Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir?

Uçakların Havada Yüksek Hızlarda Yol Kat Edebilmesi İçin Gerekli İtki Kuvvetini Sağlayan, Hava Soluyan Motorların Çalışma Prensiplerine ve Ana Parçalarına Yakından Bir Bakış...

Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir? Wikimedia Commons
Ilyushin Il-76 uçağında bulunan Soloviev D-30 Turbofan motorların çıplak görüntüsü
8 dakika
33,705
  • Uçak Mühendisliği

Uçaklar, “uçuşun dört kuvveti” dediğimiz taşıma, ağırlık, itki ve sürükleme kuvvetlerinin, birbirleri arasında uçuş boyu süren mücadelesi sayesinde uçar. Bu 4 kuvveti ve yönlerini, aşağıda görebilirsiniz:

Uçuşun dört kuvveti
Uçuşun dört kuvveti
FreeSVG ve Gökçin Çınar

Eğer taşıma kuvveti ve uçağın ağırlığı aynı doğrultuda, ters yönde ve aynı büyüklükte etki ediyorsa, uçak ne yükselir ne de alçalır; aynı irtifada uçuşa devam eder. Benzer şekilde, eğer itki kuvveti sürükleme kuvvetine aynı doğrultuda, ters yönde ve aynı büyüklükte etki ediyorsa, uçak ne hızlanır ne de yavaşlar; aynı hızda uçuşa devam eder. Bir yolcu uçağının uçuş görevinin genellikle büyük bir kısmı, bu dört kuvvetin bu şekilde dengede olmasıyla geçer. Bu yazıda bu dört kuvvetten biri olan itki kuvvetinin nasıl üretildiğini inceleyeceğiz.

Tüm Reklamları Kapat

İtki Kuvveti ve Uçak Motorları

Öncelikle, itki nedir? Maalesef TDK’da bu yazının yayınlandığı tarih itibariyle itki kelimesinin havacılık kapsamında (başka birçok terimde olduğu gibi) teknik bir tanımı yok. İngilizcesi olan “propulsion” kelimesine bakacak olursak, NASA şöyle bir etimolojiden bahsediyor: “propulsion” sözcüğü, “pro” ve “pellere” olarak iki Latince kelimeden türemiş. “pro”, ön ya da ileri anlamına geliyor, “pellere” ise sürmek. “Propulsion”, ya da Türkçe karşılığı olan “itki” kelimesi ise “bir nesneyi öne doğru ittirmek” ya da “bir nesneyi ileriye sürmek” anlamına geliyor. Bu tanımdan yola çıkarak, itki kuvvetini (İng. "thrust"), bir nesneyi ileri iten kuvvet olarak açıklayabiliriz.

İtki kuvveti, uçaklarda motorlar tarafından üretiliyor. Wright kardeşlerin 1903 yılındaki ilk başarılı motorlu uçuşu yaptığı Wright Flyer uçağından günümüz uçaklarına kadar, uçaklarda genellikle içten yanmalı motorlar kullanılıyor. Bu içten yanmalı motorlar ailesinde uçaklarda en çok kullanılan dört motor tipi var ve bunları, genel kullanım alanlarına göre tanımlayacak olursak, şöyle bir liste yapabiliriz:

Tüm Reklamları Kapat

  • Pistonlu motorlar: Genellikle Genel Havacılık kategorisine giren 1-4 kişilik uçaklarda kullanılır.
  • Turboprop motorlar: Küçük ticari yolcu uçaklarında yüksek verimliliklerinden dolayı tercih edilir.
  • Turbofan motorlar: Orta ve büyük yolcu uçaklarında kullanılır.
  • Turbojet motorlar: Genellikle süpersonik hızların gerektiği askeri uçaklarda tercih edilir.

Turboprop, turbofan ve turbojet motorları gaz türbinleridir. Ayrıca turbofan ve turbojet motorları, “hava soluyan jet motorları” kategorisine girer. Tabii bu listede çok yüksek itki kuvveti sağlayabilen roket motorları, ramjet ve scramjet tarzı motorları dışarıda bıraktık. Ancak çalışma prensibi olarak bu motorların hepsi ortak bir yerden çıkıyor: Newton’un 3. yasası!

Etki-tepki yasası olarak da bilinen Newton’un 3. Hareket Yasası, bir cisme uygulanan her kuvvete (ki buna "etki" diyoruz) karşılık, eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet (ki buna "tepki" diyoruz) oluşur. En basit açıklamasıyla, yukarıda saydığımız uçak motorlarının hepsi havayı motorun önünden içine alır, hızlandırır ve geriye doğru iterler ("etki"). Havanın bu şekilde hızlandırılarak arkaya atılmasına karşılık, zıt yönde bir kuvvet ("tepki") oluşur. İşte biz bu kuvvete, itki kuvveti diyoruz. İtki kuvvetini bu şekilde yaratan motorlara da “hava soluyan motor” adını veriyoruz.

Aşağıdaki görsel, bu etkileşimi bir jet motorunun üstünde anlatıyor. Tabii görselin basitleştirilmiş olduğunu, okların aslında aynı doğrultuda, eşit büyüklükte ve zıt yönde etkiyen kuvvetleri gösterdiğini unutmayalım.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir gaz türbini üzerinde etki ve tepki kuvvetleri
Bir gaz türbini üzerinde etki ve tepki kuvvetleri
Wikimedia Commons ve Gökçin Çınar

Gaz Türbinlerinin Ana Bileşenleri

Günümüz uçaklarında en sık kullanılan motor tipi gaz türbinleridir. Aşağıdaki görselde bir turbojet motorunun ana bileşenlerini görebilirsiniz. Bu bileşenler sadece turbojetlerin değil, turbofan ve turbopropların da çekirdeğini oluşturur. Bu parçalara NASA’nın bu animasyonunda etkileşimli olarak göz atabilirsiniz.

Bir jet motorunun ana bileşenleri
Bir jet motorunun ana bileşenleri
Wikimedia Commons ve Gökçin Çınar

Gelin uçağı “ittiren” motorun soluduğu havanın motorun içindeyken başından geçenleri kısaca özetleyelim.

Havaalığı

Atmosferdeki hava, havaalığından geçerek motorun içine girer. Havaalığının görevi, içine aldığı havanın vektörel anlamda düzgün olmasını sağlamaktır. Aksi halde motordan yeterince verim alınamaz, motor içindeki güç kayıpları artar. Ayrıca süpersonik hızlarda giden uçaklarda havayı yavaşlatmakla da sorumludur. Motorun kompresöründen geçen hava ses hızının altında olmalıdır. Havaalığının tasarımı çok önemlidir: havaalığının içinde kullanılan birtakım rampa ve engeller ve bazen hareket eden parçalar sayesinde süpersonik havanın bir dizi şok dalgasından geçerek sesaltı hızlara yavaşlamasını sağlar.

Kompresör

Kompresör, dönen palalar ve sabit statorlardan oluşur. Kompresörün görevi havayı sıkıştırmak, yani basıncını artırmaktır. Havanın basıncı artarken aynı zamanda sıcaklığı da artar. Kompresörler, genellikle alçak ve yüksek basınç kompresörü dediğimiz iki aşamadan oluşur. Hava, önce alçak basınç kompresöründen geçerek bir kademeye kadar sıkıştırılır. İkinci aşamada yüksek basınç kompresöründen geçirilerek daha da sıkıştırılarak hedef basınca ulaştırılır. Havanın aşamalar halinde sıkıştırılmasının sebebi, sıkıştırma sırasında tek aşamaya kıyasla daha az güç kaybı elde edilmesidir. Bazı kompresörlerde alçak, orta ve yüksek basınç şeklinde üç aşama da kullanılır. Kompresör, türbin tarafından döndürülür.

Yanma Odası

Yakıcı olarak da geçen yanma odasında yanan yakıt, içinden geçen havanın çok yüksek sıcaklıklara ulaşmasını sağlar. Yukarıdaki görselde, altta ve üstte olmak üzere iki adet yanma odası resmedilmiştir. Yanma odasında ısınan havanın görevi türbini döndürmektir.

Tüm Reklamları Kapat

Türbin

Çok yüksek sıcaklıklara ulaşmış olan hava, palalardan oluşan türbini döndürür. Türbin, motorun şaftına bağlıdır. Havanın türbini döndürmesiyle, havadaki enerji şafta aktarılarak faydalı işe çevrilmiş olur. Dönen şaft, kompresörü döndürmekte kullanılır. Turboprop ve turbofan motorlarında şafttaki gücün bir kısmı kompresörü döndürmeye, kalanı ise fan ya da pervaneyi çevirmeye ayrılır. Türbin giriş sıcaklığı, motorun içinde karşılaşılan en yüksek sıcaklıktır ve 1400°C civarındadır. Dolayısıyla türbin pervanelerinde kullanılan materyaller bu sıcaklığa meydan okuyabilecek gelişmiş materyallerden seçilir. Aynı zamanda materyalin bu sıcaklığa dayanabilmesi için soğutma sistemlerinden de faydalanır.

Nozül

Türkçe’de egzost olarak da geçen nozül, türbinden geçen havayı genleştirerek motordan dışarı, atmosfere geri atmakta kullanılır. Yine toplam basınç kayıplarının az olması ve istenilen itkinin yaratılabilmesi için nozülün atmosfere attığı havanın basıncı ve hızı çok önemlidir. Her motorun istenilen verim ve güç karakteristiğine göre dışarı attığı havanın hızı değişir. Dolayısıyla nozül tasarımı, motorun güç ve verimini belirleyen önemli bir faktördür.

Diğer Bileşenler

Burada bahsettiğimiz motor kompartmanları, gaz türbinlerinin çekirdeğini oluşturur. Turbofanlarda bu çekirdeğe ek olarak bir fan yardımıyla, turboproplardaysa bir pervane vasıtasıyla hava motorun içine alınır. Bazı turbojet ve turbofan motorlarında art yakıcı bulunur. Bu, ikinci bir yanma odasıdır ve motordan çıkmadan önce hava ikinci kez art yakıcıda ısıtılarak daha fazla itki oluşturulur. Ancak bu işlem, itkiyi arttırırken yakıt verimini de oldukça azalttığından art yakıcılar sadece yüksek itki gerektiren uçuş bölümlerinde ya da manevralarında açılır.

Çeşitli gaz türbinlerinin bileşenleri
Çeşitli gaz türbinlerinin bileşenleri
NASA

Uçak Motorlarında Verimlilik ve Kuvvet

Bir uçak motorun iki ana performans karakteristiği vardır: oluşturduğu kuvvet (ya da güç) ve bu kuvvet başına yakılması gereken yakıt miktarı. Maalesef burada şöyle genel bir ikilem vardır: Yakıt verimliliği arttıkça oluşturulabilecek azami kuvvet azalır; kuvvet arttıkça harcanan yakıt artar. İşte farklı tipte gaz türbinlerinin olması tam da bu sebeptendir. Turboprop, turbofan ve turbojet motorları arasında turboprop motorlar en verimli ama en güçsüz olanlardır. Turbojetler ise yakıt tüketimi en yüksek ancak en kuvvetli motorlardır. Turbofanlar ise hem yakıt verimliliği hem de kuvvet arasında bir denge tutturmaya çalışır.

Tüm Reklamları Kapat

Yolcu ve kargo uçakları gibi uçaklarda yakıt verimliliği, yüksek manevra kabiliyerinden daha önemlidir. Dolayısıyla yolcuları gidecekleri yere belirli bir sürede götürebilecek motorlar tercih edilir. Hafif yüklerde (yani az yolcu kapasitesinde) ve kısa mesafelerde turboprop uçaklar bu kuvveti sağlayabilir. Ancak yük ve mesafe arttıkça, veya daha yüksek hızlarda uçmak istendikçe turbopropların gücü yetmemeye başlar ve turbofanlara ihtiyaç duyulur. Yolcu uçaklarında yaygın olarak turbofan kullanılmasının sebebi de hem gereken kuvveti sağlayabilmesi, hem de yakıt verimliliğinin turbojetlere göre daha yüksek olmasıdır.

Georgia Tech'te sergilenen Rolls Royce Olympus turbojet motoru
Georgia Tech'te sergilenen Rolls Royce Olympus turbojet motoru
Gökçin Çınar

Turbojet motorları genellikle askeri uçaklarda kullanılan, turboprop ve turbofanlara kıyasla çok büyük ölçülerde itki kuvveti sağlayabilen, yüksek performanslı ve yakıt konusunda hiç de ekonomik olmayan bir motor türüdür. Yüksek itki kuvveti uçakların süpersonik, yani ses hızının üstünde hızlara ulaşmasını sağlar. Geçmişte operasyonel olan süpersonik yolcu uçakları Concorde’un Rolls Royce yapımı Olympus, ve Tupolev 144’ün D serisinde kullanılan Sovyet yapımı Kolesov RD-36-51 de turbojet motorlardır. Ancak süpersonik yolcu uçakları hem çok pahalı, hem çok konforsuz, hem de kabin içinde ve dışında çok gürültülü olmasından dolayı uzun yıllardır kullanılmıyor. Ama hemen ekleme yapalım, gelişen teknolojiyle birlikte süpersonik ticari uçuş yeniden gündemde!

Uçakların parçalarını, uçuş dinamiklerini, aerodinamik fenomenleri, çığır açan teknolojileri ve yeni tasarımları işleyeceğimiz yeni bir yazı dizisinin ilk makalesinde uçağın kalbi olarak görülen motorlara, bilhassa da gaz türbinlerine küçük bir giriş yaptık. Bundan sonraki yazılarımızda hem itki sistemlerine dair daha çok detay vereceğiz, hem de aerodinamik, kontrol, yapı, ve tasarım gibi konulara değineceğiz. Uçaklarla ilgili serimizin ilk yazısını, ilk başarılı motorlu uçuşu gerçekleştiren Wright kardeşlerden Wilbur Wright'ın sözleriyle bitirelim:

Motorlar olmadan da uçmak mümkündür, ancak bilgi ve beceri olmadan olmaz. Bunun talihli bir durum olduğunu düşünüyorum, çünkü insan, daha engin aklı sayesinde, kuşların bilgisine erişmeyi doğanın makinelerinin mükemmelliğine erişmekten daha mantıklı bir şekilde umabilir.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
49
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Muhteşem! 13
  • İnanılmaz 7
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NASA. Gas Turbine Propulsion. (1 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2020. Alındığı Yer: grc.nasa.gov | Arşiv Bağlantısı
  • J. D. Anderson. (2010). Aircraft Performance And Design. ISBN: 0-07-001971-1. Yayınevi: Mc Graw Hill Education.
  • F. C. Kelly. Miracle At Kitty Hawk: Unpublished Letters Of The Wright Brothers (Part I). (1 Mayıs 1950). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2020. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/02/2023 17:09:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8982

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Bilgi
Gezegen
Sağlık Bilimleri
Kuyruk
Toprak
Antibiyotik
Teyit
Algoritma
İklim Değişimi
Balina
Bilinç
Analiz
Deri
Diyabet
Coğrafya
Bilimkurgu
Antikor
Bağırsak
Hidrotermal Baca
Maske
Zehirli Mantar
Kuş
Kadın Doğum
Bakteri
Uyku
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Çınar. Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir?. (13 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8982
Çınar, G. (2020, July 13). Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 05, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8982
G. Çınar. “Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir?.” Edited by Gökçin Çınar. Evrim Ağacı, 13 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/8982.
Çınar, Gökçin. “Uçak Motoru Nasıl Çalışır? İtki Kuvveti Nedir?.” Edited by Gökçin Çınar. Evrim Ağacı, July 13, 2020. https://evrimagaci.org/s/8982.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.