Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Yiyecek yere düştükten sonra hemen al, üfle, ye. Bir şey olmaz, 5 saniye geçmeden bakteriler yiyeceğe bulaşamaz. Bir yiyecek yere düştükten sonra 2-3 saniye içerisinde alıp yersen sorun olmaz, o kadar kısa sürede bakteriler bulaşamaz.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Bir cisim yere düştükten sonra sadece 1 saniye içerisinde bile, yüzeydeki bakteriler o cisim üzerine yerleşebilir.

İddianın Kökeni

İddianın kökeni Cengiz Han zamanına kadar gitmektedir. Cengiz Han'ın, yere düşen yiyeceklerin ilk 12 saat içinde yenebileceğini iddia ettiği söylenir. Bu kural, her kültürde kendine farklı şekillerde yer bulmuştur.

Bilgiler

Bu mit, Illinois Üniversitesi'nde staj yapan Jillian Clarke tarafından 2003 yılında konu olarak incelendi. Clarke, E.coli bakterileri ve envai çeşit yiyecekle yaptığı deneylerin her birinde, bakterilerin 1 saniye içerisinde yiyecekleri kontamine ettiklerini ortaya çıkardı. Elbette ki bu bulaşma, çok yaygın değildi; ancak yerdeki bakterilerin yiyeceğe geçmesi için 1 saniye yeterli bir süreydi, bu ortaya çıkarıldı. Bu bulgu ile Clarke 2004 yılında Halk Sağlığı dalında Ig Nobel Ödülü'ne (Nobel Ödülü ile dalga geçen, "gereksiz" keşiflere verilen bir ödül) layık görüldü.

Mayıs 2007'de Clemson Üniversitesi'nden bir grup araştırmacı, aynı deneyi Salmonella bakterileri ile yaptılar ve 5 saniye yerde kalan bir yiyeceğe bu süre içerisinde 8.000 civarında bakteri bulaştığını ortaya çıkardılar. Yerde 1 dakika kalan bir yiyecek üzerine ise 80.000 civarında bakterinin yerleştiğini gösterdiler.

Farklı yüzeylerde, farklı miktarlarda bakteri bulunsa da, sürekli temizliyor olsanız bile klozetinizin ağız kısmında her an, sadece 1 santimetre karelik alanda 400 civarında bakteri, havada ise 1 santimetre küplük hacimde 100.000 bakteri bulunmaktadır. Dışarıda gezerken, kadınların elinde sürekli tuttukları cüzdanların yüzeylerinde ise toplamda 6.7 milyon bakteri bulunduğu ortaya çıkarılmıştır (bakterilerin verilen sayıları, koşuldan koşula değişmekle beraber, bu sayılar normal yaşam ortamlarından edinilen bilimsel istatistiklere dayanmaktadır).

Neyse ki, Evrimsel Biyoloji'nin ışığı sayesinde biliyoruz ki, savunma sistemimiz sürekli olarak bu bakterilere ve bu bakterilerin geçirdikleri sürekli evrim ile mücadele etmek amacıyla değişmekte, gelişmekte, evrimleşmektedir. Ancak bakterilerin evrim hızına yetişemediğimizde veya başka etmenler etkisi altında savunma sistemimiz zayıfladıysa, bakterilere yenik düşer ve hasta olabiliriz (her bakterinin hastalık yapıcı olmadığını unutmayınız).

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 6
  • 2
  • 0
  • 5
  • 0
  • 0
  • 4
  • 0
  • 0
  • 1
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. Deardorff. Capsule: The Five-Second Rule. (2010, Ağustos 09). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2018. Alındığı Yer: LA Times
  • H. McGee. The Five-Second Rule Explored, Or How Dirty Is That Bologna?. (2007, Mayıs 09). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2018. Alındığı Yer: The New York Times
  • ACES. If You Drop It, Should You Eat It? Scientists Weigh In On The 5-Second Rule. (2003, Eylül 02). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2018. Alındığı Yer: ACES
  • Improbable Research. Winners Of Ig Nobel Prize. (2018, Ağustos 10). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Improbable Research
  • KWC. Episode 39: Chinese Invasion Alarm, 5 Second Rule. (2005, Ekim 19). Alındığı Tarih: 10 Ağustos 2018. Alındığı Yer: KWC

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/09/2019 10:18:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/769

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gerçeklerle yok edilebilecek bir yalan, yok edilmelidir.”
P. C. Hodgell
Geri Bildirim Gönder