Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Venüs'te Olası Yaşam İzi: Venüs Atmosferinde Biyolojik Kökenli Fosfin Keşfedilmiş Olabilir!

Venüs'te Olası Yaşam İzi: Venüs Atmosferinde Biyolojik Kökenli Fosfin Keşfedilmiş Olabilir!
Venüs
Wired
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kraliyet Astronomi Cemiyeti, 14 Eylül 2020 sabahı çok büyük ve önemli bir açıklama yaparak, Venüs atmosferinde fosfin (İng: "phosphine") keşfettiklerini ilan ettiler.[1] Bu önemli, çünkü keşfedilen düzeyde fosfin (milyarda 20 molekül), yalnızca eğer ortamda bildiğimiz anlamıyla canlılık varsa oluşabiliyor gibi gözüküyor. Araştırmacılar, canlılık dışı kaynakların bu düzeyde fosfin üretemeyeceğini (veya böyle bir yol varsa henüz bilinmediğini) söylüyorlar. Bu, Dünya dışında yaşam bulma umuduna yönelik çok önemli bir adım.

Fosfin gibi biyolojik unsurlarla ilişkilendirilen kimyasal maddelere biyoimza adı veriliyor. Bunlar, ortamda potansiyel olarak yaşam bulunduğuna işaret ediyor. Bu keşif, Şili'deki Atacama (ALMA) teleskop dizisi ile Hawaii'deki James Clerk Maxwell teleskobu ile yapıldı. Araştırmacılar arasında Manchester Üniversitesi, MIT ve Cardiff Üniversitesi'nden uzmanlar var. Makale, 14 Eylül'de Nature Astronomy dergisinde yayınlandı.[9] Ayrıca makale ve haber, yayından önce de sızdırıldı ve bu sayede erkenden haberleştirilebildi.[4]

Fosfin (PH3), balık veya sarımsak gibi kokan, renksiz bir gazdır. -87.7 derecede kaynar, -133 derecede donar.[3] Çok düşük konsantrasyonlarda bile solunması ölümcül olabilir. Fosfinin büyük bir kısmı, canlıların vücudunda bulunan organik yapılı bileşiklerin oksijensiz ortamda bozunması sırasında fosfatın parçalanmasıyla oluşur.[2] Geri kalanı ise laboratuvar şartlarında üretilmektedir. Organizmalar fosfini üretebilmek için fosfat minerallerini emerler, hidrojen eklerler ve fosfin çıkarırlar. Venüs atmosferinde hiç oksijen olmaması, bu gazın bu tür mikroplardan geliyor olma ihtimalini arttırıyor.

Bu keşfi önemli yapan şu: Araştırmacılar, Venüs atmosferinde bulunan fosfin miktarının, abiyonik (yaşam olmayan) kaynaklardan gelemeyecek kadar çok olduğunu keşfettiler. Eğer durum buysa ve ölçümlerde de bir hata yoksa, geriye kalan iki makul açıklama var: Henüz bilmediğimiz bir abiyonik fosfin tepkimesi var ve Venüs'te yaşanıyor. Ya da Venüs'te yaşam var.

Venüs atmosferindeki organizmalar için olası bir yaşam döngüsü. (1) Dehidre olmuş mikroplar, Venüs atmosferinin alt tabakalarında vejetatif bir durumda yaşıyor olabilir. (2) Bunların sporları, yükselen akımlarla daha yaşanabilir bulut katmanlarına taşınabilir. (3) Sıvıyla enkapsüle olan sporlar, metabolik olarak aktif hale geçebilir. (4) Bu mikroplar bölünürler ve damlacıklar, koagülasyon yoluyla büyürler. (5) Damlacıklar yeterince büyüyünce, atmosfer içinde batmaya başlarlar ve aşağılara indikçe artan sıcaklıklar dolayısıyla buharlaşırlar. Bu durum, mikropları sporlara dönüşmeye zorlar ve bunlar, en baştaki gibi alt katmanlarda vejetatif halde bekler.
Venüs atmosferindeki organizmalar için olası bir yaşam döngüsü. (1) Dehidre olmuş mikroplar, Venüs atmosferinin alt tabakalarında vejetatif bir durumda yaşıyor olabilir. (2) Bunların sporları, yükselen akımlarla daha yaşanabilir bulut katmanlarına taşınabilir. (3) Sıvıyla enkapsüle olan sporlar, metabolik olarak aktif hale geçebilir. (4) Bu mikroplar bölünürler ve damlacıklar, koagülasyon yoluyla büyürler. (5) Damlacıklar yeterince büyüyünce, atmosfer içinde batmaya başlarlar ve aşağılara indikçe artan sıcaklıklar dolayısıyla buharlaşırlar. Bu durum, mikropları sporlara dönüşmeye zorlar ve bunlar, en baştaki gibi alt katmanlarda vejetatif halde bekler.
Astrobiology

Bu, elbette Venüs'te kesinlikle yaşam olduğu anlamına gelmiyor; ancak bu yönde bugüne kadar yapılmış en güçlü argümanlardan biri bu olabilir. Venüs üzerinde yapılan çalışmaların çoğu, bu aşırı sıcak gezegenin yaşam için uygun olmadığı yönünde bulgulara ulaşmıştı. Venüs o kadar sıcaktır ki, demir bile katı halde kalamaz. Yüzeydeki basınç, Dünya'dakinin 90 katı kadardır ve hemen her şeyi ezebilecek kadar güçlüdür. Bulutlarında bol miktarda sülfürik asit bulunur. Yani Venüs hiç de canlılığa uygun bir yere benzemez.

Venüs'ün yaşama daha uygun olan atmosfer katmanları
Venüs'ün yaşama daha uygun olan atmosfer katmanları
Astrobiology

İşleri daha da heyecanlı kılan bir diğer nokta, araştırmacıların bu keşfi, Venüs'ün kısmen daha yaşanabilir olduğu düşünülen atmosfer katmanlarında keşfetmiş olmaları. Bazı bilim insanları, Venüs atmosferinin üst kısımlarında, Dünya'dakine benzer sıcaklık ve basınç değerleri olduğunu, dolayısıyla buralarda yaşamın barınabileceğini ileri sürüyorlardı. Eğer haklılarsa, bağımsız veri hatları ortak bir noktaya işaret ediyor olabilir. Fakat Venüs, bundan birkaç yüz milyon veya birkaç milyar yıl önce bu kadar ölümcül olmayabilirdi. Öyle ki, sera gazı etkisi altında cehenneme dönmeden önce yüzeyinde okyanusların bile bulunduğu düşünülüyor. Fosfin uzmanı olan, MIT'den Clara Sousa-Silva şöyle diyor:

Uzun bir zaman önce, Venüs yüzeyinde okyanuslar olduğu ve Dünya gibi yaşanabilir bir gezegen olduğu düşünülüyor. Venüs, giderek daha az yaşanabilir oldukça, eğer üzerinde yaşam varsa bunun da adapte olması gerekirdi. Eğer böyleyse, günümüzde yaşam atmosferin çok dar bir kesidinde bulunuyor ve buradaki organizmalar yaşamaya devam ediyor olabilir. Bu durum, Güneş'in yaşanabilir bölgesinin ucunda olan bir gezegenin, Dünya atmosferindeki yaşamı mümkün kılan şartlara sahip olabileceğini gösterir.

Her ne kadar bu bulgu şaşırtıcı olsa da, birçok bilim insanı uzun yıllardır Venüs atmosferinde yaşam olabileceği ihtimali üzerinde duruyordu.[6] Carl Sagan da Venüs atmosferinde yaşam olabileceğini iddia etmişti.[5] Ancak asidik bulutlardan ötürü bunun olmasının çok zor olacağı düşünülüyordu.

Bilim insanları, fosfin kaynağı olabilecek diğer tüm olasılıkları elemeye çalıştılar ve ellerinden geleni yapmalarına rağmen fosfinin başka nasıl üretilebileceğini bulamadılar. Örneğin güneş ışınlarını, yüzeyden fırlayan mineralleri, volkanları, yıldırımları ve diğer tüm olası açıklamaları değerlendirdiler; ama hiçbiri, teleskopların gördüğü fosfin miktarını üretemiyordu. Halbuki karasal organizmalar, kapasitelerinin sadece %10'unda bile çalışacak olsa, Venüs'te bulunan düzeyde fosfini üretebilirdi. Sousa-Silva şöyle diyor:

Bir negatifi ispatlamak çok zordur. Astronomlar, yaşam olmadan fosfinin nasıl üretebileceğine dair tüm olasılıkları düşündüler ve bu çabayı takdir etmek gerekiyor. Takdir edilmeliler, çünkü fosfin üretebilecek bildiğimiz pek bir abiyotik süreç kalmadı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Venüs atmosferinde fosfin bulmak beklenmedik bir bonustur. Bu keşif birçok soru işareti doğuruyor; mesela nasıl bir organizmanın bu ortamda hayatta kalabileceği oldukça önemli bir sorudur. Dünya'da bazı mikroplar %5 oranında aside direnebilirler; ancak Venüs'teki bulutlar neredeyse tamamen asittendir.

Eş yazarlardan Janusz Petkowski şöyle diyor:

Bu, şu anlama geliyor: Bunu üreten ya yaşamdır ya da kayalık gezegenlerde bulmayı beklemediğimiz bir diğer fiziksel veya kimyasal süreçtir. Kayalık bir gezegende fosfin üretebilecek bütün olası yolakları tek tek inceledik. Eğer bunu üreten yaşam değilse, kayalık gezegenlere dair bilgimizde büyük eksikler var demektir.

Bu, oldukça çarpıcı bir açıklama. Greaves şöyle diyor:

Bu araştırma tamamen merak amaçlı yapıldı. JCMT teleskobunun güçlü teknolojisini kullanarak, gelecekte ne tür yatırımlar yapılabileceğini düşünürken ortaya çıktı. Ekstrem senaryoları eleyebileceğimizi düşünüyorduk; mesela Venüs bulutlarının organizmalarla dolu olmadığını görmeyi bekliyorduk. Ama fosfinin ilk izlerini bulmak bizler için şoke edici oldu.

Araştırmacılar, atmosferde bulduklarının gerçekten fosfin olduğundan emin olmak için 6 ay boyunca veri analizi ve kontrolü yaptılar. İngiltere'deki ALMA Bölgesel Merkezi'nden ve Manchester Üniversitesi'nden Anita Richards şöyle diyor:

Bizi en çok rahatlatan şey, ALMA'nın tekrar eden gözlem yapabilmesi için şartların uygun olması oldu. Venüs, Dünya'ya uygun bir açıdaydı. Veriyi işlemek zorluydu; çünkü ALMA normalde Venüs gibi çok parlak nesnelerdeki çok silik izlere bakmakta kullanılmaz.

Greaves şöyle diyor:

Ancak iki gözlemevi de aynı sonuca vardı: Fosfine ait doğru dalgaboyunda silik bir emilim gördük. Bu moleküller, arka plandaki sıcak bulutlarla aydınlatılmıştı.

Araştırmacıların şimdi yaşam ile ilişkili diğer gazları Venüs atmosferinde araması bekleniyor. Ayrıca mevsimsel değişimlerin gaz miktarını nasıl etkilediğini inceleyecekler. Bulguları, uzay araştırmalarının yeniden Venüs'e dönmesini sağlayabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 68
  • Merak Uyandırıcı! 38
  • İnanılmaz 33
  • Bilim Budur! 19
  • Tebrikler! 18
  • Muhteşem! 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ K. Cowing. Phosphine Detected In The Atmosphere Of Venus - An Indicator Of Possible Life?. (13 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 13 Eylül 2020. Alındığı Yer: NASA Watch | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Roels, et al. (2001). Biological Formation Of Volatile Phosphorus Compounds. Bioresource Technology, sf: 243-250. doi: 10.1016/S0960-8524(01)00032-3. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ PubChem. Phosphine. Alındığı Tarih: 13 Eylül 2020. Alındığı Yer: PubChem | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. S. Anderson. Has Microbial Life Been Found On Venus? | Earthsky.org. (12 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 13 Eylül 2020. Alındığı Yer: EarthSky | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Morowitz, et al. (1967). Life In The Clouds Of Venus?. Nature, sf: 1259-1260. doi: 10.1038/2151259a0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Cooper. Could Dark Streaks In Venus' Clouds Be Microbial Life?. (05 Ocak 2017). Alındığı Tarih: 13 Eylül 2020. Alındığı Yer: Astrobiology Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • K. S. Petersen. How Floating Microbes Could Live In The Acid Clouds Of Venus. (13 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 13 Eylül 2020. Alındığı Yer: Astronomy.com | Arşiv Bağlantısı
  • S. Seager, et al. (2020). The Venusian Lower Atmosphere Haze As A Depot For Desiccated Microbial Life: A Proposed Life Cycle For Persistence Of The Venusian Aerial Biosphere. Astrobiology. doi: 10.1089/ast.2020.2244. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. S. Greaves, et al. (2020). Phosphine Gas In The Cloud Decks Of Venus. Nature Astronomy, sf: 1-10. doi: 10.1038/s41550-020-1174-4. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/10/2020 09:39:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9340

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
İnsanın Evrimi
Ay Görevleri
Tıp
Sars Mers
Yapay Zeka
Charles Darwin
Dinozorlar
Stephen Hawking
Diş
İmmünoloji
Retrovirüs
Evrimsel Antropoloji
Veri
Hastalık Kataloğu
Canlı Cansız
Cinsel Seçilim
Afrika
Onkoloji
Kimyasal Evrim
Doğum
Kemik
Primatlar
Uzay Görevleri
Genetik Müdahale
Yavru
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bana duracak bir yer ve uzun bir kaldıraç verin, size Dünya'yı kaldırayım.”
Archimedes
Geri Bildirim Gönder