Uzuvların Yüzgeçlerden Evrimine Genetik İpucu!

Uzuvların Yüzgeçlerden Evrimine Genetik İpucu!
Görsel: Maggie Newman
Earth Magazine
Yazar Melissa Hogenboom Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,026 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Plos Biology dergisinde yayınlanan bir araştırma, balıkların parmak oluşumu için gerekli genetik düzeneğe sahip olduğunu, ancak düzeneğin çalışır durumda olmadığını ortaya koyuyor. Araştırma, milyonlarca yıl önce balıkların nasıl ilk kara hayvanlarına evrimleştiği konusuna açıklık kazandırıyor.

Araştırmacıların söylediğine göre, balıkların karaya çıkması için, var olan bir DNA yapısına “zorla el konularak” parmak oluşumunu sağlamak gerekti. Bunu yapmak için, araştırmacılar balıklardan aldıkları genleri farelere yerleştirdiler. Kol ve bacak gibi uzuv genlerinin balıklarda olduğu zaten biliniyordu, ancak parmak oluşumu için nasıl evrimleştikleri açık değildi. Bunun arkasındaki genetik sistemi çözmek için araştırma yazarları zebra balığımodel olarak kullandılar. Fakat diğer bilim insanları kol ve bacak gibi uzuv evrimini araştırmak için zebra balığının uygun bir tür olmadığını söylüyorlar.

İsviçre’deki Cenova Üniversitesi’nden baş yazar Joost Woltering, “eskiden beri süregelen evrimle ilgili bir soruyla, ilk zamanlardaki balık yüzgeçlerinden nasıl kol ve bacak gibi uzuvların oluştuğuyla” ilgilendiğini bildirdi. Bunu cevaplamak için Dr. Woltering ve meslektaşları, zebra balığı ve farelerde yüzgeç ve kol-bacak gibi uzuv gelişiminin genetik sistemini gözden geçirdiler. Dr. Woltering, özellikle balık yüzgeçlerinde bulunmayan el ve kol (veya parmak) bölünmesi ile ilgileniyordu, bu bölünme “yüzgeçten uzva geçişteki başlıca morfolojik yeniliklerden biri olarak görülmektedir.”

“Mimar” Genler

Dünya üzerinde yürüyen ilk dört bacaklı yaratık olan Tetrapodlar, 380 milyon yılı aşkın bir süre önce, genellikle “balıklar çağı” olarak anılan Devoniyen döneminde sudan karaya evrimleştiler. Yüzgeç ve kol-bacak uzvu gelişimi için gerekli olduğu bilinen HoxA ve HoxD adlı gen kümeleri, hem balıklar ve hem de kara hayvanlarında bulunmaktadır.

Reklamı Kapat

Bu Hox genleri, hayvanların sahip olduğu birçok fiziksel yapının oluşumunda görev aldığı için bazen “mimar genler” olarak anılır.

Bununla birlikte balıklardan alınan bu Hox genleri fare embriyolarına aktarıldığında kol oluşturan genler devreye girdiği hâlde el veya parmaklardan sorumlu olan genler çalışır duruma geçmediler. Bu, bize tetrapod uzuvlarının oluşumu için gerekli olan genetik bilginin tetrapodların evrimleşmesinden daha önce balıklarda zaten var olduğunu göstermektedir. Dr. Woltering BBC News’a şunları söyledi:

Tam, uyumlu ve sağlıklı çalışan yetişkin bir organizmanın gelişimini sağlamak için embriyogenez (embriyo oluşumu) sırasında gelişimsel genlerin doğru zamanda ve doğru yerde çalışır duruma geçmesi önemlidir.

Çağa Ayak Uydurmuş Genler

En şaşırtıcı sonuç, farelerde bulduğumuz üst seviye DNA yapısının neredeyse aynısının balıklarda olmasıdır.

Çalışmanın diğer önemli sonucu da balık yüzgeçlerinin tetrapod el ve parmaklarına birebir denk olmamasıdır. Bunun yerine, kara hayvanlarındaki parmak evrimi, var olan genetik alt yapının başka bir amaca uygun olarak değişmesini gerektirmiştir. Çalışmanın eş yazarlarından, yine Cenova Üniversitesi profesörü Denis Duboule şunları söyledi:

Bütün yönleriyle bakıldığında, yüzgeçten kol-bacak uzvuna geçiş sırasında, zaten var olan düzenleyici bir mekanizmanın çağa ayak uydurmasıyla parmaklarımızın evrimleştiğini görmekteyiz.

Bu alanda çalışan diğer bilim insanları çalışmanın bazı hatalar içerdiğini söylüyorlar. Cambridge Üniversitesi Zooloji Müzesi’nden, çalışmada görev almamış olan, Jennifer Clark, deneylerde zebra balığını model olarak kullanmanın kötü bir seçim olduğunu söyledi. Açıklaması şöyle:

Bu hayvanın, ve çıkarsama yoluyla akrabalarının, tetrapodlarda parmak oluşumunun gerçekleştiği bazı gelişimsel evrelerden yoksun olduğunu biliyoruz. Polydon (kaşık balığı) gibi diğer yüzgeçli balıklar tetrapodlardakine benzer şekilde işleyen ve karmaşık bir yüzgeç iskeleti oluşmasını sağlayan bu mekanizmaya sahiptir. Bu da bize, zebra balığının bir noktada parmak oluşumu yeteneğini kaybettiğini göstermektedir.

Bu görüşü, İsveç’teki Uppsala Üniversitesi’nden Per Ahlberg de tekrar ediyor. Ahlberg, moleküler analizin çok yüksek kalitede, ancak evrimsel sonuçların hatalı olduğunu söyledi. Ahlberg açıklamasına şöyle devam etti:

Bütün bu çıkarsama, zebra balığı yüzgeç iskeletinin ilk zamanlardaki tetrapodların mantıklı bir temsilcisi olduğu varsayımına dayanmaktadır, fakat durum öyle değildir. Aslında günümüz mersin balığı, zargana ve kel turna balığının (yaşayan ilkel ışın yüzgeçli balıklar) yüzgeç iskeleti, paylaşılan fare ve zebra balığının ilk zamanlardaki durumlarına oldukça yakındır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 09:49:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2066

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Homo Sapiens
Besin
Periyodik Tablo
Yaşam
Boyut
Fizik
Homeostasis
Grip
Öğrenme
Anne
Kuyruk
Retrovirüs
Habercilik
Doğal
Aslan
Köpekbalığı
Parazit
Neandertal
Deizm
Kan Hastalıkları
Yiyecek
Matematik
Yatay Gen Transferi
Vaka
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın