Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Etrafı izleyen bir genç birey.
Etrafı izleyen bir genç birey.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Oldukça nadir görülen bu Anguis cinsi uzuvsuz kertenkeleyi Zonguldak'ın Filyos ilçesinde bir taşında altında gözlemleme şansı elde ettik. Kendisi nehir kenarındaki taşın altında bir grup damalı su yılanı (Natrix tessellata) yavrusu ile beraber saklanıyordu.

Tanım ve Genel Bilgiler

Derileri pürüzsüz ve karinasızdır. Ayrıca bilinen en uzun yaşayan kertenkelelerden biri olabilirler. Erişkinler 50 cm uzunluğa kadar ulaşabilir. Doğada 30 küsür yıl, esaret altında ise 54 yıl yaşadıkları biliniyor. Yavruları (jüvenil) altın rengine yakın tonlarda görülürler. İlginç özelliklerinden biri de ovovivipar denilen bir doğum yöntemi ile üremeleridir. Bu sentez, ovipar (yumurtlayan) ve vivipar (doğuran) terimlerinin birleşmesinden oluşturulur. Yani söz konusu yumurta, anne karnında kırılıyor ve yavru canlı doğuyor.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Eskiden bu bölgede yaşayan türler, Anguis fragilis colchica alt türünde sınıflandırılırken, son çalışmalar ışığında Anguis colchica isimli yeni bir türe atandı.

Taşın altında saklanan damalı su yılanı yavruları ile bir yılanımsı kertenkele.
Taşın altında saklanan damalı su yılanı yavruları ile bir yılanımsı kertenkele.
Pedram Türkoğlu

Uzuvsuz kertenkeleler, sürekli yılan ile karıştırıldığı için sebepsizce öldürülürler. Halbuki evrimsel olarak yılanlar ile milyonlarca yıl önce ayrıldılar. Zaten yılan olmadıkları morfolojik (dış görünüş) olarak belirgindir. En basitinden yılan gibi ince bir boyun ve kuyruk bulundurmazlar. Yılanların aksine o bölgeleri daha kalındır. Ayrıca çoğu uzuvsuz/bacaksız kertenkelenin göz kapağı belirgindir. Bütün yılanlarda göz kapağı şeffaf bir örtü görünümündedir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Taşların altında veya yerdeki deliklerin içinde saklanırlar. Nadir rastlanılan bir türdür.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Bu türlerin nesli İngiltere'de koruma altına alındı.

Davranış ve Etoloji

Fossorial canlılar hayatlarının büyük bölümünü yer altında delikler açarak geçiren canlılardır. Latince fossor, "kazıcı" anlamındadır. Bu türler ise semifossorial canlılardır. Yani kazmaktan ziyade çoğunlukla taşların altında ve yerin içindeki deliklerde saklanarak yaşayan canlılardır.

Birçok kertenkele gibi kaudal ototomi gerçekleştirebilirler. Yani tehlike altında iken kuyruk omurlarının bir bölümünü kırarak bırakabilirler. Kuyruğu bıraktıktan sonra sfinkter kasları kasılarak, damarları büzer ve kan akışı engeller. Elbette yeni rejenere olacak kuyruk kemikten değil, kıkırdaktan oluşacaktır. Ayrıca eski uzunluğuna ulaşamayabilir. Bu yüzden belli bir kısalıkta kalan kuyruklarını gözlemlemek mümkündür.

Diyet ve Metabolizma

Bu türlerin en azılı avıcıları yırtıcı kuşlar değil, kedilerdir (Felis domesticus).

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Anguis Fragilis. (2018, Temmuz 04). Alındığı Tarih: 04 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2019 12:12:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7259

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Korku, nefretin kardeşidir.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder