Yüksekten Düşenlerin Ölüm Nedeni Hız mı, Çarpma Kuvveti mi?

Küçük Cisimler Yüksekten Düşüşten Neden Etkilenmezler?

Yüksekten Düşenlerin Ölüm Nedeni Hız mı, Çarpma Kuvveti mi?
2 dakika
13,191 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Aşağıdaki görselde, basit fizik kurallarının günlük yaşantımız üzerindeki etkisi anlatılıyor. Lisede öğrendiğimiz en temel düzeydeki hareket formülleri, yüksek bir noktadan düştüğünüzde canınızı yakan ve hatta ölmenize neden olan kuvvetlerin nereden kaynaklandığını anlamamızı sağlayabilir. 

Science Dump

Görselde ilk kısımda gösterilen formül, belli bir hızla düşmekte olan bir cismin ilk hızı ve ivmesine bağlı olarak, belli bir zaman sonra hangi hıza sahip olacağını göstermektedir. Örneğin bir futbol topu ile belli bir hız ve ivmeyle şut çektiğinizde, topun her bir milisaniyede hangi pozisyonda olacağını hesaplayabiliriz. Aynı şekilde, yüksek bir noktadan bir havuza atladığınızda, her bir milisaniye ağırlık merkezinizin (ve diğer vücut bölgelerinizin) yere göre hangi konumda olduğunu hesaplamamız mümkündür. Bunu, görseldeki ilk formülle basitçe yapabiliriz.

Her ne kadar bu formülün çakılma hızınıza etkisi büyükse de (sonuçta son hızınızı belirleyen faktörler ilk hızınız ve ivmenizdir), asıl zararı veren "hız" değildir. "Kuvvet"tir. Bu ayrımı yapmak, fiziğin günlük yaşantımızdaki işlevini anlamak bakımından önemlidir. Yere (ya da bir havuza) çakıldığınız anda, hızınız bir anda son hızdan 0'a iniverir. Bu, kütlenizle doğru orantılı olarak üzerinize binecek kuvveti belirler. İşte bu kuvvet ve ondan doğan "çarpma etkisi", hücre, doku ve organlarınızı parçalayarak (ya da onlara zarar vererek) ya canınızı yakar, ya da ölümünüze neden olur.

Reklamı Kapat

Bu kuvvet dokularınız üzerine bindiğinde, birçok kılcal ve ana damar çatlar, hücreler ezilerek ölürler ve dokularınız bütünsel yapılarını yitirirler. Bu, iç kanamaya ve işlev bozukluklarına neden olur. Çarpma açısına ve hızına (daha doğrusu kuvvetine) bağlı olarak kemikleriniz çatlar ya da tamamen parçalanır (kırılır). Bu kırılmanın etkisiyle, yeni kırılmış sivri kemik uçları, etraflarındaki dokuları parçalar ve daha da fazla hasara neden olur.

Dolayısıyla sürtünmenin şu anda bulunduğunuz koltukta nasıl etrafa savrulmadan oturabilmenizi sağladığını açıklayan fizik, yüksek bir noktadan düşen insanların neden yaralandığını ve öldüğünü de kolaylıkla açıklayabilir. Tabii birazcık biyolojiden yardım alarak...

Bu arada şunu merak edebilirsiniz: Neden bir karınca yüksekten düşünce ölmez de, insanlar ölür? Bu da, büyüklükle ilgilidir. Bununla ilgili harika bir Kurzgesagt videosu var:

Özetle olan şu: Kütleçekiminin daha küçük cisimler üzerindeki etkisi çok daha azdır. Bunun en temel nedeni, yüzey alanının hacme oranıdır. Küçük cisimlerin yüzey alanı, hacimlerine göre çok daha büyük olduğu için, yüksek bir yerden düştüklerinde deneyimledikleri kuvvetler (ki bunlar, küçük kütleleri dolayısıyla çok daha ufaktır) çok daha geniş bir alana yayılır ve etkiyi azaltır. Dahası, hava sürtünmesi, bu cisimlerin düşerken ulaşabileceği maksimum hızı azaltmaktadır.

Büyük cisimler içinse hem hava sürtünmesi çok daha az etkilidir ve yüzey alanları hacimlerine (ve dolayısıyla kütlelerine) göre çok daha küçük olduğu için, çarpma anındaki kuvvetler çok daha dar bir alana yayılır ve çarpmanın etkisi çok daha büyük olur. Doğada büyüklüğün yaşama nasıl etki ettiğiyle ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Üzücü! 1
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2021 07:51:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3938

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Stephen Hawking
Kuvvet
Güve
Dalga
Skeptisizm
Köpekler
Galaksi
Balıklar
Odontoloji
Dilbilim
Viral
Grip
Vaka
Kontrol
Maymun
Ateş
Cinsiyet
Çağ
Kuyruk
Büyük Patlama
Foton
Pandemik
Hamile
Sinir Hücresi
Orman
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et