Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yüzey Gerilimi Nedir? Bir Köpekbalığının Sudan Fırladığı An!

Yüzey Gerilimi Nedir? Bir Köpekbalığının Sudan Fırladığı An! Pinterest
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu fotoğraf, Yüzey Gerilimi başlığıyla paylaşılmaktadır. Bu, oldukça hoş bir göndermedir. Çünkü fotoğrafta gerçekten de su "yüzeyinde" bir "gerilim kaynağı" olduğu sonuna kadar doğru olsa da, aslında kastedilen (veya en azından gönderme yapılan), gerçekten fiziksel bir kavram olan yüzey gerilimidir.

Yüzey Gerilimi
Yüzey Gerilimi
Pinterest

Fotoğrafa tekrar baktığınızda, suyun tıpkı bir kağıda alttan bastırdığınızda olacağı gibi kıvrıldığını görürsünüz. Halbuki bizler su gibi akışkanların bu şekilde eğilip bükülmesine alışık değilizdir. Sıvılar, içlerinden geçen katının önünden "çekilirler", hele ki su gibi akışkan bir sıvı ise!

Gerçekten de sıvılar, katıların aksine, üzerlerine uygulanan kuvvete çok daha hızlı bir şekilde boyun eğerler. Dolayısıyla köpekbalığı, kendisini su dışına itmeyi sürdürdükçe, su da etrafından kayıp dökülerek açılacaktır. Bir kağıt bunu çok daha zor yapar; ancak yeterli kuvveti uygularsanız o da yırtılarak yol verecektir. Bir tahta, kağıttan da zor yol verir. Bir metal ise çok daha zor...

Aslında katıların kuvvetlere boyun eğmemesinin birçok diğer nedeni vardır; ancak bunlar bu yazımızın konusu değil. Bu yazımızın ana konusu, sıvıların da bu şekilde, üzerlerine uygulanan kuvvetlere bir miktar da olsa karşı koyabilmelerinin ana nedeni olan yüzey gerilimidir.

Yüzey gerilimi, resmi olarak bir sıvının kaplayabileceği en düşük yüzey alanına toplanma eğilimi olarak tanımlanır. Bu köpekbalığının çıkış yaptığı sıvı-hava temasının bulunduğu yüzeylerde, sıvı molekülleri arasındaki kohezyon adı verilen çekim kuvveti, sıvı molekülleriyle hava molekülleri arasındaki adhezyon isimli kuvvetten çok daha güçlüdür. Bu güç farkının net etkisi, yüzeyin iç kısmına doğru uygulanan bir kuvvettir. Bu kuvvetin etkisi altında sıvı, sanki üzerinde jelatin bir kılıf varmış gibi eğilip bükülebilir. İşte bu dengesiz kuvvetlerin etkisi altında yüzey gerilim altında kalır. Yüzey gerilimi kavramı da muhtemelen buradan gelmektedir. Fotoğrafta köpekbalığının etrafındaki su, bunu göstermektedir.

Aslında belki yaygın olacak kanının aksine suyun yüzey gerilimi daha yüksektir; çünkü su molekülleri arasında bulunan hidrojen bağları yüzey gerilimini arttırmaktadır. Örneğin su üzerinde koşan bir su koşucusu böceği (Gerridae ailesinden böcekler), yüzey gerilimi sayesinde suya batmadan üzerinde kalırlar.

Su Koşucuları olarak da bilinen Gerridae ailesinden bir böcek.
Su Koşucuları olarak da bilinen Gerridae ailesinden bir böcek.
Plugon

Bu ufak kuvvet, sadece böceklerin su üzerinde yürümesine değil; aynı zamanda bitkilerin suyu gövdelerinde taşıyabilmesinde de büyük göreve sahiptir.

Kangurular, Vücutlarındaki Tuz Dengesini Ayarlamak İçin Göller Üzerinde Koşuyor Olabilir!

Aşağıdaki fotoğraf, kangurularda ilginç bir davranışa tanıklık etmemizi sağlıyor:

National Geographic

Bu fotoğraftaki kanguruların bu davranışı hakkında ne yazık ki çok fazla bilgi bulunmuyor. Fotoğraf, National Geographic için, Christian Spencer tarafından çekilmiş. Şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Avusturalya'daki Murray Sunset Ulusal Parkı'ndaki Victoria bölgesindeki tuz göllerinin etrafında, batı gri kanguruları yaşamaktadır. Bu kangurular, bilinmeyen bir sebeple ara ara göle girip bir ucundan diğerine koşarlar. Sebebi tam olarak bilinmiyor olsa da, vücutlarındaki tuz dengesini ayarlamak için böyle bir davranış yapıyor olabilecekleri düşünülmektedir. Kangurunun su üzerinde yürüyormuş gibi gözükmesine neden olan, büyüleyici bir andı!

Kangurunun neden böyle su üzerinde yürüyormuş gibi gözüktüğü de izah edilmemiş. Ancak muhtemelen su seviyesi çok düşük olduğu için öyle gözüküyor; çünkü kangurular yüzey geriliminden faydalanabilmek için fazlasıyla ağırlar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 05:44:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2447

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Epigenetik
Dünya Sağlık Örgütü
Akciğer
Mitler
Yüz
Maymun
Parçacık
Kimya
İklim Değişikliği
Enfeksiyon
Viroloji
Hastalık Yayılımı
Tür
Ay Görevleri
Sars Virüsü
Kromozom
Yaşam
Tarih
İnfografik
Neandertal
Kamuflaj
Süpernova
Toplum
Diş
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer tarih tekerrürden ibaretse ve beklenmedik şeyler olmaya devam ediyorsa, bu, insanın deneyimlerinden ne kadar az öğrendiğini gösterir.”
George Bernard Shaw
Geri Bildirim Gönder