Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tutkusunun Matematik Olduğunu Anlayan Mahkum, Antik Bir Matematik Problemini Çözdü!

Tutkusunun Matematik Olduğunu Anlayan Mahkum, Antik Bir Matematik Problemini Çözdü! Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

ABD’de cinayetten tutuklu bir mahkum, kendi kendine ileri matematiğin temellerini öğrenerek karmaşık bir aritmetik problemini çözdü. Ayrıca matematiğe olan tutkusunu diğer mahkumlara da aşılıyor.

Bu yazı, Deutsche Welle isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Hollywood böyle bir senaryo yazsaydı, “Hadi canım, bu kadarı da olmaz. Çok abartılmış.” diye düşünürdünüz. Fakat hepimizin bildiği gibi gerçek hayat bazen kurgulardan daha tuhaf olabiliyor.

Ancak Amerikalı Christopher Havens’ın hayatı uzun zamandan beri epey zor geçiyor. 40 yaşındaki Havens 9 yıldır Seattle yakınlarındaki bir hapishanede cinayetten tutuklu olarak yatıyor. Okulu bıraktıktan sonra başı beladan kurtulmayan Havens, iş bulamadı ve sonunda bir uyuşturucu bağımlısı olup çıktı. Şimdi ise cinayetten 25 yıl yemiş halde hapishanede, çıkmak için daha 16 senesi var...

Fakat hapishanede matematik tutkusunu keşfettiğinde Havens’ın hayatı değişti. Kendi kendine ileri matematiğin temellerini öğrendi; yalnız bu o kadar kolay olmadı çünkü sipariş ettiği kitaplar gardiyanlarca alıkonuldu ve ancak diğer tutuklulara da matematik öğretmesi koşuluyla Havens kitaplarına kavuşabildi.

Havens yayınevine yazdığı mektupta, "Sayılar benim tutkum oldu." diyor.
Havens yayınevine yazdığı mektupta, "Sayılar benim tutkum oldu." diyor.
Deutche Welle

Bir süre sonra ileri matematiğin temel bilgileri ona yeterli gelmemeyi başladı ve Havens bir matematik yayınevine elle yazılmış kısa bir mektup göndererek bu alanda tanınmış bir dergi olan Annals of Mathematics’in bazı sayılarını istedi.

Matematik Tutkusu

Havens, mektubunda, sayılara tutkuyla bağlandığını ve hapishanedeki zamanını kendini geliştirmek için kullanmaya karar verdiğini yazdı. Bunun yanı sıra karmaşık matematik konularını tartışacak kimse olmadığından da yakındı.

Mathematica Science Yayınevi’ndeki bir editör, mektubu Marta Cerruti adındaki bir arkadaşına, o da Torino Üniversitesi’nde matematik profesörü olan babası Umberto Cerruti’ye gönderdi.

Umberto Cerruti, başlangıçta mektuba şüpheci gözlerle baktı, ama kızını kıramadığı için Havens’a cevap yazarak ne yapabileceğini görmek üzere ona bir problem sordu.

Bir süre sonra Umberto Cerruti, bir zarf içinde, üstünde inanılmaz uzunlukta bir formül olan 120 cm’lik bir kağıt aldı. Cerruti, mahkumun gönderdiği formülü ancak bilgisayarına girerek kontrol edebildi. Sonuç: Havens problemi çözmüştü!

Bunun üzerine Torino Üniversitesi matematik profesörü Cerruti, uzun zamandır çözemediği, antik bir matematik problemini denemesi için Havens’a gönderdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Antik Gizem Çözülüyor!

Havens, Yunan matematikçi Öklid’in de üzerinde çok çalıştığı, sayılar kuramında sürekli kesirlerle ilgili bu problem üzerinde bir müddet kafa patlatmıştı.

Bu arada, basitçe söylemek gerekirse sürekli kesirler, paydası bir karma kesirden, paydanın paydası da bir karma kesirden oluşan ve böylece sonsuz sayıda devam edip giden karma kesirlerdir. Basit aritmetik işlemlerinde değil, karmaşık hesaplamalarda yaklaşık bir sonuç bulmada, yani yaklaşıklık problemlerini çözmede kullanılırlar. Örneğin günümüzde bankacılık ve finans işlemleri ile askerî haberleşmede kritik öneme sahip modern kriptografide (şifrebilim) kullanılırlar.

Sürekli kesirler karmaşık hesaplamalarda yaklaşık bir sonuç bulmada, yani yaklaşıklık problemlerini çözmede kullanılırlar.
Sürekli kesirler karmaşık hesaplamalarda yaklaşık bir sonuç bulmada, yani yaklaşıklık problemlerini çözmede kullanılırlar.
Deutche Welle

Tekrar konumuza dönelim: Sonunda Havens asırlardır çözülemeyen bu matematik bulmacasını çözdü ve büyük bir sayı grubunun yaklaşıklık hesaplarında bir düzen bulan ilk kişi oldu.

Cerruti, Havens’a bu kanıtlamanın bilimsel olarak doğru bir şekilde formüle edilmesinde yardımcı oldu ve makaleleri birkaç ay sonra, Ocak 2020’de, Research in Number Theory dergisinde ikisinin adıyla yayınlandı.[1]

Bu, gerçekten büyük bir başarı. Mahkum Havens, sadece antik bir problemi çözmekle kalmadı, aynı zamanda sayılar dünyasına duyduğu tutkuyla bir grup mahkum arkadaşına da esin kaynağı oldu. Şimdi, hapishanede düzenli olarak toplanan bir matematik grupları var!

Arkadaşlarında da Matematiğe Karşı İlgi Uyandırıyor!

Havens bütün bunların yanı sıra her yıl 14 Mart’ta matematik grubundaki 14 tutuklu arkadaşıyla birlikte, adını genellikle yaklaşık 3,14 olarak kullandığımız meşhur matematik sabitinden alan Pi Günü’nü kutluyor. Bu olağan dışı kutlamalardan birine, çok katı güvenlik önlemleri alınarak, Umberto Cerruti de katıldı. Hatta profesör Math Horizons dergisine yazdığıPi Day behind bars – Doing mathematics in prison (Parmaklıklar arkasında Pi Günü – Hapishanede matematik)” başlıklı yazısında, bir mahkumun pi sayısının virgülden sonraki 461 hanesini ezbere söylemesinden çok etkilendiğini anlattı.

Havens, kalan 16 yıllık hapis cezasını diğer matematik konuları üzerinde çalışarak geçirmek istiyor. Mahkumla birçok kere görüşen Marta Cerruti’nin söylediklerine göre Havens “topluma olan borcunu” matematik üzerine çalışmalar yaparak ödeyeceğini düşünüyor ve hapishaneden çıktıktan sonra da bu çalışmalarını resmî olarak sürdürmek istiyor.

O zamana kadar belki bu olağan dışı yaşam öyküsü gerçekten bir Hollywood filmi olur, kim bilir!

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 38
  • Tebrikler! 34
  • Umut Verici! 18
  • Muhteşem! 9
  • Bilim Budur! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Deutsche Welle | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 11:18:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9224

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Ahlak
Ribozim
2019-Ncov
Atmosfer
Maskeler
Robot
Astrofotoğrafçılık
Yayılım
Şempanze
Astronomi
İhtiyoloji
Işık
Doğal
Hastalık Yayılımı
Bilgi Felsefesi
Balina
Evrimsel Psikoloji
Doğum
Deizm
Şempanzeler
Gen
Besin
Cansız
Hayvanlar
Hastalık Kataloğu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, evinizin üst katındaki kaliteli bir mobilya gibidir. Tabii eğer zemin katta sağduyuya sahipseniz.”
Oliver Wendell Holmes
Geri Bildirim Gönder