Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?

Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?
9 dakika
2,112
  • Arkeoloji (Arkeolojik Antropoloji)
  • Bilim Tarihi

Heinrich Schliemann, 6 Ocak 1822'de doğmuş ve 26 Aralık 1890'da ölmüş, Alman bir iş insanı ve arkeoloji alanında öncü bir isimdi. Homeros'un eserlerinde bahsedilen yerlerin tarihi gerçekliğini savunan Schliemann, Çanakkale ilimizde bulunan Hisarlık arkeolojik alanını kazan ve günümüzde Truva (veya Troya) olarak bilinen kent ile birlikte Miken ve Tirins gibi antik kentleri gün yüzüne çıkaran kişidir. Ne var ki amatör bir arkeolog olmasından ötürü kullandığı yöntemlerle, özellikle de Truva kentinin tarihi katmanlarını ortaya çıkarmak için dinamit kullanarak yapılara hasar vermesi, profesyonel arkeologlar tarafından sert bir şekilde eleştirilmiştir.

1868’te Troya’yı keşfettiğini iddia eden ve kimilerine göre “sözde-arkeolog” olarak nitelendirilen Heinrich Schliemann, ölümünden bir asır sonra, David A. Traill’in; 1995 yılında kaleme aldığı “Schliemann of Troy: Treasure and Deceit” biyografisiyle ansızın yeniden gündeme gelmiştir. Schliemann’ın profesyonel hayatı kadar özel hayatını da olduğu gibi okura sunan ve böylelikle alt metninde ağır bir kritik teşkil eden bu biyografi, kamuoyunda büyük bir yankı uyandırmıştır. Traill öncülüğünde yaratılan sansasyondan nasibini alan medya, birkaçı yukarıda belirtilen gazete manşetleriyle konuya dikkat çekmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Alman sanat tarihçisi ve arkeolog Johann Joachim Winckelmann, Helenistik Dönem Arkeolojinin babası kabul edilirken; Heinrich Schliemann, bu dönemi önceleyen Erken Helenistik Dönem Arkeolojisine katkılarıyla öne çıkmaktadır. Schliemann’ın kazılarından evvel, modern dünya için “Troya”, bir mitten ibaretti. Ancak Schliemann, yaptığı sıradışı keşiflerle akademinin Antik Dünya’ya dair düşüncelerini kökten değiştirmiştir.

Sevdanın Fitili: Homeros'un İlyada'sı

Yoksul bir bakkalın oğlu olarak Almanya’nın Neubukow kentinde dünyaya gelen Heinrich, ilk kez “Homeros” adını, henüz 8 yaşındayken babasının kendisine anlattığı İlyada hikayesinde duymuştur. Zamanında bir çocukluk hayalinden ibaret olan “Troya Hazinesi’ni bulma” projesini ise ancak 40’lı yaşlarında hayata geçirebilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Susan Heuck Allen, 1999 yılında kaleme aldığı “Finding the Walls of Troy: Frank Calvert and Heinrich Schliemann” adlı eserinde, Schliemann’ı “zeki, girgin ve yetenekli bir hilekar” olarak tanımlamıştır. Bunun yanı sıra üstün bir dil becerisine de (8-13 civarı dili akıcı şekilde konuşabildiği bilinmektedir.) sahip olunca, Schliemann tüccarlığı ile kısa bir zamanda servet elde etmiştir. Orta yaşına ulaştığında rahat bir şekilde emekli olabilecekken, çocukluk hayalinin peşinden gitmeye karar vermiştir. İlk gençliğinde İlyada’da okuduğu Homerik mitte tasvir edilen dünya, Heinrich’e öyle gerçekçi gelmiştir ki bu dünyanın bir zamanlar gerçekten var olduğu fikrine kapılıvermiştir.

Mimar Ernst Ziller tarafından yapılan Schliemann ailesinin konutu, Atina
Mimar Ernst Ziller tarafından yapılan Schliemann ailesinin konutu, Atina
Getty images

Biriktirdiği yüklü miktardaki para sayesinde 36 yaşında Rusya’ya yerleşmiş ve kendini tarih öncesi arkeoloji çalışmalarına adamıştır. Sonraki 10 yıl boyunca da Hindistan’dan İskandinav Yarımadası’na, Suriye’den Japonya’ya dünyanın dört bir yanında ve yoğun bir şekilde Paris’te, teorik olarak arkeolojiyle ilgilenmiştir.

1868 yılında, gerekli araştırmaları yaptığı kanısına varmış ve tası tarağı toplamıştır. Elinde İlyada’nın bir kopyası ve sırtında serveti ile Atina’da bir konağa yerleşmiştir. Günümüzde Atina Nümizmatik Müzesi’ne ev sahipliği yapan, Pompei mimarisinden esinlenilerek tasarlanmış bu görkemli konak, aynı zamanda Yunanistan Milli Kütüphanesi’nin de mimarı olan Ernst Ziller tarafından Schliemann ailesinin konutu olarak inşa edilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kendine oldukça güvenen Heinrich, bir an önce kazılarına başlayabilmeyi ümit etmektedir. Bu bağlamda, Yunanistan’a gelir gelmez Homeros’un şiirlerini ezberden okuyabilen bir kadınla evlendiği rivayet edilmektedir.

Kazı Süreci ve Schliemann Yarığı

Schliemann için kazıya nereden başlaması gerektiğine karar vermek zor olmamıştı. Zira kendine kılavuz edindiği Yunan mitinde, Miken Kralı Agamemnon önderliğindeki Yunanların Truva Savaşı öncesi Aulis’ta (günümüzde bu şekilde adlandırılmayan Yunanistan’ın doğu kıyısındaki bir bölge) toplandığı belirtilmekteydi. Bundan yola çıkarak Schliemann, Troya Hazinesi’nin, Aulis adlı liman kentinde yer aldığı çıkarımına varır. Schliemann, bölgede çeşitli yerleri kazdıktan sonra, rotayı Çanakkale Boğazı (Hellespontus) taraflarına çevirir ve “Hisarlık” bölgesine gelir.

İçgüdülerinin yanıltması yüzünden zaman kaybettiğini hisseden Heinrich, Hisarlık’a vardığında bir an önce kazı çalışmalarına başlamak istiyordu. Ne Osmanlı hükümetinden ne de arazi sahibinden gelecek izni beklemiş, doğruca işe girişmiştir. Efsanevi kentin kalıntılarının yerin en alt tabakasında bulunduğuna inanmaktaydı. Bu sebeple, yanındaki işçilere ellerinden geldiğince süratli bir şekilde yukarı tabakaların içinden geçmeleri komutunu vermiştir. Lakin, Schliemann’ın bu üstünkörü metodu, yerin her katmanının titizlikle incelendiği modern arkeoloji ile taban tabana zıttır. Heinrich’in bu trajikomik eylemi, “düzenbaz arkeolog” iddialarını güçlendirmektedir.

Schliemann kazı arazisi
Schliemann kazı arazisi
Getty images

Schliemann, arama kazılarıyla ana kayaya kadar inmiştir. Kazıları yapmak üzere Hisarlık Tepesi üzerinde kuzey-güney doğrultusunda, yaklaşık 20 metre genişliğinde, 14 metre derinliğinde ve tepenin 40 metre içerisine giren bir yarık kazmıştır, bu yarığa “Schliemann Yarığı” denmektedir.

Ne var ki Schliemann’ın yanlış kazı teknikleri yüzünden 1871 ve 1872 yıllarında kentin büyük bölümü maalesef tahrip edilmiştir. Hisarlık’ın baştan savma bir teknikle kazılamayacak raddede değerli bir antik arazi olduğu aşikardı. Arazi, katmanlı bir yapıdan meydana gelmekteydi - ki bu da şehrin birden fazla kez yıkılıp inşa edildiğine ışık tutmaktaydı.

Tüm Reklamları Kapat

Alman arkeolog, Truva’yı bulduğunu tüm Avrupa’ya büyük bir gururla ilan etmiştir. Schliemann’ın ilanını takip eden yıllarda, çeşitli dini kuruluşlar Yakın Doğu’da kazı çalışmalarına maddi destek vermeye başlamışlardır. Bu durum, klasik arkeolojinin popülarizasyonuna zemin hazırlamıştır.

