Uzun Kuyruklu Baştankara (Aegithalos caudatus)
/content/859d6ea4-3c0c-4e1a-8be5-f6d892c3fc7d.jpeg)
- Taksonomi
- Ornitoloji
- Bilimsel Adı Aegithalos caudatus
- Halk Arasındaki Türkçe Adı Uzun Kuyruklu Baştankara
- Halk Arasındaki İngilizce Adı Long-tailed Tit
- Üst Alan (Superdomain) Neomura
- Alan (Domain) Ökaryotlar (Eukaryota)
- Alem (Kingdom) Hayvanlar (Animalia)
- Alt Alem (Subkingdom) Gerçek Dokulular (Eumetazoa)
- Klad Parahoxlu Hayvanlar (Parahoxozoa)
- Klad İki yanlı simetrili hayvanlar (Bilateria)
- Klad Nephrozoa
- Üst Şube (Superphylum) İkincil Ağızlılar (Deuterostomia)
- Şube (Phylum) Kordalılar (Chordata)
- Klad Olfactores (Olfactores)
- Alt Şube (Subphylum) Omurgalılar (Vertebrata)
- Aşağı Şube (Infraphylum) Gerçekçeneliler (Gnathostomata)
- Klad Kemikli balıklar (Osteichthyes)
- Klad Sarcopterygii
- Klad Tetrapodomorpha
- Klad Eotetrapodiformes
- Klad Elpistostegalia
- Klad Stegocephali
- Klad Dört Bacaklılar (Tetrapoda)
- Klad Reptiliomorpha
- Klad Amniyot (Amniota)
- Klad Sauropsida
- Klad Sürüngenler (Reptilia)
- Klad Gerçek sürüngenler (Eureptilia)
- Klad Neodiapsida
- Klad Diapsidler (Sauria)
- Klad Archelosauria
- Klad Archosauromorpha
- Klad Archosauriformes
- Klad Arkozorlar (Archosauria)
- Klad Avemetatarsalia
- Klad Dinozoromorf (Dinosauromorpha)
- Klad Dinozor (Dinosauria)
- Klad Saurischia
- Klad Teropod (Theropoda)
- Klad Yeni theropodlar (Neotheropoda)
- Klad Averostra
- Klad Tetanurae
- Klad Orionides
- Klad Avetheropoda
- Klad Coelurosauria
- Klad Tyrannoraptora
- Klad Maniraptoromorpha (Maniraptoromorpha)
- Klad Maniraptoriformes (Maniraptoriformes)
- Klad Maniraptora (Maniraptora)
- Klad Pennaraptora (Pennaraptora)
- Klad Paraves (Paraves)
- Klad Avialae (Avialae)
- Klad Avebrevicauda (Avebrevicauda)
- Klad Pygostylia (Pygostylia)
- Klad Ornithothoraces (Ornithothoraces)
- Klad Euornithes (Euornithes)
- Klad Ornithurae (Ornithurae)
- Sınıf (Class) Kuşlar (Aves)
- Aşağı Sınıf (Infraclass) Neognathae
- Klad Yeni kuşlar (Neoaves)
- Klad Passerea
- Klad Telluraves
- Klad Australaves (Australaves)
- Klad Eufalconimorphae (Eufalconimorphae)
- Takım (Order) Ötücü kuşlar (Passeriformes)
- Klad Eupasseres (Eupasseres)
- Alt Takım (Suborder) Öz Ötücüler (Passeri)
- Aile (Family) Meşe Kuşugiller (Aegithalidae)
- Cins (Genus) Meşe Kuşu (Aegithalos)
- Tür (Species) Uzun Kuyruklu Baştankara (Aegithalos caudatus)
- Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Uzun Kuyruklu Baştankara, Avrupa'nın en küçük kuşlarından biridir ve toplam uzunluğunun yaklaşık %56-61,5'i kuyruktan oluşur, ağırlığı ortalama 7 gramdır.
- Bu kuşlar geniş yapraklı ormanlar, çalılıklar ve tarım alanları gibi kenar habitatlarda yaşar, Türkiye'de 0-1300 metre arası rakımlarda yaygındır.
- Yuvalarını liken, tüy, örümcek ağı ve yosun kullanarak inşa eden uzun kuyruklu baştankara, kuluçka süresi yaklaşık iki hafta olup yavrular 2-3 hafta sonra yuvayı terk eder.
Uzun Kuyruklu Baştankara; yuvarlak gövdeli, kısa ve kalın gagalı, çok uzun ve ince kuyruklu bir kuştur. Erkek ve dişileri birbirine benzer. Genç kuşlar, ilk kıştan önce yetişkin tüylerine geçiş yaparlar. Tüyleri ağırlıklı olarak siyah ve beyaz olup değişen miktarlarda gri ve pembe renkler de bulunur.
Avrupa'nın en küçük kuşları arasında yer alır. Sonbaharın sonlarında 10.4 grama kadar ulaşabilirken ortalama ağırlığı 7 gramdır; kanat açıklığı 16-19 cm ve uzunluğu ise 13-16 cm'dir, bunun 8-9 cm'si sadece kuyruktur. [1] Kuyruk uzunluğu, toplam uzunluğun yaklaşık %56 ila %61.5 kadarıdır.
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
İlk olaraktan İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından 1758'de Systema Naturae eserinin onuncu baskısında Parus caudatus olarak tanımlanmıştır.[2] Başlangıçta Paridae ailesine dahil edilen bu tür, sonrasında ayrılarak Aegithalidae ailesinin bir parçası olmuştur. Türün 17 alt türü bulunur.[3]
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Bu kuşlar karışık ve geniş yapraklı ormanlar, çalılıklar, tarım alanlarındaki çitler ve seyrek ağaçlık bölgeler gibi kenar habitatları tercih eder.[3] Ayrıca akarsu kenarı ormanlarında, makiliklerde ve açık çam ormanlarında görülür. Türkiye'de genellikle 0–1300 metre rakımda, nadiren 2000 metreye kadar bulunur. Ülkemizin her bölgesinde gözlemlenebilir.
Popülasyon ve Koruma Statüsü
Avrupa popülasyonu 3.000.000'dan fazla üreyen çiftten oluşur, bunların %30'u İspanya'dadır. Türün yayılış alanı 1970'lerden itibaren Norveç ve İskoçya'nın kuzeyine genişlemiştir, ancak İsveç'te 19. yüzyıldan bu yana, Finlandiya'da ise son yıllarda popülasyonlarında azalma görülmüştür. Bu durum, modern ormancılık uygulamaları ve eski habitatların monokültürle değiştirilmesiyle ilişkilidir.
Sürüler kışın geniş beslenme alanlarına ihtiyaç duyar. Bu yüzden habitat parçalanması ve bozulması yerel yok oluşlara yol açabilir. Özellikle sert kış koşullarına karşı çok hassastırlar.[3]
Davranış ve Etoloji
Üreme dönemi dışında uzun kuyruklu baştankaralar genellikle 6-30 bireylik gruplar halinde yaşarlar. Ortalama yaşam süresi iki üç yıldır.[8]
Uzun kuyruklu baştankaralar gruplarını beslenmek için gün içinde ortalama 7 kilometre dolaşırlar. Oldukça bölgecilerdir, bölgelerindeki diğer uzun kuyruklu baştankara grupları ile karşılaştıklarında gruplar arasında bir çatışma çıkar; kimi zaman daha baskın olan grubun diğer grubu 300 metre kadar alanlarından çıkarmak için kovaladığı gözlemlenmiştir.[5]
Bu baştankaralar yılda bir kez yuva yaparlar. Yuvaları dört ana malzemeden inşa ederler: Liken, tüyler, örümcek ağları ve yosun. Yuva yaklaşık 20 cm boyunda ve 12 cm genişliğinde olur. Esnek bir kese şeklindeki yuva, üst kısmında küçük yuvarlak bir girişe sahiptir ve genellikle alçak çalılar arasında ya da ağaç dallarının çatallarında asılıdır.[4] Yapılan yuva neredeyse üzerine inşa edildiği desteğe yapıştırılmış gibi sağlam olur.
Yuvanın inşası yaklaşık 20 gün sürer. Bu süreçte her iki eş, yuvayı inşa etmek için binlerce kez yuvaya gidip gelir.[1]
Tipik bir yuvada 6.000'den fazla parça kullanılır. Yosun ve örümcek ağları yapısal denge sağlar. Dış yüzey kamuflaj için açık renkli liken pullarıyla, iç yüzey ise yalıtım sağlamak amacıyla 2.000'den fazla yumuşak tüyle kaplanır.[4] Ancak yuvanın başarı oranı sadece %17’dir.[6] (Kuş yuvasının başarı oranı, yuvadan sağlıklı bir şekilde uçabilen yavru kuşların toplam yumurtaya oranıdır.)
Ana yuva avcıları (yuvalarına saldırarak yumurtalarını veya yavrularını avlayan canlılar) arasında Kargagiller (Corvidae), Gelincikler (Mustela) ve yılanlar bulunur.[3]
Kuluçkaya yalnızca dişi yatar ve kuluçka iki hafta kadar sürer. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra iki üç hafta içinde yuvayı terk ederler. Sonrasında en az 14 gün daha ebeveynleri ve akrabaları tarafından beslenirler.
macaulaylibrary/content/f25cd0c1-47a7-4092-91b5-28eac897334f.png)
Yuvaları başarısız olan çiftlerin üç seçeneği vardır: Yeniden denemek, o sezon yuva yapmayı bırakmak ya da komşu bir yuvaya yardım etmek. Yuva kaybı mayıs ayı gibi üreme sezonun ortalarında yaşanırsa başarısız çiftler kendi yuvalarından ayrılıp akrabalarının yuvalarına yardım ederler. Kuşların akrabalarını tanıması, bireylerin birbirlerini seslerinden ayırt etmesi sayesinde mümkün olur.[5]
Diğer uzun kuyruklu baştankaraların akrabalarına yardım ettiği yuvalar, daha yüksek besin sağlama oranları ve daha iyi yuva savunması sayesinde daha başarılı olur. Üreme mevsiminin sonunda (haziran ve temmuz aylarında) kuşlar kendi kış bölgelerinde yeniden kalabalık sürüler oluştururlar.
Diyet ve Metabolizma
Bu türün üyeleri, yıl boyunca çoğunlukla omurgasızlarla beslenir. Özellikle güve ve kelebeklerin yumurtalarını ve larvalarını tercih ederler. Bazen tohum, tomurcuk ve hatta zeytin (Olea) ile de beslendikleri gözlemlenebilir. Özellikle sonbahar ve kış aylarında ağaç özsuyu içtikleri de kaydedilmiştir.
/content/8d98a886-2fc7-49ae-be9e-9b5124fdf36b.jpeg)
Etimoloji
Cins ismi olan Aegithalos Antik Yunancadaki "αἰγίθαλος" (aigíthālos) kelimesinden gelir. Yunancada bu terim küçük ötücü kuş türlerini tanımlamak için kullanılmıştır. Eski Yunan dünyasında küçük kuşlara verilen bu ad, aynı zamanda çevik ve hareketli doğalarıyla tanınan türleri de ifade etmektedir.
Tür ismi olan caudatus Latince kökenlidir. Bu kelime,"kuyruklu" veya "kuyruğu uzun" anlamına gelir. "Cauda" kelimesi Latincede "kuyruk" demektir ve "-atus" eki, ona sahip olanı veya o özelliği barındıranı ifade eder. Bu durumda caudatus, uzun kuyruğu ile dikkat çeken bir özellik olarak kuşu tanımlar.[7]
Bu etimolojik yapı, kuşun en belirgin özelliğini (uzun kuyruğunu) vurgulayan bir anlam taşır; dolayısıyla Aegithalos caudatus, "uzun kuyruklu küçük ötücü kuş" olarak çevrilebilir.
- Bilim Budur!4

- Muhteşem!1

- Üzücü!1

- Tebrikler!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Bilimsel bir hata mı gördün?
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 07:11:21 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/19081
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.