Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Toryum

Toryum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Toryum Pixabay
Toryum elementi.
3 dakika
4,019
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 90. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Toryum, "Th" sembolü ile gösterilen kimyasal elementtir. Periyodik cetvelin 7. periyodunun aktinitler grubunda yer almaktadır. Atom numarası 90 ve atom ağırlığı ise 232.0377 olarak bilinmektedir. Erime noktası 2023 K (1750 °C veya 3182 °F) ve kaynama noktası ise 5061 K (4788 °C veya 8650 °F) olarak ölçülmüştür. Oda sıcaklığında katı fazda bulunmaktadır.[1]Toryum gümüşümsü, parlak ve radyoaktif bir elementtir. Toryum elementi, neredeyse tüm bileşiklerinde +4 oksidasyon durumu sergilemektedir. Toryum tozu piroforiktir (havada kendiliğinden tutuşur).

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Gelecek için heyecan verici bir araştırma, nükleer reaktörlere toryum ile yakıt sağlamayı amaçlamaktadır. ABD ve Hindistan dahil birçok ülkede toryum yakıt araştırmaları devam etmektedir. Toryum, bir nükleer güç kaynağıdır. Yer kabuğunda bulunan minerallerde ki toryumda, birleşik halde bulunan uranyum ve fosil yakıt kaynaklarından daha fazla kullanılmayan enerji vardır.[1] Toryum; doğal olarak torit, uranotorit, toryanit mineralleri olarak bulunur. Titanit, gadolinit ve betafit minerallerinde de önemli miktarlarda bulunur. Dünya toryum üretimi yılda 30.000 tonu aşmaktadır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Toryum; magnezyumu güçlendirmek, tungsten teli elektrikli ekipmanlarda kaplamak, elektrik lambalarında, yüksek sıcaklık potalarında, camlarda, kamera ve bilimsel alet lenslerinde tungsten tanecik boyutunu kontrol etmek için kullanılır ve bir nükleer güç kaynağıdır.[2] Toryum-magnezyum alaşımları, havacılık endüstrisinde uçak motorları için kullanılmaktadır. Bu alaşımlar hafiftir ve yüksek sıcaklıklarda mükemmel mukavemet ve sürünme direncine sahiptir. Toryum, ampullerdeki tungsten filamanlarını kaplamak için kullanılır. Radyoaktivitesiyle ilişkili doğal tehlikeler fark edilene kadar, toryum ve bileşikleri, en iyi bilinenleri gaz mantolarında ve diş macununda olan bazı önemli perakende kullanımları da bulunmaktadır. Uranyum gibi, toryum da nükleer yakıt kaynağı olabilir. Toryum, plütonyum üretmeden bir nükleer reaktörde yakılabilir.

Tarihi

Toryum, Norveç'in Brevik kentine yakın bir adada bulunan Hans Esmark'tan alışılmadık bir siyah mineral örneği aldıktan sonra 1828'de Stockholm, İsveç'te Jöns Jacob Berzelius tarafından keşfedildi. Mineral; demir, manganez, kurşun, kalay ve uranyum gibi çok sayıda bilinen element ve Berzelius'un tanımlayamadığı başka bir madde içeriyordu. Analizlerl sonucu, toritin %57.91'inin toryum adını verdiği yeni elementin bir oksidi olduğunu gösterdi. Berzelius toryum metalini izole etmek için en etkili yöntemin toryum klorürü potasyumla reaksiyona sokarak potasyum klorür ve toryum elde etmek olduğunu buldu. Ayrıca toryumun 1898'de Gerhard Schmidt tarafından radyoaktif olduğu keşfedildi. Marie Curie de aynı yıl buna bağımsız olarak radyoaktif olduğunu buldu. Yüksek saflıkta toryum metali üretmek için 1925 yılında Anton Eduard van Arkel ve Jan Hendrik de Boer tarafından bir yöntem keşfedildi.[3]

Etimolojisi

Toryum, İskandinav savaş tanrısı Thor'un adını almıştır.[4]

Önlem ve Güven

İnsanlar her zaman hava, yiyecek ve su yoluyla küçük miktarlarda toryuma maruz kalacaklardır; çünkü dünyanın hemen hemen her yerinde toryum elementi bulunmaktadır. Tüm insanlar yiyecek veya içme suyu yoluyla bir miktar toryum alırlar; ama havadaki miktarlar o kadar küçüktür ki, özellikle toryum konsantrasyonunun yüksek olduğu yerler haricinde hava yoluyla alım genellikle göz ardı edilebilir. Kontrolsüz büyük miktarlarda toryum, toryumun uygun prosedürlere göre bertaraf edilmediği tehlikeli atık sahalarının yakınında bulunabilir.

Madencilik, değirmencilik veya toryum endüstrilerinde veya laboratuvarlarda çalışan kişiler, doğal toryuma normalden daha fazla maruz kalabilmektedirler. Yüksek oranda toryuma maruz kalan insanlar yıllar sonra akciğer hastalıkları, akciğer ve pankreas kanseri olma ihtimalleri vardır. Toryum, genetik materyalleri değiştirme yeteneğine sahiptir. Özel röntgen filmleri için toryum enjekte edilen kişilerde karaciğer hastalığı gelişebilir. Toryum, radyoaktiftir ve kemiklerde depolanabilir. Çok yüksek miktarlarda toryum solumak ölümcül olabilir. İnsanlar, yüksek miktarda bu elemente maruz kaldığında bu metalin zehirlenmesinden öleceklerdir.[1]

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Sıvı haldeyken toryum, erime ve kaynama noktaları arasında yaklaşık 5.500°F (3.000°C ) ile diğer tüm elementlerden daha büyük bir sıcaklık aralığına sahiptir.
  • Toryum, süpernovaların çekirdeklerinde yaratılır ve ardından patlamalar sırasında galaksiye dağılır.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 90. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
13
2
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/06/2024 23:33:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10105

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Radyoaktif
Böcek
Albert Einstein
Yıldızlar
Sıcaklık
Model
Mavi
Doğum
Eczacılık
Tümör
Obezite
Evrimleşme
Etimoloji
Mers
Endokrin Sistemi
Bebek Doğumu
Kuyrukluyıldız
Eğitim
Ölçüm
Bilimkurgu
Balıklar
Bilim İnsanı
Elektrokimya
Kimyasal Evrim
Nöron
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Toryum. (25 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10105
Yazıcı, C., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 25). Toryum. Evrim Ağacı. Retrieved June 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10105
C. Yazıcı, et al. “Toryum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/10105.
Yazıcı, Cansu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Toryum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 25, 2021. https://evrimagaci.org/s/10105.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close