Bir müddet sonra Schliemann, kazı yaparken bir mücevher definesine ulaştığını duyurur. Bu mücevherlerin, Yunan kuşatması sırasında toprağa gömülen Troya hazinesi olduğu varsaymaktadır. Bu hazineye, kendince İlyada'da yer alan Kral Priam’a atfederek “Priam Hazinesi” adını vermiştir.

Schliemann’ın kazı süresince tuttuğu günlüğünde belirttiği üzere, hazineyi eşi Sophia’nın elbiselerine dolayarak Yunanistan’a kaçırmayı başarmışlardır. Elbette Schliemann bu kazıları, “Doğu'nun zenginliklerinin açgözlü bir Batılı tarafından yağmalanması” olarak görmemekteydi. Hisarlık kazıları, onun için arkeoloji ve bilim adına büyük bir başarı niteliğindeydi.

Priam Hazinesi buluntuları
Priam Hazinesi buluntuları
Getty images

Priam Hazinesine Dair Şüpheler ve Frank Calvert İkilemi

Schliemann’ın kazısının gerçekliğine ilişkin başlıca iddialar, buluntuların gösterdiği çeşitlilikten kaynaklanmaktadır. Düşmandan korumak için gömülen ganimetlerden ziyade, özenle toprağa yerleştirilmiş eserleri andırmaktadırlar. Bu durum, tüm bu eserlerin “Priam” adlı tek bir kişiye ait olmama ihtimalini akıllara getirmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Priam Hazinesi kazı arazisi
Priam Hazinesi kazı arazisi
Getty images

Bununla beraber, tarihi arazinin o kısmı, Homeros’un İlyada’da anlattığı, MÖ 1184’deki Agamemnon'un Yunan kuşatmasından çok önceki bir çağdan kalmıştır. Ayrıca, Troya VII'nin sonunun nasıl geldiği de tam bilinmemektedir. Yunan mitinde, Troya VII'nın büyük bir yangın felaketi yüzünden yok olduğu söylenirken, arazi incelendiğinde yanık katmanından izlere rastlanamamıştır. Bu bağlamda, Homerik efsanenin tarihsel bir değer taşıdığı kabul görmemektedir.

Hisarlık’ta kazı çalışmaları yürüten ilk kişi aslen Heinrich Schliemann değildir. Schliemann araziye gelmeden yaklaşık 7 yıl önce, İngiliz arkeolog Frank Calvert, kazı çalışmaları için bölgede temizliğe başlamıştır. 1865 yılında (Schliemann 1873’te Troya hazinesini bulduğunu ilan etmeden önce) Londra'daki akademik topluluğa, arazi incelemesinde keşfettiği buluntularını aktarmıştır. Ne yazık ki buluntuları pek itibar görmemiştir. Yıllar sonra ise Calvert, Truva Antik Kenti’nin aydınlatılmasını sağlayacak arkeolojik kazıların öncüsü olarak tarihe geçmiştir.

Hisarlık kazı arazisi
Hisarlık kazı arazisi
Getty images

Troya Hazinesi Günümüzde Nerededir?

17. yüzyılda Osmanlı, temel gayesinin ıslahatlar yoluyla eski gücünü kazanmak olduğu Duraklama Dönemi’ni yaşarken; Avrupa ise, çeşitlenen koleksiyonlarla beraber müzecilik faaliyetlerine gittikçe ağırlık vermeye başlamıştır. Bu nedenle Osmanlı toprakları, Avrupalı devletlerin yağmalamaları için açık bir saha konumuna gelmiştir. Tarihi eserlerin yurt dışına çıkarılmasını yasaklayan Asar-ı Atika Nizamnamesi ise ancak 1884 yılında yürürlüğe konmuştur.

Ne yazık ki bu kanunun çıkarılmadan önce Avrupa’ya kaçırılan eserlerin haddi hesabı yoktur. Günümüzde, Anadolu’dan yürütülen ve üzerinde hak iddia edilemeyen bu eserlerin bir kısmı British Müzesi, Almanya Bergama Müzesi yahut (Schliemann’ın bulduğu Troya Hazinesi’nin de bulunduğu) Moskova’daki Puşkin Müzesi gibi dünyanın çeşitli müzelerinde sergilenmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Honduras San Marcos Yöresel Kahve 1000 gr.

Honduras San Marcos Yöresel Kahve 1000 gr.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺355.00
Honduras San Marcos Yöresel Kahve 1000 gr.

Troya Hazinesi buluntuları
Troya Hazinesi buluntuları

Priam hazinesinin Rusya’ya ulaşma hikayesi ise başlı başına bir maceradır. Heinrich, yürüttüğü hazinelerle bahtiyar bir şekilde Yunanistan’a ayak basınca, Osmanlı makamlarının hazinenin Türkiye’ye iadesi için açtığı davayı öğrenir. Hal böyle olunca, Rusya’ya gidip eserleri oraya bırakmaya karar verir.

Fakat evdeki hesap çarşıya uymaz ve Rus çarı, Priam hazinesinin "çalıntı mal" olduğunu öne sürer, eserleri kabul edemeyeceklerini söyler. Hazine bir süre dolandıktan sonra Almanya’ya getrilirir ve öncelikle Etnoğrafya Müzesi'nde, sonra Antik ve Erken Tarih Müzesi'nde barındırılır. Bu sırada Schilemann iç kulak iltihabının yayılması sonucu gelişen kolesteatom dolayısıyla komaya girip 1 gün sonra ölmüştür. Dolayısıyla hazinenin 1939'da paketlenip müze deposuna, 1941 yılındaysa 2. Dünya Savaşı patlak vermek üzere olduğundan Prusya Devlet Bankası'na götürüldüğünü asla göremez. Ancak Kızıl Ordu’nun Nisan 1945’te Berlin’e girip kenti ele geçirmesiyle, hazine de "savaş ganimeti" statüsüyle kara ve hava yoluyla Sovyetler Birliği'ne götürülmüştür.

Zamanında Rusya’nın Troya hazinesini kabul etmemesine yol açan yasa, hazinenin devlet malı olduğunu ve Türkiye’de kalması gerektiğini savunmaktadır. Eserlerin Rusya’ya 2. gelişinde ise bu yasa, dönemin SSCB lideri Mihail Gorbaçov’un veto etmesine rağmen yürürlükten çıkarılmıştır.

Troya Hazinesi buluntuları
Troya Hazinesi buluntuları
Getty images

Fakat günümüzde Puşkin Müzesi’nde sergilenen eserler, Troya hazinesinin tamamı değildir. Dünyanın dört bir yanına dağılmış hazineye ait irili ufaklı başka parçaların da olduğundan söz edilmektedir. 2012 yılında Pennsylvania Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi’nden Türkiye’ye iadesi sağlanan ve Çanakkale’deki Troya Müzesinde sergilenen birtakım Truva eserleri bulunmaktadır. İade edilen altın takıların Truva bölgesine ait eserler olduğu arkeologlar tarafından onaylanmıştır. Ne var ki bu takıların, Heinrich Schliemann tarafından kaçırılan eserlerden olup olmadığı halen bilinmemektedir. Öbür yandan Puşkin Müzesi’nde sergilenen eserlerin Türkiye’ye getirilebilmesi adına 1991 yılından beri diplomatik çalışmalar yürütülmektedir.

Neyse ki Truva’ya dair buluntuların tümü yurt dışında yer almamaktadır. UNESCO’nun 1998 yılında Dünya Kültür Miras Listesi’ne aldığı Troya Müzesi, Troya Antik Kenti girişinde yer alır. Bu arkeoloji müzesinde, Troya’nın katmanlardaki 10 ayrı kent tanıtılmaktadır. 6 bini aşkın arkeolojik esere ev sahipliği yapan müze, Heinrich Schliemann gibi sözde arkeologlar yahut diğer ülkelerin yağmalama faaliyetlerine rağmen; arkeolojik tarihimize kısmen de olsa sahip çıktığımızın bir kanıtıdır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
9
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 4
  • İnanılmaz 4
  • Grrr... *@$# 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. Oelze. Heinrich Schliemann, The Man Who Discovered Troy | Dw | 26.12.2020. (26 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: DW | Arşiv Bağlantısı
  • Encyclopedia Britannica. Heinrich Schliemann | Biography, Excavations, & Facts. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • Okur Yazarım. Müzeciliğin Tarihsel Gelişimi. (17 Ocak 2017). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Okur Yazarım | Arşiv Bağlantısı
  • J. Combs. Heinrich Schliemann. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Brown University | Arşiv Bağlantısı
  • I. Aslan. Schliemann's Trench In Troy. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Turkish Archaeology News | Arşiv Bağlantısı
  • İ. Demir, et al. Heinrich Schliemann Ve Truva Eserlerinin Yolculuğu. (11 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Arkeofili | Arşiv Bağlantısı
  • İ. Demir, et al. Osmanlı'da Kültürel Mirasın Korunması. (3 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Arkeofili | Arşiv Bağlantısı
  • Utah State University. Archaeology: Troy And Heinrich Schliemann. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Utah State University | Arşiv Bağlantısı
  • D. F. Easton. (1998). The Classical World Vol. 91, No. 5, The World Of Troy.
  • K. Kris Hirst. Did Heinrich Schliemann Really Steal Credit For The Discovery Of Troy?. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • Tarihi Sevdiren Adam. 3000 Yıl Sonra Troya’nın İkinci Yağması: Heinrich Schliemann Ve Troya Hazinelerinin Kaçırılışı. (19 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Tarihi Sevdiren Adam | Arşiv Bağlantısı
  • B. Pekardan. Kimileri İçin Yağmacı, Kimileri İçinse Arkeolojinin Öncüsü: Heinrich Schliemann. (3 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Nereye | Arşiv Bağlantısı
  • Biography. Heinrich Schliemann. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Biography | Arşiv Bağlantısı
  • E. F. Bloedow. (1998). L'antiquité Classique, Schliemann On His Accusers Ii : A Study In The Reuse Of Sources.
  • A. Wout. (2001). L'antiquité Classique, An Early Examination Of The "Mask Of Agamemnon".
  • S. H. Allen. (1999). Finding The Walls Of Troy Frank Calvert And Heinrich Schliemann At Hisarlík_..
  • S. H. Allen. (2021). Finding The Walls Of Troy’: Frank Calvert, Excavator.. American Journal of Archaeology. | Arşiv Bağlantısı
  • N. Mosaidi. Architect Ernst Ziller And His Rich Legacy In Greece. (22 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Greek News Agenda | Arşiv Bağlantısı
  • D. Nikolayidis. (Master Tezi, 2019). Müzelerde Sikke Koleksiyonları Ve Sergilenmesi. Not: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müze Yönetimi Anabilim Dalı.
  • M. Lehrer. (1989). The Making Of An Homeric Archaeologist: Schliemann's Diary Of 1868. The Annual of the British School at Athens, vol. 84, 1989, sf: 221-268. | Arşiv Bağlantısı
  • Kültür Portalı. Schliemann Yarmasi | Kültür Portalı. Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Kültür Portalı | Arşiv Bağlantısı
  • A. Sönmez. (2021). Anadolu’dan Kaçırılan Mi̇ras: Troya Hazi̇neleri̇. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 8. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Öncü. Troya Müzesi Hakkında Bilmek İstedikleriniz.... Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2021. Alındığı Yer: www.canakkaletravel.com | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2022 03:52:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10799

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Eroğlu, et al. Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?. (13 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10799
Eroğlu, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, August 13). Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved December 07, 2022. from https://evrimagaci.org/s/10799
E. Eroğlu, et al. “Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 13 Aug. 2021, https://evrimagaci.org/s/10799.
Eroğlu, Ece. Bakırcı, Çağrı Mert. “Truva Kentinin Kaşifi Amatör Arkeolog Heinrich Schliemann'ın Yağmaladığı Arkeolojik Geçmişimiz Kurtarılabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 13, 2021. https://evrimagaci.org/s/10799.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.