Toryum

Toryum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Toryum
Toryum elementi.
Pixabay
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
146 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 91. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Toryum
  • İngilizce İsim Thorium
  • Sembol Th
  • Atom Numarası 90
  • Grup N/A
  • Periyot 7
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6 7s2 6d2
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Rn] 6d2 7s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 232.03774 Da (0.00040000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Aktinit
  • Görünüm Gümüşümsü, sıklıkla siyah lekeli
  • Atomik Yarıçap 180 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 5061 K
  • Erime Sıcaklığı 2023 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 11.724 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 9.6×10−6 kg/kg
  • Şehir Toprağında kg/kg
  • Meteoritlerde 0.0000039 %
  • Deniz Suyunda 1×10−12 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.0000001 %
  • Güneş'te 5.0×10−8 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 4.5×10−8 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 31 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 54 GPa
  • Poisson Oranı 0.27
  • Young Modülü 79 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İsveç
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı J. Berzelius, 1829
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı D. Lely, Jr. ve L. Hamburger, 1914
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Toryum, "Th" sembolü ile gösterilen kimyasal elementtir. Periyodik cetvelin 7. periyodunun aktinitler grubunda yer almaktadır. Atom numarası 90 ve atom ağırlığı ise 232.0377 olarak bilinmektedir. Erime noktası 2023 K (1750 °C veya 3182 °F) ve kaynama noktası ise 5061 K (4788 °C veya 8650 °F) olarak ölçülmüştür. Oda sıcaklığında katı fazda bulunmaktadır.[1]Toryum gümüşümsü, parlak ve radyoaktif bir elementtir. Toryum elementi, neredeyse tüm bileşiklerinde +4 oksidasyon durumu sergilemektedir. Toryum tozu piroforiktir (havada kendiliğinden tutuşur).

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Gelecek için heyecan verici bir araştırma, nükleer reaktörlere toryum ile yakıt sağlamayı amaçlamaktadır. ABD ve Hindistan dahil birçok ülkede toryum yakıt araştırmaları devam etmektedir. Toryum, bir nükleer güç kaynağıdır. Yer kabuğunda bulunan minerallerde ki toryumda, birleşik halde bulunan uranyum ve fosil yakıt kaynaklarından daha fazla kullanılmayan enerji vardır.[1] Toryum; doğal olarak torit, uranotorit, toryanit mineralleri olarak bulunur. Titanit, gadolinit ve betafit minerallerinde de önemli miktarlarda bulunur. Dünya toryum üretimi yılda 30.000 tonu aşmaktadır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Toryum; magnezyumu güçlendirmek, tungsten teli elektrikli ekipmanlarda kaplamak, elektrik lambalarında, yüksek sıcaklık potalarında, camlarda, kamera ve bilimsel alet lenslerinde tungsten tanecik boyutunu kontrol etmek için kullanılır ve bir nükleer güç kaynağıdır.[2] Toryum-magnezyum alaşımları, havacılık endüstrisinde uçak motorları için kullanılmaktadır. Bu alaşımlar hafiftir ve yüksek sıcaklıklarda mükemmel mukavemet ve sürünme direncine sahiptir. Toryum, ampullerdeki tungsten filamanlarını kaplamak için kullanılır. Radyoaktivitesiyle ilişkili doğal tehlikeler fark edilene kadar, toryum ve bileşikleri, en iyi bilinenleri gaz mantolarında ve diş macununda olan bazı önemli perakende kullanımları da bulunmaktadır. Uranyum gibi, toryum da nükleer yakıt kaynağı olabilir. Toryum, plütonyum üretmeden bir nükleer reaktörde yakılabilir.

Tarihi

Toryum, Norveç'in Brevik kentine yakın bir adada bulunan Hans Esmark'tan alışılmadık bir siyah mineral örneği aldıktan sonra 1828'de Stockholm, İsveç'te Jöns Jacob Berzelius tarafından keşfedildi. Mineral; demir, manganez, kurşun, kalay ve uranyum gibi çok sayıda bilinen element ve Berzelius'un tanımlayamadığı başka bir madde içeriyordu. Analizlerl sonucu, toritin %57.91'inin toryum adını verdiği yeni elementin bir oksidi olduğunu gösterdi. Berzelius toryum metalini izole etmek için en etkili yöntemin toryum klorürü potasyumla reaksiyona sokarak potasyum klorür ve toryum elde etmek olduğunu buldu. Ayrıca toryumun 1898'de Gerhard Schmidt tarafından radyoaktif olduğu keşfedildi. Marie Curie de aynı yıl buna bağımsız olarak radyoaktif olduğunu buldu. Yüksek saflıkta toryum metali üretmek için 1925 yılında Anton Eduard van Arkel ve Jan Hendrik de Boer tarafından bir yöntem keşfedildi.[3]

Etimolojisi

Toryum, İskandinav savaş tanrısı Thor'un adını almıştır.[4]

Önlem ve Güven

İnsanlar her zaman hava, yiyecek ve su yoluyla küçük miktarlarda toryuma maruz kalacaklardır; çünkü dünyanın hemen hemen her yerinde toryum elementi bulunmaktadır. Tüm insanlar yiyecek veya içme suyu yoluyla bir miktar toryum alırlar; ama havadaki miktarlar o kadar küçüktür ki, özellikle toryum konsantrasyonunun yüksek olduğu yerler haricinde hava yoluyla alım genellikle göz ardı edilebilir. Kontrolsüz büyük miktarlarda toryum, toryumun uygun prosedürlere göre bertaraf edilmediği tehlikeli atık sahalarının yakınında bulunabilir.

Madencilik, değirmencilik veya toryum endüstrilerinde veya laboratuvarlarda çalışan kişiler, doğal toryuma normalden daha fazla maruz kalabilmektedirler. Yüksek oranda toryuma maruz kalan insanlar yıllar sonra akciğer hastalıkları, akciğer ve pankreas kanseri olma ihtimalleri vardır. Toryum, genetik materyalleri değiştirme yeteneğine sahiptir. Özel röntgen filmleri için toryum enjekte edilen kişilerde karaciğer hastalığı gelişebilir. Toryum, radyoaktiftir ve kemiklerde depolanabilir. Çok yüksek miktarlarda toryum solumak ölümcül olabilir. İnsanlar, yüksek miktarda bu elemente maruz kaldığında bu metalin zehirlenmesinden öleceklerdir.[1]

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Sıvı haldeyken toryum, erime ve kaynama noktaları arasında yaklaşık 5.500°F (3.000°C ) ile diğer tüm elementlerden daha büyük bir sıcaklık aralığına sahiptir.
  • Toryum, süpernovaların çekirdeklerinde yaratılır ve ardından patlamalar sırasında galaksiye dağılır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 91. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/07/2021 09:11:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10105

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Homo Sapiens
Enfeksiyon
Kitap
Tarım
İnsanlar
Mucize
Böcek
Amerika Birleşik Devletleri
Dinozor
Şüphecilik
Bilgisayar
Yüz
Kuyruk
Wuhan
Kanser Tedavisi
Doğum
Diş Hekimi
Albert Einstein
Jinekoloji
Malzeme
Solunum
Teyit
Ses
Korku
Müzik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın