Protaktinyum

Protaktinyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Protaktinyum
Protaktinyum örneği
Writer's Reserve
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
1 dakika
317 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 92. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Protaktinyum
  • İngilizce İsim Protactinium
  • Sembol Pa
  • Atom Numarası 91
  • Grup N/A
  • Periyot 7
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6 7s2 5f2 6d1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Rn] 5f2 6d1 7s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 231.035882 Da (0.00002000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Aktinit
  • Görünüm Bright, gümüşümsü metalik parlama
  • Atomik Yarıçap 180 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 4300 K
  • Erime Sıcaklığı 1841 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 15.37 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1.4×10−12 kg/kg
  • Şehir Toprağında kg/kg
  • Meteoritlerde N/A %
  • Deniz Suyunda 5×10−17 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İngiltere/Fransa
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı O. H. Göhring ve K. Fajans, 1913
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı A. von Grosse, 1927
  • İsimlendiren Otto Hahn
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Protaktinyum elementi, "Pa" sembolü ile gösterilmektedir. Periyodik cetvelin 7. periyodunun aktanitler grubunda yer almaktadır. Elementin atom numarası 91 ve atom ağırlığı ise 231.03588 olarak bilinmektedir. Erime noktası 1845 K (1572°C veya 2862°F) olarak ölçülmüştür; ancak kaynama noktası bilinmemektedir. Oda sıcaklığında katı fazda bulunmaktadır.[1] Katı bileşiklerde protaktinyum en çok +5 oksidasyon durumunda bulunmaktadır ancak +4, +3 ve +2 oksidasyon durumlarında da mevcuttur.

Protaktinyum elementi dövülebilir, parlak, gümüş-gri ve radyoaktiftir. Havada hızla kararmaz. 1,4 K'nin altındaki sıcaklıklarda süper iletkendir. Protaktinyumun 29 radyoizotopu keşfedilmiştir. Neredeyse tüm doğal olarak oluşan protaktinyum, 231Pa'dır ve yarılanma ömrü 32.700 yıldır. Ayrıca bir alfa yayıcıdır.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Protaktinyum, doğal olarak oluşan en nadir ve en pahalı elementlerden biridir. Yerkabuğundaki ortalama protaktinyum konsantrasyonları tipik olarak trilyonda birkaç parça civarındadır; ancak bazı uranit cevheri yataklarında milyonda birkaç parçaya ulaşabilir. Zaire maden cevherleri yaklaşık 3 ppm protaktinyuma sahiptir. 1959 ve 1961'de, Büyük Britanya Atom Enerjisi Kurumu'nun, 12 aşamalı bir süreçle çıkardığı 125g %99.9 protaktinyum, dünyanın yıllarca tek metal stoğu olduğu açıklandı. Çıkarma, yaklaşık 500.000$'lık bir maliyetle 60 ton atık malzemeden yapıldı.[2] Protaktinyum elementi aşırı nadir olmasına rağmen, Dünya'nın biyosferinde çok küçük miktarlarda bulunabilir.[5]

Uygulama ve Kullanım Alanları

Bulunma zorluğu, yüksek radyoaktivitesi ve toksisitesi nedeniyle, şu anda temel bilimsel araştırma dışında protaktinyum için hiçbir kullanım alanı bulunmamaktadır.

Tarihi

Protaktinyum, ilk olarak 1913'te uranyumun bozunma zincirini incelerken Kasimir Fajans ve OH Göhring tarafından tanımlandı. Buldukları spesifik izotop, protaktinyum-234 yaklaşık 1.17 dakikalık bir yarı ömre sahiptir. Protaktinyumun varlığı, 1918'de başka bir izotop olan protaktinyum-231'in bağımsız olarak keşfedildiği ve iki bilim insanı grubu tarafından (Almanya'dan Otto Hahn ve Lise Meitner ile İngiltere'den Frederick Soddy ve John Cranston tarafından) incelendiğinde doğrulandı. Protaktinyum ilk olarak 1934 yılında Aristid V. Grosse tarafından izole edilmiştir. Protaktinyum, uranyum cevherlerinde çok küçük miktarlarda bulunan nadir, zehirli ve pahalı bir elementtir.[2]

Etimolojisi

Protaktinyum elementinin adı, "ilk" anlamına gelen Yunanca protos ve aktinyumdan gelir. Gerçekte, "aktinyumun ebeveyni" anlamına gelir; çünkü aktinyum, protaktinyumun radyoaktif bozunmasının bir ürünüdür.[3]

Önlem ve Güven

Protaktinyumun bilinen herhangi bir biyolojik rolü yoktur. Protaktinyum; vücuda yiyecek, su veya hava yoluyla alınılabilir. Protaktinyum solunduğunda, bileşiğin çözünürlüğüne bağlı olarak önemli bir oranda akciğerlerden ve kandan diğer organlara geçebilir. En önemli sağlık sorunu, iskelet, karaciğer ve böbreklerde biriken protaktinyum tarafından yayılan iyonlaştırıcı radyasyondan kaynaklanan kanserdir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/04/2021 05:46:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10106

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Aminoasit
Bakteriler
Önlem
Zihin
Alkol
Kalp
Hasta
Elektrokimya
Bebek
Beslenme Bilimi
Matematik
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Dünya Sağlık Örgütü
Yüz
Türlerin Kökeni
Duygu
Türkiye
Doğru
Video
Köpekbalığı
Burun
Bilgi Felsefesi
Protein
Hava
İspat Yükü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku