve askeri jetler çok daha farklı hız karakteristiklerine sahiptir. Dahası, artık kullanımda olmayan yolcu uçakları da işin içine katılırsa, Akşam'ın tahminleri biraz daha makul hale gelmektedir. Örneğin meşhur Concorde, saatte 2700 kilometre hızı aşabilmekteydi! Keza Lockheed'sin SR-71 Blackbird isimli askeri uçağı saatte 3529 kilometreyi aşmayı başarmıştır. Üstelik bunu 28 Temmuz 1976'da başarmıştır! Dolayısıyla mühendisliğimiz bu müthiş hızlara elvermektedir diyebiliriz; ancak bu hızlar, yaygın olarak gördüğümüz ve karşılaştığımız hızlar değildir. 

Akşam'ın televizyon öngörüsü size biraz tuhaf gelebilir; çünkü Türkiye'deki evlere televizyon biraz daha ileri zamanlarda, 1950 ve 1960'larda girmeye başladı (örneğin TRT Ankara Televizyonu ilk denemesini 1968 yılında yapmıştır). Halbuki ilk televizyon 7 Eylül 1927 yılında, San Francisco'da icat edilmiştir. İlginç bir bilgi: Bu sistemin tasarımcısı olan Philo Taylor Fansworth, bu başarıya eriştiğinde 21 yaşındaydı ve hayatının ilk 14 senesini elektriği olmayan bir evde geçirmişti! Bu açıdan bakacak olursak, televizyon konusunda Akşam'ın son derece isabetli bir tahminde bulunduğunu söyleyebiliriz. Hatta artık televizyonlarımızın cep telefonlarımızda olduğu düşünülürse, az bile tahmin ettikleri söylenebilir.

Gelelim "havai şemendiferler"e... Şimendifer, "demir yolu" veya "tren" demek. Yani trenlerimizin 2000 yılında havada gideceği öngörülmüş. Bu ilginç, çünkü Elon Musk'ın Hyperloop firması, trenleri ve genel olarak toplu taşımacılığı havaya taşımanın anlamsız bir çaba olduğunu, tam tersine yerin altına inşa etmemiz gerektiğini söylüyor. Ama genel olarak baktığımızda, insanlık olarak "havalanma" hayalimizin epey bir suya düştüğünü söyleyebiliriz: Uçan arabalar? Yok. Uçan kaykaylar? Yok. Uçan trenler? Yok. Uçan tek şey, uçaklarımız ve az biraz var olan uzay araştırmalarında kullanılan roketler...

Yazı içinde uçaklarımızın 2700 metreye yükseleceği söylenmiş. Bu da oldukça isabetli bir tahmin; zira ülkeler arası yolculuk yapan yolcu uçakları genellikle yerden 10.000 metre (10 kilometre) yüksekte uçmaktadırlar. Bu yükseklikte hava sürtünmesi daha azdır ve yakıt tasarrufu yapılabilir. Ayrıca bir terslik olacak olursa, uçağın yere ulaşmadan önce daha uzun süre havada kalması, daha uzak mesafeye gidebilmesi ve pilotlara daha fazla süre tanınması sağlanır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yakıttan bahsetmişken... Arabalarımızın kilometrede 3.5 litre benzin yakacağı ve saatte 240 kilometreye ulaşabileceği belirtilmiş. Yani litre başına 28.6 kilometre... Özellikle de hibrit ve elektrikli arabaların hayatımıza girmesi, yakıt ekonomisi konusunda gerçekten de müthiş başarılar elde etmemizi sağlamıştır. Örneğin Hyundai'nin Ioniq isimli modeli 1 litre benzinle yaklaşık 58 kilometre yol alabilmektedir. Volkswagen e-Golf de benzer bir grafik çizebilmektedir. Hibrit veya elektrikli olmayan araçlarda ise daha ziyade litre başına 12-17 kilometre menzil görebilmekteyiz. Bu bakımdan halen gideceğimiz yol var diyebiliriz.

100 Yılda Yaşanan Değişimler
100 Yılda Yaşanan Değişimler
Business Insider

Söylemeye gerek yok, Akşam'ın arabalarımız için saatte 240 kilometre hız tahmini oldukça isabetli; zira bu hızlara erişmek, sıradan binek araçlar ile bile mümkün.

İddialardan bir diğeri olan "yiyeceklerin hepsinin suni, kimyevi ve basit olacağı" iddiası birazcık tartışmalı; zira bundan kastın ne olduğu iyi belirtilmemiş. Yiyeceklerimizin çoğunda "suni", yani "yapay" (insan yapımı) müdahaleler bulunuyor, evet. "Kimyevi" sözcüğünün kullanımı hatalı ve bu hata, 2000'li yıllarda da aynen yapılıyor: Her besin bir kimyasaldır. Kimyasalın yapayı doğalı olmaz. Doğada yaygın olarak bulunan ve daha az bulunan (veya nadir durumlarda da olsa hiç bulunmayan) kimyasal maddeler bulmak mümkündür. Ancak bir şeyin "kimyasal" olması, onun kötü veya iyi olduğu anlamına gelmez. Her maddenin yararı veya zararı, dozu ile belirlenir. Doğru dozda arsenik zehir etkisi yaratmazken, fazla dozda su sizi öldürebilir. Son olarak "basit" nitelemesi de oldukça öznel. Daha iyi tanımlanması, daha net bir analizi mümkün kılardı. Ancak genel olarak besinlerimizin daha sağlıklı bir şekilde üretildiğini söyleyebiliriz. Sorun, insanların fast food gibi işlenmiş besinlere daha çok yöneliyor olması...

Ha bir de... Ayva kompostosu önemli.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. Haskins. Why The Piloted Flight Speed Record Hasn’t Been Broken In 50 Years. (06 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Motherboard | Arşiv Bağlantısı
  • J. Cox. Ask The Captain: Boeing 747 Is Still The Fastest Passenger Plane. (28 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: USA Today | Arşiv Bağlantısı
  • M. Stephens. History Of Television. (17 Mart 2000). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: New York University | Arşiv Bağlantısı
  • J. Steele. The Fastest Passenger Jets In The Sky. (29 Mart 2017). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: The Points Guy | Arşiv Bağlantısı
  • A. Stagg. How Many Miles Per Gallon Does A Typical Airplane Consume On, Say, An Sfo-Jfk Flight?. (10 Ekim 2010). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • S. Hoeller. Why Do Commercial Airplanes Fly At 36,000 Feet?. (29 Nisan 2015). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Thrillist | Arşiv Bağlantısı
  • Fuel Economy. 2019 Best And Worst Fuel Economy Vehicles. (17 Mart 2019). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: U.S. Department of Energy | Arşiv Bağlantısı
  • B. Hunting. 10 Cheap Non-Hybrid Cars That Get 40-Mpg. (17 Mart 2019). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Autobytel | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Flight Airspeed Record. (05 Mart 2019). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2020 21:04:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2761

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Deizm
Covıd-19
Kanat
Parçacık
Maske
Sperm
Cinsiyet
Hayvan Davranışları
Bakteri
Göğüs
Göğüs Hastalığı
Cinsel Seçilim
Sars Mers
Kültür
Viral
Ay Görevleri
Mars
Hava
Kara Delik
Sars
Sosyal Mesafelendirme
Homo Sapiens
Jüpiter
Evren
Eğilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Timsahlar kolaydır. Seni öldürmeye ve yemeye çalışırlar. Asıl zor olan insanlardır. Bazıları önce arkadaşınmış gibi davranırlar...”
Steve Irwin
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol