Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!

Madem Yer Çekimi Var, Bu Uçaklar Nasıl Uçuyor? Hayır, Ciddiyiz!

Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!
15 dakika
65,680
  • Akışkanlar Kinematiği
  • Uçak Mühendisliği

Bazı şeyleri "bariz" olarak görmeye çok alışığız; çünkü bir şeyin nasıl veya neden o şekilde olduğunu anladığımız konusunda kendi kendimizi kandırmayı başarabilirsek, merakımızı da dizginlemiş oluruz. Halbuki bilimin temel varsayımlarından birisi, Evren'de hiçbir şeyin bariz olmadığı yönündedir. Ve eğer uçakların uçabilmesini sağlayan şeyin jet motorları veya kanatlar olduğunu düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz. En azından kısmen... Hele ki bilim insanlarının uçakların tam olarak nasıl uçtuğunu bildiğini düşünüyorsanız, yine yanılıyorsunuz.

Mars 2020 aracını, Mars'a gönderilmeden önce son kez kendi gözlerimizle görebilmek üzere 10 Ocak 2020'de Kaliforniya'daki NASA Jet İtim Laboratuvarı'na gittik ve Teksas'tan bir uçağa bindik. Yolculuğumuzu (ve serinin ilk videosunu) aşağıdan izleyebilirsiniz:

Tüm Reklamları Kapat

Uçak Uçuşunun Klasik Açıklaması: Eşit Yol Teorisi

Bir grup bilim insanının ve bilim aşığının her uçağa bindiğinde olduğu gibi, bu sefer de söz uçakların nasıl uçtuğundan açıldı; yukarıdaki videoda da bir kısmını görebilirsiniz. Makina Mühendisliği eğitiminin verdiği güç ile yine klasik o açıklamalar havada uçuştu:

Bir uçağın uçma prensibi gerçekten heyecan verici! Herkes uçağı uçuran şeyin jet motorları olduğunu zanneder; ancak jet motoru sadece geriye doğru itki sağlayabilir. Dolayısıyla uçağı yalnızca ileri doğru itebilir; havaya doğru itemez! Havaya doğru gitmesini sağlayan tek şey, kanatlardır. Kanatların da bunu başarabilmesini sağlayan şey, ilginç kanat şeklidir. Jet motoru uçağı ileri ittikçe, kanatlar üzerlerine gelen havayı ikiye yarar ve bir kısmı kanadın üzerinden, diğeri altından akar.

Tüm Reklamları Kapat

Ama kanadın kesidine bakacak olursanız, asimetrik bir damlacığa benzediğini görürsünüz: Üst taraf daha bombelidir; alt taraf daha düzdür. Buna "erfoil" (İng: "airfoil") denir. Bu şekilden ötürü, üst taraftan akan hava, aynı zaman diliminde aynı miktarda yolu kat edebilmek için hızlanmak zorunda kalır. Bernoulli Prensibi çerçevesinde, hızı artan bir havanın basıncı düşer. Bu da, kanadın üstündeki basıncın düşmesine neden olur. Alt taraf ise düzdür veya daha az bombelidir. Bu nedenle basınç aynı kalır (veya eşit miktarda düşmez). Bu da, kanadı yukarı doğru iter ve uçak havalanır! Yani olay motorlarda değil, kanat şeklinde!

Simetrik ve Asimetrik Erfoyil
Simetrik ve Asimetrik Erfoyil

Ne harika bir açıklama, öyle değil mi? Buna Eşit Yol (Kat Etme) Teorisi ya da İngilizce tabiriyle Equal Transit Theory deniyor. Mühendislerin çoğu bunu böyle açıklayacaktır; çünkü böyle öğrenmişlerdir. Uçak Mühendisleri gibi konu hakkında özelleşmiş mühendisler bazı nüansları öğrenmiş olabilir ve bunları size aktarabilir; fakat sıradan bir mühendis veya bilim tutkunu bir uçağın uçuşunu neredeyse kesin olarak böyle izah edecektir. Öyle ki, bazı mühendisler kendi açıklamalarının mutlak doğruluğunu yoğun bir tutkuyla savunur! Hatta yabancı sitelerde aratacak olursanız, neredeyse tüm popüler bilim sitelerinin uçağın uçma prensibini böyle anlattığını görebilirsiniz. Bazıları üstten akan havanın "yoğunluğunun azaldığı" gibi "alternatif açıklamalar" sunabilir; ama özünde hepsinin anlattığı prensip aynıdır.

Klasik Açıklamanın 3 Büyük Problemi

Ama bir sorun var. Hatta 3 sorun var. Sizin de fark etmiş olabileceğiniz gibi bu açıklama, 3 önemli noktada sorunludur:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  1. Klasik açıklamada kanadın üstünden ve altından akan havanın, kanadın arka ucuna aynı anda varabilmek için farklı hızlarda hareket ettiği söyleniyor. Yani üstteki hava, "daha uzun yol kat etmek zorunda olduğu için" hızlanıyor ve bu nedenle basıncı düşüyor. İyi ama... İkiye ayrılan hava molekülleri neden aynı anda kanadın sonuna varmak zorunda olsun ki? Pekala kanadın üstündeki hava molekülleri, altındakilere göre çok daha hızlı ve önce varabilir (ve hatta tam tersi de olabilirdi)!
  2. Eğer uçakların uçma prensibi buysa, akrobasi uçakları ve jet uçakları nasıl baş aşağı uçabiliyor? Bunlar bir yana, bir kargo uçağı nasıl baş aşağı uçabiliyor? Öyle ki, Boeing 747 gibi uçaklar da teorik olarak baş aşağı uçabilir. Bunu gösteren bir rüzgar tüneli deneyini buradan izleyebilirsiniz. Ama tabii ki gerçek hayatta bir yolcu uçağı bunu yapsaydı pilot konforu, hidrolik/yakıt akışı gibi konularda sorunlar yaşanabilirdi. Ama ne olursa olsun, eğer klasik açıklama doğruysa, bir uçak baş aşağı döndüğü anda yere doğru çakılmaları gerekirdi!
  3. Eğer uçakların uçma prensibi buysa, kanatlarında hiçbir "bombe" olmayan kağıt uçaklar nasıl uçabiliyor? Öyle aceleyle yaptığınız ve 30 santimetre uzağa gidenlerden söz etmiyoruz. Guinness Rekorlar Kitabı'na giren 69.14 metrelik uçuş gibi kağıt uçak uçuşlarından söz ediyoruz!

Elbette sorulardan sonuncusu biraz daha retorik; çünkü kağıt uçaklar daha ziyade "süzülüyorlar" ; uçmuyorlar (aradaki farkı buradaki videomuzdan veya aşağıdan öğrenebilirsiniz). Ama arkalarına bir itici takacak olursanız, onlar da rahatlıkla uçabilirlerdi.

İkinci soru çok daha büyük bir problem yaratıyor: Çünkü jet uçakları baş aşağı uçabilmekle kalmıyorlar; aynı zamanda bu şekilde yükselişe de geçebiliyorlar! Bunu nasıl izah edeceğiz? Örneğin Seeker tarafından 29 Eylül 2017'de uçakların baş aşağı uçabilmesiyle ilgili yayınlanan bir videoda, uçakların ana uçma prensibinin kanat şekli olduğunu söyledikten sonra, baş aşağı uçabilen uçakların bunu başarabilmek için kanatlarının "simetrik" tasarlandığı ileri sürülüyor. Ama bu, ilk açıklamaları ile çelişiyor; zira eğer uçağın uçabilmesindeki ana prensip "asimetrik damlacık" tasarımı ise, simetrik damlacık tasarımına sahip uçakların en baştan havalanamaması gerekirdi!

İlk soru ise açıklamayı doğrudan can damarından vuruyor: Sahi, hava molekülleri neden kanadın sonuna aynı anda varmak zorunda olsun ki? Ayrı zamanlarda da varabilirlerdi ve bu nedenle hızlarında herhangi bir değişim olması gerekmezdi.

Kaliforniya dönüşünde çektiğimiz videoları düzenlemeye başladığımızda, uçağın uçma prensibini de videolarımızdan ilkine kısaca eklemek istedik; ancak "klasik açıklamanın" ne kadar problemli olduğunu fark ettik. O nedenle iki alternatiften söz edip, atladık. Ancak tesadüfen 1 Şubat 2020'de Scientific American'da yayınlanan bu makale, bizi de konuyu daha derinlemesine ele almaya teşvik etti.

Madem Yer Çekimi Var, Bu Uçaklar Nasıl Uçuyor?

Bu ara başlık, tabii ki evrimi anlamayanlardan sıklıkla gelen şu meşhur soruya esprili bir göndermeden ibaret. Ama espri, gerçek bir soruna işaret ediyor: Uçakların tam olarak nasıl uçtuğundan emin değiliz!

Tüm Reklamları Kapat

Bu noktada şunu söylemek gerekiyor: Mühendisler, bir uçağın uçuşuna yönelik sahip oldukları teoriler ve matematiksel formüller çerçevesinde hangi özelliklere (kütle, aerodinamik tasarım, vb.) sahip uçakların havalanabileceğini çok net bir şekilde biliyorlar. Uçaklar, sahip olduğumuz en güvenli ulaşım araçlarından birisi; bunu burada detaylıca anlatmıştık.

Sorun uçak güvenliği veya uçak mühendisliği değil. Sorun şu: Elimizdeki formüller doğada gördüğümüze uyuyor olsa da, mekanizmayı açıklamak konusunda yetersiz kalıyor. Yani teorilerimizi takip ettiğimiz müddetçe uçakları, helikopterleri ve roketleri rahatlıkla uçurabiliyoruz; ancak teorilerimizin detaylarına yönelik hakimiyetimiz, uçağı uçuran ana faktörün tam olarak ne olduğunu izah etmeye yetmiyor.

Uçaklar üzerine etki eden 4 kuvvet
Uçaklar üzerine etki eden 4 kuvvet

Eldeki teorilerimiz çerçevesinde, bir uçağın üzerinde 4 ayrı yönde 4 ana kuvvet olduğunu biliyoruz:

  1. Ağırlık (İng: "Weight"): Uçağın kütlesi ve Dünya'nın kütleçekiminden ötürü aşağı doğru uygulanan kuvvettir.
  2. İtki/İtim (İng: "Thrust"): Jet motorlarının geriye doğru "fırlattığı" hava moleküllerinden ötürü, uçak üzerine ileri doğru etkiyen kuvvettir.
  3. Sürükleme (İng: "Drag"): Uçağın ilerlediği yöne dik olan kesit alanına çarpan hava moleküllerinin sürtünmesinden ötürü oluşan, uçağı yavaşlatan (geriye doğru etkiyen) kuvvettir.
  4. Taşıma (İng: "Lift"): Uçağın yukarı doğru hareketini sağlayan kuvvettir. Ama... Neden? Bu kuvvet nereden gelmektedir?

Bu kuvvetlerden itki, sürüklemeyi yeniyor ve uçak ileri doğru gidebiliyor. Taşıma ise ağırlığı yeniyor ve uçak havalanabiliyor. Bunun özünde hiçbir sıkıntı yok. Ama 4. kuvvetteki "Neden?" sorusu milyon dolarlık soru. İlk üçündeki mekanizmaları çok (daha) net bir şekilde biliyoruz ve nedenlerini izah edebiliyoruz. Ama dördüncüsü sorudaki "Neden?" sorusuna kesin bir yanıt henüz verilemiyor. Ama 2 olası açıklama var.

Tüm Reklamları Kapat

İlki, yukarıdaki klasik açıklama. Bu açıklamanın sorunlarından zaten bahsettik. O açıklamayı savunanların, eleştirilere verdikleri bazı yaygın yanıtlar var: Örneğin kağıt uçakların gerçekte uçmadığını ve süzüldüğünü söylüyorlar. Veya baş aşağı uçan uçakların sadece geçici bir süre öyle uçabileceğini, bu sırada da uçmadıklarını, halihazırda sahip oldukları hız ve hücum açısı (İng: "angle of attack"), yani kanadın, kanat üzerine düşen hava molekülleri ile yaptığı açısı gibi kavramlardan faydalanarak bir süre süzüldüğünü söylüyorlar. Yani pratik uygulamalara yönelik yanıtları var. Ancak moleküllerin neden aynı anda kanadın arkasına varması gerektiğine yönelik izahları pek tatmin edici değil. Cambridge Üniversitesi'nden Holger Babinsky şöyle diyor:

Taşıma kuvvetinin popüler açıklaması yaygın, çabuk ve ilk etapta kulağa mantıklı gelen bir açıklamadır. Aslında doğru cevabı da verir; ama aynı zamanda hatalı bir algıya da sebep olur. Hiçbir mantığı olmayan fiziksel bir argümana sahiptir ve hatalı bir şekilde Bernoulli Denklemi'ni kullanır.

Bu noktada, merak edenler için Bernoulli Denklemi, 1738 yılında Daniel Bernoulli'nin Hydrodynamica isimli eserinde ilan ettiği, modern formunu ise büyük matematikçi Leonhard Euler'in verdiği şu denklemdir:

P1+12ρv12+ρgh1=P2+12ρv22+ρgh2\LARGE{P_1+\frac{1}{2}\rho{v_1}^2+\rho{g{h_1}}=P_2+\frac{1}{2}\rho{v_2}^2+\rho{g{h_2}}}

Burada PP basınç (enerjisi), ρ\rho özkütle, vv hız, hh yükseklik, gg ise kütleçekim ivmesidir. Bu çerçevede denklemin söylediği birim hacim başına düşen enerjinin (ki bu enerji basınç, kinetik enerji ve potansiyel enerjilerin toplamıdır) sabit olduğudur. Ancak bu denklemin bazı kısıtlamaları vardır. Örneğin denklem bu haliyle sadece sıkıştırılamayan akışkan davranışı için geçerlidir. Birçok sıvı ve gaz, düşük Mach hızlarında bu şekilde davranır. Ayrıca denklemin daha ileri formları da geliştirilmiştir ve yüksek Mach hızlarındaki sıkıştırılabilir akışkan davranışı için de genellenmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Puly Caff Kahve Makinesi Temizleme Tableti 2.5 gr x 60 Adet

Puly Caff Tablet 2.5 Gr x 60 Adet. Tam Otomatik Kahve Makinesi Temizleme Tableti
Puly Caff’dan 16 x 8 mm ölçülerinde kalibre edilmiş Tam otomatik kahve makinesi temizleme tabletleri.
Demleme grubunda ki kahve kalıntılarını, kireci, selonoid valfleri ve su kanallarını temizler
Tüm manuel ve tam otomatik kahve makineleri için ideal ve uygundur.

Devamını Göster
₺264.00
Puly Caff Kahve Makinesi Temizleme Tableti 2.5 gr x 60 Adet

Fakat Dr. Babinsky'nin de dediği gibi, bir uçağın uçuşunda bu denklem devreye girmiyor olabilir. Ama onun da "doğru cevabı veriyor" diyerek kastettiği gibi, nihayetinde olayın basınç farkları ve bunlardan doğan kuvvetler ile ilgili olmasıdır. Bunu anlamak için, diğer olası açıklamaya bakalım.

İkinci Olasılık: Aşağı Akım Teorisi

Havada öylece duran moleküllerin, ileri doğru giden bir uçağın kanadı üzerinden normalde hareket etme eğilimi doğrusal olacaktır. Yani kanat dümdüz olsaydı, moleküller de pek yukarı veya aşağı doğru hareket etmeksizin akıvereceklerdi. Ancak kanat şekli, üstten akan molekülleri daha geniş bir hacme sahip olmaya zorlar; çünkü onları yukarı doğru iterek kapladıkları hacmi genişletir. Bu nedenle bu havanın basıncı düşer. Basıncı düşen havanın hızı artar. Yani klasik teorideki "hız farkı basıncı değiştirir" açıklamasının tam tersine odaklanılır: Hız farkını doğuran, zaten ilk etapta oluşan basınç farkıdır. Klasik teorinin önerdiği gibi, moleküllerin önce hızı değişmeye zorlanıp da sonra basınçları değişmez.

Kanadın altından akan hava ise daha küçük bir hacme zorlanır; çünkü kanat, altında kalan hava üzerinde uçmaktadır ve adeta altta kalan havayı sıkıştırarak daha küçük hacme zorlamaktadır. Bu nedenle de bu havanın basıncı yükselir. Basıncı yükselen havanın hızı düşer. Aradaki bu basınç farkı, kanat üzerinde yukarı doğru bir kuvvet yaratır. Bu kuvvete taşıma kuvveti (İng: "lift force") diyoruz.

Açıkçası klasik teorinin zaten yanlış olduğunu biliyoruz: Çünkü rüzgar tüneli deneylerinin bariz bir şekilde gösterdiği üzere, kanadın üstünden ve altından akan moleküller, kanadın sonuna aynı anda varmaz; üst taraftan akan moleküller çok daha hızlı ve önce varırlar. Bunu aşağıdaki videodan görebilirsiniz:

Gerçekten de bu ikinci teori, rüzgar tünellerinde test edilen kanatların üzerinden ve altından akan havanın davranışını izah edebilmektedir. NASA'nın simülasyonlarında da bunu görmek mümkündür. Simülasyonlarda görülen kanat üstü molekül hızı, Eşit Yol Teorisi'nin öngördüğünden çok daha fazladır.

Aşağı Akım Teorisi'nin sınanabilir ve ilginç bir sonucu vardır: Kanadın bu hareketi, aşağı doğru bir hava akımı yaratmalıdır. Tıpkı helikopter kanadı altında duracak olursanız, üzerinize doğru akan müthiş bir hava hissetmeniz gibi... Ancak uçaklarda bu çok daha az hissedilir olmalıdır; çünkü kanat bir merkez etrafında dakikada 450-3000 defa dönmez. Ama yine de aşağı doğru bir akım olmalıdır; çünkü helikopter bıçağı ile uçak kanadı aynı şekle sahiptir. Yapılan incelemelerin gösterdiğine göre, gerçekten de uçak kanatları aşağı doğru bir hava akımı yaratmaktadır!

Bu teorinin bir diğer önemli açısı ise, Newton Fiziği açısından da daha makul olmasıdır. Newton'un 3. Yasası'na göre her etkinin (etki kuvvetinin) eşit ve zıt yönlü bir tepkisi (tepki kuvveti) olmalıdır. Dolayısıyla, eğer ki bir uçağın üzerinde bir taşıma kuvveti varsa, buna eşit ve zıt yönlü bir tepki kuvveti de olmalıdır. İşte aşağı doğru olan akım, bu tepki kuvvetinden kaynaklanır. Bu, uçağın kanat şeklinden bağımsızdır! Hava, kanadın altından aktıkça uçağı yukarı doğru iter ve aynı zamanda geriye doğru da sürtünme kuvveti yaratır.

Burada fark edilmesi gereken önemli bir nokta, uçak kanatlarının uçuş sırasında hareket yönüne tam paralel olmadığıdır. Yukarıdaki rüzgar tüneli videosundan da görebileceğiniz gibi, uçak kanatları yatay uçuş sırasında bile hava içerisinde belli bir açıyla uçar. Buna, yukarıda da değindiğimiz gibi hücum açısı denir. Bu açı nedeniyle hem kanadın üzerinden akan hava hem de kanadın altından akan hava aşağı doğru hareket etmeye zorlanır. Ancak kanadın üzerinden akan hava daha fazla aşağı doğru harekete zorlandığı için, tepki kuvveti de bir o kadar büyük olur ve taşıma kuvveti yaratılmış olur.

Eğer hücum açısı aşırı yüksek olursa, "hız kaybetme" (İng: "stall") denen bir olay yaşanır ve uçak düşebilir.
Eğer hücum açısı aşırı yüksek olursa, "hız kaybetme" (İng: "stall") denen bir olay yaşanır ve uçak düşebilir.

Kavga Bitmiş Değil!

Günümüzde uçaklar, Navier-Stokes Denklemleri isimli çok daha kapsamlı bir teori çerçevesinde inşa ediliyor; ancak bu teori de tek başına taşıma kuvvetini yaratan faktörün ne olduğunu izah edemiyor. Çünkü modern teknoloji sayesinde elde ettiğimiz Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD) simülasyonları, kanat etrafındaki basınç bölgelerinin çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. 2012 yılında Aerodinamiği Anlamak: Gerçek Fizikten Argümanlar isimli bir kitabın yazarı olan, onlarca yılını Boeing'de CFD uzmanı olarak geçiren Doug McLean şöyle diyor:

Kanadın damlacık tasarımı, basınç alanı adı verilen çok daha geniş bir bölgeyi etkiliyor. Taşıma kuvveti yaratıldığında, kanadın üzerinde her zaman yoğun bir düşük basınç alanı oluşuyor. Altında ise yoğun bir yüksek basınç alanı oluşuyor. Bu basınç alanlarının (ya da basınç bulutlarının) kanada temas ettiği noktalar, kanat üzerinde taşıma kuvvetini gördüğümüz noktalar oluyor. Bu durumda, taşıma kuvvetini yaratmak için 4 faktör gerekiyor: Hava akışının aşağı dönmesi gerekiyor, hava akışının hızlanması gerekiyor, düşük bir basınç alanı gerekiyor ve yüksek bir basınç alanı gerekiyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu dört faktör birbiriyle farklı şekillerde etkileşiyor ve karşılıklı bir neden-sonuç ilişkisine sahipler. Hiçbiri, diğerleri olmadan var olamıyor. Basınç farkları kanat üzerindeki taşıma kuvvetine neden oluyor ama diğer iki faktör de bu iki basınç alanının sürekliliğini sağlıyor. Bu dört kuvvet arasında bir döngüsellik olması gerekiyor. Bu dört faktör sanki bir arada yaratılıyor ve birbirlerini sürdürüyorlar. Ben buna döngüsel nedensellik diyorum.

Bu ilk etapta kulağa imkansız gibi gelse de, Newton'un İkinci Yasası bunu mümkün kılabilir. Hepimizin F=maF=ma şeklinde ezberlediği bu yasa, bir cismin üzerine etki eden kuvvetin, ivmesiyle orantılı olduğunu söylüyor. Bu yasa çerçevesinde, basıncın bir akışkan üzerine kuvvet uyguladığında, aynı zamanda hız ve yönde (veya her ikisinde birden) değişiklik yaratması gerektiğini biliyoruz. Ancak döngüsel bir şekilde, bu basınç farkı da aynı zamanda akışkanın ivmesinden etkileniyor. Yani uçak kanadı hareket halinde değilken, bu dört faktörün hiçbiri yaratılmıyor, çünkü birbirlerini destekleyemiyorlar. Ama kanat hava içinde ilerlerken, her bir faktör birbirini etkilemeye başlıyor ve hepsi bir arada var oluyor.

Kanat etrafındaki akış ayrılma analizi
Kanat etrafındaki akış ayrılma analizi
Experiments In Fluids

Aşağı Akış Teorisinin Potansiyel Problemleri

Yukarıdaki açıklamalar silsilesinde dikkatinizi çeken bir problem olabilir: Klasik teoriyi reddetme nedenimiz, kanadın iki tarafından akan havanın aynı anda kanadın sonuna varması gerektiğini varsaymasıydı. Ancak ikinci teori de benzer bir varsayımda bulunuyor: Kanadın üzerinden akan hava, kanadın eğik şeklinden dolayı aşağı doğru harekete zorlanmaktadır. İyi ama, hava molekülleri neden uçak kanadının şeklini takip etmek zorunda olsun ki? Neden yukarı doğru itildikleri yönde fırlayıp gitmiyorlar?

Bu sorunun net bir cevabı henüz bulunmuyor. Ancak MIT'den Mark Drela'ya göre bunun nedeni vakum kavramı ile ilişkili. Eğer hava molekülleri, fırlatıldıkları yönde (kanat ile tanjant/teğet yapacak şekilde) uçup gitselerdi, altlarında bir vakum oluşurdu. Bu vakum, etraftaki molekülleri hızla üzerine çekerdi ve moleküller tekrardan bu vakumu doldurmuş olurdu. Dolayısıyla kanadın şeklinden ötürü itelenen moleküller, yarattıkları vakumu anında doldurarak kanat şeklini takip etmektedir. Ama bu açıklama herkesi ikna etmiş değil. Babinsky şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Sevgili meslektaşım Mark Drela ile zıt düşmekten nefret ediyorum; ancak vakum gerçekten bir açıklama olsaydı, bazı durumlarda cisimler üzerinden akan havanın, cisim yüzeylerinden gerçekten de ayrıldığını gördüğümüz gerçeğini izah edemezdik. Bence tüm yaklaşımı doğru ama o kısım hatalı. Sorun şu: Uçakların uçabilme nedeninin basit ve hızlı bir açıklaması yok.

Uzun lafın kısası, biri size "Bir uçak nasıl uçar?" diye soracak olursa, tek bir cümleyle tüm mekanizmayı izah edebilmeyi beklemeyin. Uzmanlar bile bunu yapamıyorlar! En güvenli cevap şu olur: "Kanadın iki yüzünde basınç farkı oluşuyor; ancak bu farkı yaratan mekanizmanın basit bir izahı yok."

Ya da basitçe:

Reddit
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • İnanılmaz 14
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 7
  • Güldürdü 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Grrr... *@$# 3
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2022 22:21:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8260

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Biliş
Abiyogenez
Kas
Kuantum Fiziği
Hukuk
Doğa
Beyaz
Ses
Komplo
Kimyasal
Şempanzeler
Kimya
Öğrenme Teorileri
Balık
Şempanze
Bakteri
İklim Değişikliği
Element
Evrimsel Biyoloji
Yeşil
Felsefe
Antropoloji
Tercih
İspat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!. (6 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8260
Bakırcı, Ç. M., Çınar, G. (2020, February 06). Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!. Evrim Ağacı. Retrieved December 02, 2022. from https://evrimagaci.org/s/8260
Ç. M. Bakırcı, et al. “Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!.” Edited by Gökçin Çınar. Evrim Ağacı, 06 Feb. 2020, https://evrimagaci.org/s/8260.
Bakırcı, Çağrı Mert. Çınar, Gökçin. “Uçaklar Nasıl Uçuyor? Tam Mekanizmasını Kimse Bilmiyor!.” Edited by Gökçin Çınar. Evrim Ağacı, February 06, 2020. https://evrimagaci.org/s/8260.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.